II SA 1933/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Jan Bała (spr.), Sędziowie WSA Maria Werpachowska, Stanisław Marek Pietras, Protokolant Wojciech Wiktorowski, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2004 r. sprawy ze skargi B.G. 1. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2003 nr [...] w przedmiocie obsadzenia stanowiska 2. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...]kwietnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2003 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. uchyla zaskarżone postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2003 r. Minister Finansów decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...] - wydaną na podstawie art. 32 ust. 15 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz. 365) zatrudnił p. B. G. - [...] na stanowisku [...]w Ministerstwie Finansów. Kolejną decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] Minister Finansów uchylił powyższą decyzję z dnia [...] lutego 2003 r. z powołaniem się na art. 32 ust. 15 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. Jednocześnie w decyzji tej zaznaczono, że nowe warunki służby określi zainteresowanej Szef Służby Celnej. Na skutek wniosku zainteresowanej o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Finansów decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. powyższą decyzję utrzymał w mocy nie znajdując podstaw do jej zmiany. W uzasadnieniu decyzji podano m.in., iż zatrudnienie p. B. G. nastąpiło na podstawie art. 32 ust. 15 wskazanej ustawy, regulującego tryb szczególny obsadzania stanowisk objętych postępowaniem konkursowym, bez konieczności przeprowadzania takiego postępowania. Odrębność zastosowanego trybu charakteryzuje się, nie tylko odstępstwem od przyjętych w regulacjach zwykłych (art. 41 nast. ustawy o Służbie Cywilnej, art. 18a ustawy o Służbie Celnej) przesłanek obsadzania (zatrudniania) na wyższych stanowiskach kierowniczych, ale także odrębnością powodów ustania (rozwiązania) takiego zatrudniania. Tym samym można mówić o jego pełnej autonomii w zakresie regulacji stosunku zatrudnienia. Wskazuje na to zarówno temporalność wskazanej normy (jeden rok od daty wejścia w życie ustawy), jak też konstrukcja przepisu regulującego stronę przedmiotową a nie podmiotową stosunku zatrudnienia. Część "pracownicza" przywołanej ustawy o przekształceniach w administracji celnej (...) z wyjątkiem cytowanego ust. 15 zredagowana została w sposób podmiotowy (dotyczy funkcjonariuszy). Przepis ust. 15 odnosi się zaś do strony przedmiotowej i dotyczy stanowisk, a ściślej trybu obsadzania stanowisk, a nie funkcjonariuszy. Tym samym, użyte przez ustawodawcę sformułowanie "obsadzić stanowiska", oznacza uprawnienie Ministra Finansów zarówno do decyzji kreujących powstanie zatrudnienia w omawianym trybie (obsadzenia funkcjonariusza celnego na wyższym stanowisku kierowniczym w Ministerstwie Finansów), ale też i decyzji powodujących jego ustanie, w oparciu o samodzielną podstawę art. 32 ust. 15 ustawy o przekształceniach w administracji celnej (...), bez konieczności wykazania przesłanek zawartych w rozdziale 5 ustawy o Służbie Celnej. Dodatkowo należy zauważyć, że obsadzenie p. B. G. na stanowisku [...] Służby Celnej nastąpiło w ramach stosunku służbowego funkcjonariusza celnego i odwołanie jej z zajmowanego stanowiska w omawianym trybie wskazanego stosunku służbowego nie rozwiązuje. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] Minister Finansów - Szef Służby Celnej ustalił p. B. G. z dniem 1 marca 2003 r. stanowisko służbowe [...] w [...] Ministerstwa Finansów zaznaczając, że zainteresowana przez okres 6 miesięcy, tj. do dnia 31 sierpnia 2003 r. zachowuje dotychczasowe uposażenie miesięczne. Decyzja ta została doręczona zainteresowanej 26 marca 2003 r. Na skutek wniosku zainteresowanej z dnia 31 marca 2003 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] - wydanym na podstawie art. 104 § 1 i art. 105 kpa - umorzył postępowanie w sprawie z wniosku p. B. G. z powodu jego bezprzedmiotowości. W uzasadnieniu postanowienia podano, że pismo z dnia [...] lutego 2003 r. stanowi uzupełnienie decyzji [...] i jako takie jest powiązane z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 11 marca 2003 r. Jest to dokument o charakterze informacyjnym, który nie musi zawierać obligatoryjnych elementów decyzji, tj. podstawy prawnej, jak i też uzasadnienia oraz pouczenia. Dokument ten nie może być jednocześnie uznany za samoistną decyzję o charakterze kadrowym, względem której przysługuje środek odwoławczy, o jakim mowa w art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. B. G. domagała się uchylenia decyzji Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2003 r. oraz po sprecyzowaniu żądania skargi także postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2003 r. W uzasadnieniach skarg zainteresowana podniosła m.in., iż przepis art. 32 ust. 15 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej (...) nie normuje sprawy uchylenia decyzji odnoszących się do objęcia stanowisk objętych postępowaniem konkursowym. Przedmiotowy przepis daje jedynie uprawnienie, przez rok od wejścia w życie ustawy, do obsadzania takich stanowisk - bez obowiązku przeprowadzania konkursu. Przypisywanie wyrażeniu "obsadzać stanowiska" dodatkowego znaczenia sprowadzającego się faktycznie do rozumienia jako także "zdejmowanie ze stanowiska" jest całkowicie dowolne. Decyzja zaś z dnia [...] lutego 2003 r. przenosząca ją na stanowisko [...] Służby Celnej była w istocie decyzją przenoszącą ją na niższe stanowisko. Od decyzji tej złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a Minister Finansów zamiast wniosek ten rozpatrzyć merytorycznie, umorzył postępowanie w sprawie uznając, iż decyzja ta jest wyłącznie pismem informacyjnym. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi na decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r. oraz o odrzucenie skargi na pismo Szefa Służby Celnej z dnia [...] lutego 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim stwierdzić należy, iż decyzja Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2002 r. o zatrudnieniu skarżącej na stanowisku [...] w Ministerstwie Finansów stała się decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 § 1 kpa. Stąd też uchylenie lub zmiana tej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania mogło nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Minister Finansów nie wzruszył tej decyzji w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w kpa, natomiast uznał, iż wzruszenie tej decyzji było możliwe na podstawie przepisu szczególnego, a mianowicie na podstawie art. 32 ust. 15 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz. 365). Poglądu tego podzielić jednak nie można, gdyż przepis ten nie reguluje kwestii wzruszania wcześniejszych, ostatecznych decyzji w przedmiocie zatrudnienia osób w tym przepisie wymienionych. Przepis ten nie mógł również stanowić podstawy do odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska, skoro przepis ten dotyczy wyłącznie obsadzenia stanowisk objętych postępowaniem konkursowym. Wynika to w sposób jednoznaczny z treści tego przepisu, zgodnie z którym w okresie jednego roku od dnia wejścia w życie ustawy minister właściwy do spraw finansów publicznych może obsadzać stanowiska objęte postępowaniem konkursowym, o którym mowa w art. 17 ust. 2 oraz art. 18a ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 22, bez jego przeprowadzania. Omawiany przepis jest przepisem szczególnym, regulującym kwestie obsady stanowisk w okresie przejściowym związanym z przekształceniami w administracji celnej (w okresie jednego roku od wejścia w życie ustawy) i dlatego powinien być interpretowany w sposób ścisły. W żadnym zaś wypadku nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca tego przepisu, a mianowicie, iż przepis ten pozwala również na odwoływanie z zajmowanego stanowiska. Jednym z założeń wykładni prawa, szczególnie charakterystycznym dla prawa administracyjnego jest reguła, w myśl której interpretacja nie może być dokonana w taki sposób, aby przeczyła literze prawa. Stąd też w drodze wykładni celowościowej nie można przypisywać takiego znaczenia art. 32 ust. 15 omawianej ustawy, które stanowiłoby zaprzeczenie treści tego przepisu. W decyzji z dnia [...] lutego 2003 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. nie określono stanowiska służbowego dla skarżącej po uchyleniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2002 r. Stanowisko to zostało określone dopiero w decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] lutego 2003 r., którą to decyzją w istocie rzeczy przeniesiono skarżącą na stanowisko [...] Ministerstwa Finansów. Decyzja ta nie zawierała żadnego uzasadnienia faktycznego ani prawnego. Stąd też, skoro od decyzji tej skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, rzeczą organu odwoławczego było merytoryczne rozpoznanie odwołania. Tymczasem Minister Finansów, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003 r., umorzył postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 105 kpa. Umorzenie postępowania w oparciu o przepis art. 105 § 1 kpa może nastąpić tylko wtedy, gdy stało się ono bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. W niniejszej sprawie, taka zaś sytuacja nie zachodziła, gdyż w dalszym ciągu - po złożeniu przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - istniał stan faktyczny podlegający uregulowaniu. W dalszym ciągu istniał przedmiot rozstrzygnięcia (przeniesienie skarżącej na inne stanowisko służbowe), wymagający uregulowania w drodze decyzji organu odwoławczego. Mając na względzie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy ppsa.