II SA 1975/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Gronowski, Sędziowie sędzia NSA Anna Robotowska, asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.), Protokolant Arkadiusz Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. sygn. akt [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz K. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego, 3. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe [...] od decyzji Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 6.600,- zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] września 2002 r. w miejscowości J., na drodze krajowej nr 721, odcinek drogi Z.-T., zatrzymano i przeprowadzono kontrolę samochodu ciężarowego marki DAF FAR 85 o nr rej. [...], stanowiącego własność V. S.A. z siedzibą w W., wraz z przyczepą o nr rej. [...], stanowiącą własność skarżącego K. K.. Podczas przeprowadzonej kontroli (ważenia) pojazdu stwierdzono przekroczenie nacisku na drugą oś, nie stwierdzając jednocześnie przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdu oraz wymiarów pojazdu w metrach. Protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu został podpisany przez kierowcę, który nie zgłaszał do jego treści oraz samego sposobu przeprowadzenia kontroli jakichkolwiek zastrzeżeń i uwag. W piśmie z dnia 25 września 2002 r. [...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w W., mając na celu ustalenie właściwego użytkownika pojazdu, zwrócił się do spółki V. S.A. z prośbą o informację dotyczącą faktycznego użytkownika w/w pojazdu. W odpowiedzi udzielonej w piśmie z dnia 22 października 2002 r. w/w spółka udzieliła informacji, z której wynikało, że na podstawie umowy leasingu nr [...] użytkownikiem skontrolowanego w dniu [...] września 2002 r. samochodu ciężarowego jest firma Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe [...] z siedzibą w T. W związku z powyższą informacją w/w podmiot został w piśmie z dnia 8 listopada 2002 r. zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie obciążenia karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oraz pouczony o przysługujących mu na mocy art. 10 § 1 k.p.a. prawach i wezwany jednocześnie do wypowiedzenia się co do zebranych w toku postępowania dowodów i materiałów. Na podstawie zebranego materiału w dniu [...] grudnia 2002 r. Dyrektor [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W., działając z upoważnienia Zarządu Województwa [...], w oparciu m.in. o przepis art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), oraz § 3, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, poz. 432) oraz na podst. art. 104 § 1 k.p.a. - wydał decyzję Nr [...], obciążającą Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe [...] z siedzibą w T. karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia w wysokości 6.600,00 złotych. W uzasadnieniu organ powołał się na wyniki kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2002 r. W dniu 2 stycznia 2003 r. odwołanie do SKO w W. od w/w decyzji organu I instancji złożył K. L., Dyrektor Przedsiębiorstwa Usługowo- Handlowego [...] z siedzibą w T., podnosząc w uzasadnieniu, iż nie sposób zgodzić się z zaskarżoną decyzją, albowiem na skontrolowanym pojeździe był ładunek w postaci równomiernie rozłożonych na skrzyniach ładunkowych cegieł paletowanych, który wagowo mieścił się w limicie norm dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Podmiot odwołujący się podniósł ponadto, że przewoźnik nie ma innych możliwości dokonania samokontroli w zakresie sprawdzenia nacisku na poszczególne osie. W uzasadnieniu powołano się również na niekonstytucyjność powołanych przez organ I instancji przepisów prawa. Jednocześnie podmiot odwołujący się zarzucił organowi I instancji liczne uchybienia formalno-prawne i faktyczne podważające skuteczność wydanej decyzji, polegające na ukaraniu firmy [...], pomimo, iż przedsiębiorstwo to nie jest osobą prawną i nie posiada zdolności do bycia stroną postępowania, albowiem podmiotem praw i obowiązków jest wyłącznie właściciel, który jest osobą fizyczną. Odwołujący zauważył również, iż błędnie określono nazwę firmy i adres siedziby, jak również, że pod protokołem kontroli nie podpisały się wszystkie osoby biorące udział w czynnościach kontrolnych, oraz że błędnie wskazano dopuszczalny nacisk. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] grudnia 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując się na obowiązujące w tej materii przepisy prawa oraz na protokół z przeprowadzonej w dniu [...] września 2002 r. kontroli pojazdu, uznał, iż ustalenie opłat karnych nastąpiło zgodnie z przepisami prawa i w oparciu o załącznik do ustawy o drogach publicznych. W ocenie SKO w W. postępowanie administracyjne w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami, zaś ustalony stan faktyczny sprawy ustalony w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy. W dniu 22 maja 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. złożona przez skarżącego K. K. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego skarżący zarzucił jej niezgodność z wymogami formalno-prawnymi oraz błąd w ustaleniach faktycznych. Skarżący K. K. w uzasadnieniu skargi podniósł, iż w toku dotychczasowego postępowania administracyjnego organy administracji - pomimo posiadania wszelkich danych, pozbawiły go uprawnień strony. Skarżący stwierdził, iż Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe [...], które zostało obciążone karą pieniężną i które zostało dopuszczone do postępowania, nie posiada osobowości prawnej, a zatem nie może być podmiotem praw i obowiązków. Ponadto K. K. uznał, iż jako właściciel w/w przedsiębiorstwa, powinien być stroną tego postępowania administracyjnego, lecz został całkowicie pominięty w postępowaniu administracyjnym. Ponadto skarżący podniósł, iż przewożony w skontrolowanym pojeździe ładunek, zawierający równomiernie rozłożone cegły paletowane, nie spowodował przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej tego pojazdu. Strona skarżąca zarzuciła również, iż administracja drogowa nie stworzyła przewoźnikom warunków do samokontroli w zakresie zachowania obowiązujących parametrów. Zdaniem skarżącego skoro ustawodawca nakłada konkretne obowiązki prawne, to organy wykonawcze powinny umożliwić ich przestrzeganie, co niestety nie ma miejsca, albowiem brak jest praktycznych możliwości dokonania pomiarów poszczególnych osi pojazdu. Skarżący podniósł ponadto, iż pod protokołem kontroli nie podpisała się jedna z biorących w niej udział osób, co podważa - jego zdaniem, wiarygodność samej kontroli i praktycznie winna mieć znaczenie dyskwalifikujące jej przebieg. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., wnosząc o oddalenie skargi, podniosło, iż w świetle ustaleń faktycznych dokonanych w toku kontroli oraz stosownych przepisów prawa brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu braku możliwości dokonania przez przewoźników pomiarów poszczególnych osi pojazdu stwierdził, iż zarzut ten nie może być przedmiotem oceny organów administracji w postępowaniu dotyczącym nałożenia kary pieniężnej. Również jeśli chodzi o argument nieprzekroczenia masy całkowitej pojazdu - organ uznał, iż jest on bez znaczenia w sprawie dotyczącej przekroczenia nacisku na poszczególne osie pojazdu. Ustosunkowując się do zarzutu wadliwego określenia strony w postępowaniu administracyjnym SKO w W. stwierdziło, iż z akt sprawy wynika, że właścicielem pojazdu jest V. S.A. z siedzibą w W., zaś jego użytkownikiem na podstawie umowy leasingu - Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe [...] z siedzibą w T. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że organ I instancji pismem z dnia 8 listopada 2002 r. powiadomił w/w jednostkę o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, po otrzymaniu którego strona miała możliwość wypowiedzenia się co do każdej okoliczności mającej wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, czego jednak nie zrobiła. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarżący wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 22 maja 2003 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego 1 i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie analizowana pod tym kątem skarga p. K. K. zasługuje na uwzględnienie, niemniej – co należy zdaniem Sądu wyraźnie podkreślić, wyłącznie z przyczyn proceduralnych związanych z istotnymi dla sprawy błędami poczynionymi przez organ administracji w ustaleniu właściwej strony postępowania w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W pozostałym zakresie przedmiotowa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2003 r., i poprzedzająca ją decyzja Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...], nie naruszają - zdaniem Sądu, zarówno przepisów prawa materialnego wskazanych w art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, oraz w cyt. rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r., jak również przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 kpa, art. 10 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 13 ust. 2a i ust. 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zgodnie z którym za przejazd po drogach publicznych pojazdów o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających dopuszczalne wielkości, bez stosownego zezwolenia określonego odrębnymi przepisami, pobiera się karę pieniężną, której wysokość określa załącznik do ustawy. Jak z kolei stanowi przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, pojazd uczestniczący w ruchu powinien odpowiadać warunkom technicznym określonym w rozporządzeniu, w tym m.in. w § 5 określającym dopuszczalne nacisku na osie pojazdu. Zgodnie z przepisem art. 61 ustawy z dnia 20 marca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu (ust. 1), zaś ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę (ust. 2 pkt 1). W świetle przepisu art. 64 ust. 1 cyt. ustawy ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania stosownego zezwolenia. Z akt sprawy zebranych w toku dotychczasowego postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego wynika jednoznacznie, iż w samochodzie należącym do V. S.A., a użytkowanym przez skarżącego K. K. przekroczony był nacisk na osi drugiej składowej pojazdu. Ważenie pojazdu zostało - zdaniem Sądu - przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa oraz przy użyciu dopuszczonych do użytku urządzeń pomiarowych, posiadających stosowne atesty. Sposób przeprowadzenia kontroli, w tym procedura ważenia i użycie przez organ administracji stosownych wag nie budziło jakichkolwiek zastrzeżeń kierowcy, jak również samej strony skarżącej. Otrzymane wyniki ważenia zostały podane po uwzględnieniu tolerancji 200 kg + 2% dla każdej osi. W ocenie Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż bez znaczenia w niniejszej sprawie są zarówno zarzuty dotyczące ograniczonej możliwości kontrolowania przez przewoźników nacisków na osie pojazdów, jak również zastrzeżenia związane z nieprzekroczeniem przez kontrolowany pojazd masy całkowitej pojazdu. Również bez znaczenia było - zdaniem Sądu, że przewożony ładunek w postaci cegieł był równomiernie rozmieszczony na paletach, albowiem są to okoliczności nieistotne dla faktu stwierdzonego przekroczenia nacisków na osie pojazdu. Warto podkreślić, iż gdyby skontrolowany pojazd miał dodatkowo przekroczoną swoją dopuszczalną masę całkowitą, kara wymierzona przez organ I instancji byłaby jeszcze wyższa, gdyż za takie przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu ustawodawca przewidział osobną karę pieniężną. Zdaniem Sądu nakazy stosownego postępowania muszą być bezwzględnie przestrzegane przez użytkowników dróg publicznych, niezależnie od odległości, którą przejeżdżają oni daną drogą pojazdem nienormatywnym, jak również bez względu na rodzaj towaru, który przewożą, czy też bez względu na inne uwarunkowania lub nawet utrudnienia organizacyjno-techniczne związane z zakresem prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Powyższe pozwala - w ocenie Sądu, na przyjęcie tezy, iż organy obu instancji nie dopuściły się jakiejkolwiek obrazy przepisów prawa materialnego. Niemniej organy dopuściły się zasadniczego błędu w ustaleniu właściwej, pełnej nazwy strony postępowania. Ustalenia organów obu instancji były nieprawidłowe, albowiem w wyniku błędów formalnych, w dużym stopniu zawinionych przez samą stronę skarżącą, wskazano jako stronę niniejszego postępowania Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe [...] z siedzibą w T., pomimo, że jednostka ta nie może w świetle przepisu art. 29 k.p.a. być stroną postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 29 k.p.a. stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Powołane wyżej przedsiębiorstwo, nie należy do żadnego z podmiotów wskazanych expressis verbis w powołanym przepisie k.p.a. Z akt sprawy i materiałów zgromadzonych w toku dotychczasowego postępowania wynika, iż prawdopodobnie prawidłowo wskazaną stroną w sprawie niniejszej winien być - zgodnie z oświadczeniem zawartym w skardze złożonej do Sądu, sam skarżący K. K., będący właścicielem Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego [...] z siedzibą w T. Z tej przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że należy uchylić zaskarżoną decyzję SKO w W. w celu ponownego przeprowadzenia przez organ odwoławczy stosownych ustaleń odnośnie prawidłowego, pełnego określenia strony postępowania. Sąd uznał, iż poczynione przez SKO w W. błędy miały istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy wyłącznie w zakresie ustalenia prawidłowej nazwy strony postępowania. Błąd ten nie miał jednakże charakteru rażącej obrazy przepisów postępowania dających podstawę do unieważnienia zaskarżonych decyzji. W pozostałym zakresie Sąd nie uznał argumentacji skarżącego jako zasadnej, albowiem organy administracji, pomijając w/w uchybienie związane z nieprawidłowym ustaleniem strony, wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a). Ponadto organy wydając obydwie decyzje nie dopuściły się - w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - obrazy zasady swobodnej oceny dowodów art 80 k.p.a), gdyż oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Zdaniem Sądu skarżący K. K., jako właściciel ukaranego przedsiębiorstwa (według jego oświadczenia), przed wydaniem decyzji miał prawo zapoznać się z materiałem dowodowym zebranym w toku postępowania i zgłosić swoje uwagi i wnioski, czego nie zrobił z przyczyn nieznanych Sądowi. Z tego powodu nie można uznać, iż organy obu instancji uniemożliwiły skarżącemu udziału w postępowaniu, a więc - w ocenie Sądu, nie dopuściły się tym samym naruszenia normy postępowania wskazanej w przepisie art. 10 § 1 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd w oparciu o przepis art. 152 p.s.a. orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. Zasądzając od organu II instancji na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego przez niego wpisu sądowego w wysokości 200,- złotych Sąd miał na względzie dyspozycję przepisu art. 200 p.s.a.