II SA 1981/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec asesor WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant Grzegorz Walczak po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku postanawia: umorzyć postępowanie w sprawie. Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2002 r. M. W. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Powołał się na ciężką sytuację materialną rodziny i swoją chorobę oraz związane z nią koszty leczenia. Stwierdził, że od 1994 r. nie mógł znaleźć pracy i pozostaje na utrzymaniu żony. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] Prezes Zakładu odmówił przyznania świadczenia, wskazując w uzasadnieniu przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.). Stwierdził, że z akt rentowych wynika, iż na przestrzeni 54 lat życia wnioskodawca udowodnił wprawdzie 25 lat 1 miesiąc i 20 dni okresów składkowych i nieskładkowych, jednakże w dziesięcioleciu przed orzeczeniem całkowitej niezdolności do pracy, tj. do [...] lipca 2002 r. udowodniony staż ubezpieczeniowy wynosi tylko 2 lata 10 miesięcy i 8 dni. Ponadto wystąpiła przerwa w ubezpieczeniu przed tą datą w wymiarze ponad 6 lat. Prezes ZUS nie dopatrzył się przy tym zbiegu szczególnych okoliczności, które były przyczyną nienabycia uprawnień ustawowych do renty oraz wskazał, że sytuacja materialna nie stanowi jedynego kryterium przyznania świadczenia. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. W. podniósł, że pracując oddawał ZUS połowę swoich zarobków, które musiały mu zapewnić emeryturę a obecnie należy mu się renta a nie jałmużna. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2003 r. W uzasadnieniu podkreślił, że przesłanki z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS muszą być spełnione łącznie aby świadczenie mogło być przyznane, brak jednej z przesłanek wyklucza taką możliwość. Ponownie wskazał, że w rozpatrywanej sprawie brak jest jednej z przesłanek, a mianowicie szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia ustawowego. Wyjaśnił przy tym, że za szczególną okoliczność usprawiedliwiającą brak zatrudnienia należy uznać zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia jej skutków. Odniósł się również do przerwy w zatrudnieniu przed orzeczeniem całkowitej niezdolności do pracy, pozostawania bez pracy potwierdzonego formalną rejestracją w urzędzie pracy oraz sytuacji materialnej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. W.zwrócił się o wnikliwe rozpatrzenie jego sprawy. Ponownie podniósł, że przez 20 lat opłacał składki na ubezpieczenie społeczne i stwierdził, że spotkała go krzywda, której się nie spodziewał. Po raz kolejny powołał się na swoją chorobę, trudną sytuację materialną oraz wysokie bezrobocie w miejscu zamieszkania, jako przyczyny braku zatrudnienia od 1996 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, powołując się przy tym na ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji, jak również w decyzji poprzedzającej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie zaś do art. 13 § 2 ustaw z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Do sądu wpłynął wniosek z dnia [...] marca 2004 r. córki skarżącego A. W. o zawieszenie postępowania w sprawie skargi M. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] z uwagi na śmierć skarżącego. Do wniosku dołączyła odpis skrócony aktu zgonu sporządzony przez Urząd Stanu Cywilnego w K. z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], z którego wynika, że M. W. zmarł w dniu [...] marca 2004 r. W uzasadnieniu podniosła, że ma bezpośredni interes prawny w dokonaniu przez sąd ustalenia uznającego, że zmarły spełnił warunki niezbędne do uzyskania świadczenia, gdyż zamierza ubiegać się o świadczenie w drodze wyjątku po zmarłym ojcu. Stosownie do art. 124 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. M. W. domagał się przyznania w drodze wyjątku renty, a więc świadczenia o charakterze osobistym opartego na przesłance całkowitej niezdolności do pracy. Świadczenia z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jako przyznane w drodze wyjątku określonej osobie i z powodów tej osoby dotyczących, nie przechodzą więc na następców prawnych, np. nie dają uprawnienia do przyznania renty członkom rodziny, nie wchodzą w skład spadku. W przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Interes prawny, na który powołuje się córka skarżącego nie jest interesem w rozumieniu cytowanego przepisu. Wnioskodawczyni może ubiegać się o rentę rodzinną po zmarłym ojcu w trybie wyjątkowym, lecz wyłącznie w odrębnym postępowaniu administracyjnym wszczętym na jej wniosek skierowany do właściwego organu. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2, orzekł jak w sentencji.