II SA 1895/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Joanna Narloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi H. E. na z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia karą pieniężną 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2002. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz spółki K. i H. E.- "[...]"Sp.j. kwotę 322 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] listopada 2002r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w O. zawiadomił firmę "[...]" Sp.j. H. i K. E. w G., zwaną dalej skarżącym, o wszczęciu postępowania w sprawie obciążenia skarżącego opłatą drogową za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Podstawą wszczęcia postępowania były ustalenia protokołu z zatrzymania i kontroli pojazdu nr [...] z dnia [...] listopada 2002r. Kontrola wykazała, że pojazd – ciągnik typu [...] z naczepą – typu [...], należący do skarżącego jest nienormatywny, ponieważ przekroczony został dopuszczalny nacisk osi drugiej pojazdu o [...] kN. W protokole została odnotowana uwaga kierowcy pojazdu, iż na złożona przez niego prośbę kontrolujący odmówili ponownego zważenia pojazdu. W złożonych po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wyjaśnieniach, skarżący wniósł o umorzenie postępowania w sprawie jako niezasadnego. Podniesiono, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosi [...] t., tymczasem jak stwierdza protokół, łączna masa pojazdu po odjęciu możliwych błędów wynosiła [...]t. i była o ok. [...] ton niższa od całkowitej masy dopuszczalnej, który to fakt nie był kwestionowany w toku kontroli. Kontrola nie stwierdziła też żadnych uchybień w rozmieszczeniu ładunku jak i w zabezpieczeniu ładunku przed przesuwaniem się. Nie można więc zarzucić przewoźnikowi, że naruszył normę art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Skarżący powołał się również na zlecone przez niego ekspertyzy i opinię producenta naczepy [...]. Podniósł, że kontrola przeprowadzona została nierzetelnie, bowiem sam protokół zatrzymania i kontroli zawiera błędy np. szerokość kontrolowanego pojazdu nie odpowiada stanowi faktycznemu ponieważ wynosi [...]m. nie zaś [...]m jak podano w protokole. Ponadto, kontrolerzy zignorowali żądanie kierowcy dokonania ponownego ważenia pojazdu. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział w O. obciążył skarżącego karą pieniężną w wysokości [...]zł za stwierdzony przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył skarżący zarzucając skarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 10 § 1, 75 § 1 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego – Kpa. Skarżący ponownie przywołał okoliczności podnoszone już w złożonych organowi wyjaśnieniach i dołączył opinię producenta naczepy [...], fotografie sporządzone w czasie i w miejscu kontroli oraz opinię rzeczoznawców jak powinien wyglądać nacisk na oś przednią i tylną ciągnika przy określonym rozkładzie nacisków osi. Skarżący zarzucił organowi, że zlekceważył sygnalizowane w wyjaśnieniach okoliczności, nie wezwał strony do uzupełnienia pisma o dowody, które jako załączniki winny były być dołączone do wyjaśnień, a wreszcie założył z góry, nie zapoznając się z dowodami, że nie będą miały one znaczenia dla wyniku postępowania. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2003r. utrzymał decyzję z [...] grudnia 2002r. w mocy. W uzasadnieniu organ stwierdził, że przewożony dnia [...] listopada 2002r. ładunek – środki chemiczne- należy do grupy ładunków podzielnych i ze względu na swój charakter może być przewożony w takich ilościach, aby nie powodował przekroczeń dopuszczalnych polskim prawem norm. Przejazd pojazdem nienormatywnym, a do takich zaliczał się w dniu kontroli pojazd skarżącego, powoduje niszczenie dróg, co narusza art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym. Organ nie zgodził się z zarzutami skarżącego, że w skarżonym postępowaniu nie zapewniono skarżącemu czynnego w nim udziału, ponieważ zawiadomiono go o wszczęciu postępowania i umożliwiono wypowiedzenie się w sprawie stwierdzonego naruszenia. Nie naruszony został zdaniem organu art. 75 § 1 Kpa. bowiem nie jest prawdą, że nie dopuszczono wyjaśnień strony postępowania i stwierdzono, że nie stanowią one dowodu w sprawie. Zgodnie zaś z art. 77 Kpa. organ dokładnie zbadał sprawę i wydał decyzję na podstawie dowodu głównego w sprawie – protokołu nr [...]. Skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w całości, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie art. 10 § 1, 75 § 1 oraz 77 Kpa. W uzasadnieniu skargi powtórzył przedstawione już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumenty. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w sposób mający istotne znaczenie dla wyniku sprawy. Należy stwierdzić przede wszystkim, że postępowanie administracyjne uruchomione wskutek złożonego w trybie art. 127 § 3 Kpa. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy charakteryzuje się tym, że sprawę rozpoznaje organ, który wydał decyzję w I instancji, jednakże postępowanie jest prowadzone przy odpowiednim zastosowaniu przepisów dotyczących odwołań od decyzji. Postępowanie odwoławcze w polskiej procedurze administracyjnej nie jest postępowaniem kontrolnym w stosunku do decyzji organu i instancji, lecz postępowaniem , w którym organ odwoławczy – a tak działa organ rozpoznający sprawę w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przeprowadził klasyczne postępowanie kontrolne w stosunku do decyzji, od której złożono wniosek. Nie poczynił żadnych własnych ustaleń, opierając się wyłącznie na dowodzie jakim był protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu i przytaczając przepisy jego zdaniem naruszone oraz stanowiące podstawę nałożenia kary. Organ nie rozprawił się z dowodami wniesionymi przez stronę wraz ze złożonym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie odniósł się w żaden sposób do zarzutu skarżącego, że osoby kontrolujące odmówiły powtórnego zważenia pojazdu, choć masa całkowita pojazdu była niższa o [...] ton od dopuszczalnej, a towar w kontrolowanym pojeździe rozłożony był równomiernie bez możliwości przemieszczania, co sugerować mogło błąd ważenia. Złożone przez skarżącego opinie i ekspertyzy nie zostały dostrzeżone przez organ, który stwierdził że najważniejszym dowodem w sprawie jest protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu zawierający jednoznaczne stwierdzenia. Nie umniejszając wagi protokołu, który w istocie jest podstawowym dowodem w rozpatrywanej sprawie, należy zauważyć, że jego ustalenia były od początku kwestionowane przez skarżącego, który domagał się początkowo, poprzez podległego mu pracownika, powtórnego ważenia pojazdu, a następnie przedstawiał dostępne mu dowody mające świadczyć o niemożliwości zaistnienia przekroczenia stwierdzonego protokołem. Organ przeprowadzając kontrolę odmówił powtórnego zważenia, a następnie pominął wszystkie przedstawiane przez skarżącego argumenty i dowody. Artykuł 75 Kpa. statuując otwarty system środków dowodowych, należy do kluczowych przepisów decydujących o poszanowaniu zasad równości i sprawiedliwości proceduralnej. Brak tych ostatnich decyduje o arbitralności postępowania. Wprowadzenie sztywnej teorii dowodowej, a tak stało się w rozpatrywanej sprawie, w której za podstawowy i niekwestionowany dowód uznano protokół kontroli pojazdu, a innych nie zauważono i nie rozprawiono się z nimi, narusza zasady postępowania administracyjnego poprzez ograniczenia zakresu art. 75 Kpa. Przeprowadzonym w sposób wyżej opisany postępowaniem organ naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania. Istotą bowiem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ odwoławczy, a więc kontrolowana jest zarówno legalność rozstrzygnięcia oraz dokonywana jest ocena stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu wszystkich zgromadzonych i zgłaszanych przez stronę dowodów. Organ, jak to już Sąd zauważył wyżej, nie poczynił żadnych własnych ustaleń, choć winien był to uczynić wobec jednoznacznie zgłaszanych przez stronę postępowania zarzutów i przedstawionych przez nią dowodów. Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ zasady określonej w art. 10 § 1 Kpa, bowiem właśnie zapewnienie skarżącemu przez organ czynnego udziału w postępowaniu i skorzystanie przez skarżącego z prawa do złożenia wyjaśnień oraz dowodów, które uznał za istotne dla wyniku sprawy, dały Sądowi podstawę do rozpatrzenia i uznania części zgłoszonych w skardze zarzutów za zasadne. Mając powyższe na uwadze, stwierdzając iż organ administracji naruszył przepisy postępowania tj. art. 15 i 75 Kpa. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O wykonalności uchylonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.