II SA 1907/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Werpachowska Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Asesor WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant: Mirosław Gdesz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2004r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego oddala skargę. W dniu 10 stycznia 2000r. D. C. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. i z tą też datą Starosta Powiatu S. przyznał jej status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. W dniu 17 stycznia 2000r. Powiatowy Urząd Pracy w S. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o wydanie dla D. C. decyzji ustalającej wysokość przyszłej emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego. Na podstawie decyzji organu rentowego, Starosta Powiatu S. w dniu [...] lutego 2000r. orzekł o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 marca 2000r. i przyznał jej również z tą datą prawo do świadczenia przedemerytalnego w wysokości określonej przez ZUS. W dniu 20 lutego 2003r. Urząd Gminy M. wydał zaświadczenie stwierdzające, iż D. C. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,4300 ha, w tym 4,1040 ha przeliczeniowych. Decyzją z dnia [...] lutego 2003r. nr [...] Starosta Powiatu S. orzekł o utracie przez D. C. prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 13 lipca 200Ir. wskazując w uzasadnieniu na brak negatywnej przesłanki przyznania jej statusu osoby bezrobotnej wynikającej z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d w związku z art. 37 n ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Decyzja Starosty stała się przedmiotem odwołania skarżącej do Wojewody [...]. D. C. podniosła, że jest właścicielem "tylko nominalnie na papierze w 1/6 części tj. 42/252 z powierzchni przeliczeniowej 4,1040 ha, co stanowi docelowo 0,6800 ha". Stwierdziła, że nie jest płatnikiem podatku rolnego i nie osiąga żadnych dochodów z przedmiotowej nieruchomości rolnej. Jej zdaniem zastosowane przez Starostę Powiatu S. przepisy powinny być stosowane tylko do osoby, która osiąga dochód z gospodarstwa rolnego. Wojewoda M. decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu S. orzekającą o utracie przez D. C. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji podał, że od chwili uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 19 czerwca 200Ir. o stwierdzeniu nabycia spadku, tj. od dnia 12 lipca 2001r., D. C. stała się współwłaścicielem w części 42/252 gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,4300 ha, w tym 4,1040 hektarów przeliczeniowych. Wojewoda [...] powołując się na art. 37 n ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu podkreślił, iż fakt nabycia gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe skutkuje utratą prawa do świadczenia przedemerytalnego. Dodał, że sformułowanie "właściciel" zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obejmuje swym zakresem również współwłasność. Przepisy nie uzależniają ich stosowania od tego, czy z tytułu własności nieruchomości rolnej, czy też jej dzierżawy nie ma żadnych pożytków (rolnych, cywilnych czy prawnych). Okolicznością uzasadniającą utratę prawa do świadczenia przedemerytalnego jest samo nabycie własności (współwłasności) nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. C. domagała się uchylenia powyższej decyzji zarzucając organowi błędną interpretację art. 37 n ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zdaniem skarżącej przepis ten mówi o właścicielach nieruchomości rolnych posiadających powyżej 2 ha przeliczeniowe, nie odnosi się natomiast do współwłaścicieli. Podkreśliła, że stała się współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 4,1040 hektarów przeliczeniowych, a jej udział, którym mogła swobodnie rozporządzać, wyniósł jedynie 1/6, czyli mniej niż 2 ha przeliczeniowe. Powołała się na art. 198 Kodeksu cywilnego wskazując, że każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli,' co oznacza niemożność wpływania przez jednych na czynności rozporządzające dokonywane przez pozostałych współwłaścicieli. Dodała również, iż stan faktyczny uległ zmianie, gdyż rozporządziła swoim udziałem w przedmiotowej nieruchomości i nie jest już jej współwłaścicielką. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż w związku ze zmianą struktury sądownictwa administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn.: Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 514) świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej warunki określone w ustawie. Jednym z takich warunków jest uzyskanie statusu bezrobotnego. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy bezrobotnym jest osoba, która m.in. nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Skarżąca wyraża przekonanie, że objęcie we współwłasności gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe nie wypełnia dyspozycji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d, gdyż ustawa mówi o "właścicielu", jak również kwestionuje to, że objęty przez nią w drodze nabycia spadku udział w nieruchomości rolnej jest mniejszy od narzuconego ustawą maksimum (2 ha przeliczeniowe). Sąd nie podzielił tego stanowiska uznając je za dalece chybione. W sprawie bezspornym jest, że w czasie pobierania świadczenia przedemerytalnego, w wyniku spadkobrania, D. C. stała się współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 5,4300 ha, w tym 4,1040 hektarów przeliczeniowych. W takiej sytuacji, stosownie do treści art. 37 n ust. 1 cytowanej wyżej ustawy, prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem, w którym osoba uprawniona przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Jakkolwiek przedmiotowy przepis expressis verbis nie mówi o "współwłaścicielu"' ani o "współwłasności'", to jednak używa pojęcia szerszego - przede wszystkim ze względu na uprawnienia - wskazując w pierwszej kolejności na własność. Zgodnie z art. 195 Kodeksu cywilnego ze współwłasnością mamy do czynienia wówczas, gdy własność tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom. Już choćby sama definicja pojęcia "współwłasności" uwidacznia błędy w argumentacji skarżącej. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że współwłasność to szczególna forma własności. Charakteryzuje się trzema cechami, immanentnie z sobą związanymi, tj.: jednością przedmiotu, wielością podmiotów, niepodzielnością wspólnego prawa. Jedność przedmiotu oznacza, że przedmiotem prawa jest ta sama rzecz. W niniejszej sprawie jest nią nieruchomość rolna o łącznej powierzchni 5,4300 ha, co stanowi 4,1040 ha przeliczeniowych. Wielość podmiotów wyraża się w tym, że prawo własności nieruchomości przysługuje więcej niż jednej osobie (w przedmiotowej sprawie sześciu osobom). Z kolei niepodzielność prawa własności współwłaścicieli charakteryzuje się tym, że rzecz nie jest podzielona i żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje prawo do fizycznie określonej części rzeczy. W praktyce oznacza to, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do całej rzeczy. Korzystanie z rzeczy przez współwłaściciela oznacza przede wszystkim możliwość pobierania z niej pożytków. Chociaż art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy odrywa się od elementu czerpania pożytków, to jednak na uwagę zasługuje to, zwłaszcza w aspekcie zarzutów skargi, że korzystanie z rzeczy wspólnej obejmuje możliwość używania jej, co pozostaje w ścisłym związku z faktycznym władaniem rzeczą, a więc również z posiadaniem. Innymi słowy, każdy ze współwłaścicieli jest posiadaczem samoistnym swojej części i posiadaczem zależnym części każdego z pozostałych współwłaścicieli. Bez znaczenia dla oceny zasadności skargi jest to, w jakim zakresie współwłaściciel nieruchomości rolnej uzgodni z pozostałymi współwłaścicielami możliwość jej użytkowania i ponoszenia związanych z nią ciężarów. W sytuacji gdy nie przeprowadzono podziału quoad usum nie można uznać, że skarżąca w chwili uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku stała się właścicielką tylko szóstej części w przedmiotowej nieruchomości, czyli takiej wielkości, która byłaby prawnie dopuszczalna. Bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji pozostaje również ta okoliczność podniesiona w skardze, zgodnie z którą D. C. zbyła udział w przedmiotowej nieruchomości, będąc bardzo krótko jej współwłaścicielką. Zmiana stanu faktycznego w tym zakresie może podlegać nowej ocenie przez organy zatrudnienia w aspekcie spełnienia wymagań ustawowych do świadczenia przedemerytalnego. W chwili orzekania przez organ I instancji istniała podstawa do wydania decyzji o utracie przez skarżącą prawa do świadczenia przedemerytalnego, zgodnie z art. 37 n ust. I ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, albowiem odpadła negatywna przesłanka dotycząca statusu osoby bezrobotnej, o której mowa w art. 2 ust. I pkt 2 lit. d tejże ustawy. W takiej sytuacji także w zaskarżonej decyzji trafnie przyjęto, że skarżąca przestała spełniać warunki do uznania jej za osobę bezrobotną. Warto podkreślić, iż sam fakt nabycia własności (współwłasności) nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe skutkuje utratą prawa do świadczenia przedemerytalnego. Z uwagi na powyższe, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 151 przywołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.