II SA 2146/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia NSA Anna Robotowska Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z/s w B. W. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] 2. stwierdza, iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz G. Sp. z o.o. z/s w B. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Generalny Dyrektor Dróg Publicznych dnia [...] lutego 2002 r., działając m.in. na podstawie protokołu z zatrzymania i kontroli pojazdu sporządzonego dniu [...] sierpnia 2001 r., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie obciążenia przewoźnika opłatą drogową za przejazd po drodze krajowej pojazdem marki [...] o nr rej. [...] z przyczepą, nie odpowiadającym wymogom rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, poz. 432). Po rozpatrzeniu wyjaśnień strony – G. Sp. z o.. z/s w B.W. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.) i § 2 ust. 2 tabela: lp. 5 pkt 1 lit. d, lp. 5 pkt 1 lit. e, lp.6 pkt 2 lit a, § 9 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 i § 10 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 51, poz. 607) oraz w związku z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 8, poz. 60) i § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a, 5 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, poz. 432),obciążył przewoźnika karą pieniężną w wysokości [...] zł za stwierdzony w dniu [...] sierpnia 2001 r. przejazd zespołem nienormatywnym bez zezwolenia po drodze krajowej nr [...], co zostało wykazane w protokóle z tego samego dnia z zatrzymania i kontroli pojazdu. W szczególności stwierdzono przekroczenie nacisku na drugą oś pojazdu o 44,21 kN i masy całkowitej pojazdu o 3,86 t. Odwołanie od powyższej decyzji złożył zainteresowany wnosząc o odstąpienie od obciążania karą. Nawiązał w nim do swoich wcześniejszych wyjaśnień, poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji. Podniósł, że ładunek pojazdu stanowiły bloki piaskowca, które są ważone przy każdym załadunku. Waga zawieszona jest na dźwigu i pokazuje ciężar każdego bloku. Po otrzymaniu informacji, że samochód jest przeładowany, polecono kierowcy pojechać na najbliższą wagę ( waga elektroniczna w stacji Hodowli Roślin w K., mająca legalizację Urzędu Miar), która wykazała, że pojazd nie był przeładowany, co potwierdził dowód ważenia z określoną godziną pomiaru. W zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do tych faktów. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z dnia [...] marca 2003 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.), § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, poz. 432), § 2 ust. 2, tabela: lp. 5. 1. d,. 5. 1. e i.6. 2. a oraz § 9 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 i 3 oraz § 10 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 51, poz. 607) w związku z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. Nr 8, poz. 60), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, że brak jakichkolwiek podstaw do kwestionowania wyników pomiarów, gdyż załączone pokwitowanie wpłaty za ważenie pojazdu nie może być dowodem w sprawie. Kontrola pojazdu została przeprowadzona zgodnie z instrukcją producenta wag, na nawierzchni spełniającej określone w niej wymagania i przy użyciu wag posiadających aktualną legalizację Prezesa Głównego Urzędu Miar, przez wykwalifikowane służby drogowe w asyście Policji. Świadectwa legalizacji wag zostały okazane na żądanie kierowcy w momencie przeprowadzania kontroli, co odnotowano w protokóle z zatrzymania i kontroli pojazdu, który kierowca podpisał bez uwag. Ponadto podniesiono, że pojazd poruszający się po drogach publicznych musi spełniać wszystkie wymagania określone w prawie o ruchu drogowym i rozporządzeniu Ministra transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów, gdzie w § 3 ust. 1 pkt 1-3 określono dopuszczalna masę całkowitą pojazdów wymienionych tym przepisie, zaś w § 4 określono granice nacisku osi pojedynczych i osi składowych, które nie mogą być przekroczone, a także wymieniono rodzaje dróg, na których dopuszcza się do ruchu pojazdy o określonych naciskach osi. Jednocześnie ładunek na pojeździe powinien być tak rozmieszczony i zabezpieczony, aby nie nastąpiło przekroczenie nacisków na osie, o czym mówi art. 61 prawa o ruchu drogowym. Brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku nie stanowi przy tym okoliczności wyłączającej odpowiedzialność przewoźnika za przekroczenie dopuszczalnych norm, ponieważ pojazdem nienormatywnym jest nie tylko pojazd, który fabrycznie ma przekroczone dopuszczalne parametry i przekroczona masę całkowitą, ale także taki pojazd, w którym w wyniku załadunku nacisk osi przekracza wartość dopuszczalną . W związku z powyższym obciążenie przewoźnika opłatami drogowymi za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne. W związku z powyższym stwierdzono, że brak jest przesłanek do umorzenia należności wynikającej z zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższą decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła strona zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia oraz błędną ocenę materiału dowodowego, a także naruszenie przepisów art. 7, 8, 9, 10 § 1, 12, 35, 36, 37, 77 § 1, 80, 81, 107 § 3 K.p.a. i w związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W lakonicznym uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że jej interes prawny został naruszony ponieważ nie zapewniono jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania. W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o jej oddalenie stwierdzając w uzasadnieniu, że podniesione przez stronę zarzuty dotyczące błędnej oceny ustaleń faktycznych i materiału dowodowego nie mogą być uznane za zasadne, gdyż głównym dowodem w sprawie jest protokół z kontroli i zatrzymania pojazdu, w którym zapisane zostały pomierzone parametry pojazdu. Protokół ten, wypełniony przez wykwalifikowane służby drogowe, stanowi podstawę do wszczęcia postępowania zakończonego wydaniem decyzji administracyjnej w przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu, co w rozpatrywany przypadku miało miejsce. W protokóle tym zapisano, że na życzenie kierowcy okazano świadectwa legalizacji wag i punktu ważenia. W zakresie ustaleń prawnych Generalny dyrektor podtrzymał swoja dotychczasowa argumentację . Ponadto zdaniem organu strona miała możliwość, z której zresztą skorzystała, przedstawienia swojej argumentacji jeszcze przed wydanie decyzji przez organ I instancji, a zatem zarzut nie zapewnienia jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania należy uznać za bezzasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 240, poz. 2052). sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie powołanych wyżej przepisów. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Podstawę orzekania w tej sprawie stanowi zdarzenie polegające na wykonaniu przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia w dniu 2 sierpnia 2001 r. Oznacza to, że do oceny tego zdarzenia i jego konsekwencji prawnych nie mogą mieć zastosowania przepisy, które weszły w życie później, gdyż takie postępowanie naruszałoby zasadę zakazu działania prawa wstecz. W takim przypadku zdarzenie musi być oceniane z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w dniu, w którym zdarzenie nastąpiło. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie sygn. akt P 6/02) (Dz.U. Nr 214, poz. 1816) orzekł, że § 9 ust. l pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów 'z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, póz. 607) jest niezgodny z art. 92 ust. l oraz nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. W obszernym uzasadnieniu powołał się na wyrok z 27 kwietnia 1999 r. (sygn. akt. P. 7/98, OTK ZU nr 4/1999, póz. 72) gdzie Trybunał stwierdził, że § 4 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 123, póz. 578, ze zm.) był niezgodny z art. 2 i art. 92 ust. l Konstytucji przez to, że naruszał zakres ustawowego upoważnienia oraz stanowił przepis o charakterze represyjnym. Stwierdził, że ustalanie opłaty za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia na podstawie § 9 ust. l pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych, następuje w istocie w taki sam sposób, jak ustalanie tej opłaty na podstawie § 4 ust. l powołanego wyżej rozporządzenia uznanego przez Trybunał za niekonstytucyjny. Delegacja ustawowa wynikająca z art. 13 ust. 4 ustawy o drogach publicznych nie upoważniała do wydania rozporządzenia o treści wynikającej z zakwestionowanych przepisów. Przepisy te przez to, że naruszały wskazane granice upoważnienia ustawowego, nie mogły stanowić formalnej podstawy do nakładania przewidzianych tam "opłat podwyższonych". Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 13 ust. 4 w zakresie, w którym upoważniał on Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach oraz organu właściwego do ustalania tych opłat stąd badanie kwestionowanych przepisów rozporządzenia z tym wzorcem uznał za niedopuszczalne. Wyeliminowanie z porządku prawnego przepisu prawnego powoduje, że nie może on być też wzorcem kontroli dla innych przepisów prawnych. W rozpoznawanej sprawie obie decyzje administracyjne zostały wydane na podstawie m.in. § 9 ust. l pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych. Stosownie do art. 145a § l kpa w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie - którego została wydana decyzja. Z kolei przepis art. 145 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu; jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle powyższej regulacji rozważanie pozostałych zarzutów skargi stało się zbędne. Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 145 1 pkt 1 lit. b oraz art. 152 i art. 200 ustawy – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.