II SA 2178/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Magdalena Bosakirska Sędzia NSA del. - Stanisław Gronowski (spr.) Asesor WSA - Izabela Głowacka-Klimas Protokolant - Arkadiusz Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Zakładu Produkcyjno-Usługowego "A." Spółka z o.o. w S. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2000 r. [...] w przedmiocie uznania za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego uchyla zaskarżoną decyzję •i. W dniu [...] czerwca 1991 r. wpłynęło do Urzędu Patentowego podanie o rejestrację znaku towarowego A. złożone przez J.K. A. Zakład Produkcji Materiałów Budowlanych P., gmina P. Decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] maja 1994 r. nr [...] dokonano rejestracji znaku towarowego A., z pierwszeństwem od dnia [...] czerwca 1991 r., dla działalności polegającej na wytwarzaniu i sprzedaży wyrobów wymienionych w wykazie towarów - materiały budowlane niemetalowe w klasie towarowej [...]. Znak został wpisany do rejestru znaków towarowych pod numerem [...]. Rejestracji dokonano na rzecz A. Zakład Produkcji Materiałów Budowlanych. Adresatem decyzji był A. Zakład Produkcji Materiałów Budowlanych ul. P, [...] w W. Powyższa decyzja została sprostowana decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...], w części dotyczącej nazwy przedsiębiorstwa, przez wpisanie: J.K. A. Zakład Produkcji Materiałów Budowlanych. Pismem z dnia [...] maja 1999 r. A. Zakład Produkcyjno-Usługowy Spółka z o.o. w S., zwana dalej "skarżącą", złożyła do Urzędu Patentowego wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego A. W świetle wniosku zarówno w dniu zgłoszenia wniosku o rejestrację tego znaku jak i w dniu rejestracji nie istniała firma A. Zakład Produkcji Materiałów Budowlanych w W. Wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji został oparty na przepisie art. 29 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), zwanej dalej u.z.t. J.K., zwany dalej "uczestnikiem postępowania, wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji znaku A. Zarówno w dacie składania wniosku o rejestrację znaku towarowego, jak i w dacie wydania decyzji o rejestracji wspomnianego znaku prowadził działalność gospodarczą. Załączył odpis zaświadczenia Wójta Gminy P. z dnia [...] sierpnia 1995 r. o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej od dnia [...] marca 1991 r. pod numerem [...] przez niego i jego żonę J.M.-K. Jako określenie przedmiotu działalności gospodarczej w zaświadczeniu tym wskazano Betoniarstwo - wyrób materiałów budowlanych "A.". Działalność jest wykonywana w P., gmina P. 3 W piśmie z dnia [...] września 1999 r. skarżąca zmodyfikowała swój pierwotny wniosek. Wniosła o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego za wygasłe. Na rozprawie przed Urzędem Patentowym w dniu [...] lutego 2000 r. wnosiła o uznanie prawa z rejestracji za wygasłe na podstawie art. 25 pkt 5 u.z.t. Stosownie do tego przepisu prawo z rejestracji znaku towarowego wygasa wskutek zaprzestania przez uprawnionego z tytułu rejestracji znaku towarowego działalności gospodarczej. Na okoliczność zaprzestania działalności gospodarczej skarżąca wskazała fakt wyrejestrowania uczestnika postępowania z ewidencji prowadzonej przez Wójta Gminy decyzją tego organu z dnia [...] stycznia 1996 r. W świetle uzasadnienia tej decyzji w dniu [...] stycznia 1996 r. wpłynął wniosek Pana K. i Pani M.-K. do Urzędu Gminy w P. o wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dokonanego w dniu [...] marca 1991 r., pod numerem [...]. Prośbę swoją motywują brakiem płynności finansowej w/w zakładu spowodowanej dużymi kosztami utrzymania i jednocześnie małym popytem na produkowane wyroby. Stąd od dnia [...] stycznia 1996 r., zdaniem skarżącej, nie istnieje przedsiębiorstwo dla którego zarejestrowano sporny znak towarowy. Aby zachować ciągłość prawa z rejestracji spornego znaku towarowego uczestnik postępowania powinien był, a czego nie uczynił, przed zmianą statusu przedsiębiorcy założyć nową firmę i na nią dokonać cesji praw z rejestracji znaku towarowego, bądź przenieść całe przedsiębiorstwo. Nowe przedsiębiorstwo uczestnik postępowania założył dopiero w dniu [...] maja 1996 r., jednakże zaprzestał prowadzenia działalności w ramach tego przedsiębiorstwa od 1997 r. Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lutego 2000 r. [...] oddalono wniosek skarżącej o uznanie za wygasłe znaku towarowego A.. Według Urzędu Patentowego brak jest po stronie skarżącej interesu prawnego do złożenia wniosku. Zdaniem tego organu interes finansowy, polegający na chęci uchylenia się od obowiązku płacenia odszkodowania za naruszenie cudzych praw wyłącznych, nie stanowi interesu prawnego w rozumieniu art. 30 u.z.t. Stosownie do art. 30 ust. 1 u.z.t. z wnioskiem o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego za wygasłe, jak również z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. Według ustaleń Urzędu Patentowego do [...] grudnia 1997 r. u-czestnik postępowania prowadził działalność gospodarczą. W świetle bowiem zaświadczenia Urzędu Skarbowy W. [...] z dnia [...] października 1999 r. złożył on rozliczenie podatkowe za okres od 4 maja 1996 r. do [...] grudnia 1997 r. Natomiast od grudnia 1997 r. zawiesił działalność gospodarczą w związku z ciężką chorobą. Zawieszenie działalności gospodarczej z przyczyn zdrowotnych uprawnionego z rejestracji, wbrew twierdzeniu skarżącej, nie jest równoznaczne z zaprzestaniem tej działalności w rozumieniu art. 25 pkt.5 u.z.t. Ponadto okres zawieszenia działalności gospodarczej wynosi [...] lata, a zatem nie upłynął okres o którym mowa w art. 28 ustawy. W obszernym odwołaniu od powyższej decyzji wniesionemu do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym, podtrzymując stanowisko prezentowane w postępowaniu administracyjnym, skarżąca zarzuca naruszenie art. 25 pkt 5 u.z.t. przez błędną jego wykładnię oraz naruszenie art. 28 u.z.t. przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, albowiem na jego podstawie skarżąca nie domagała się wygaśnięcia prawa z rejestracji znaku A. Kwestionuje ustalenie zaskarżonej decyzji w przedmiocie nieposiadania interesu prawnego dla wszczęcia postępowania w sprawie wygaśnięcia spornego znaku towarowego na podstawie art. 25 pkt 5 u.z.t. Podstawową jej działalnością, jak podkreśla, jest produkcja i sprzedaż materiałów budowlanych w klasie towarowej [...]. Spotkała się z odmową zarejestrowania na swoją rzecz znaku A., a to z uwagi na wcześniejszą rejestrację tego znaku na rzecz uczestnika postępowania. Dopóki więc istnieje prawo do spornego znaku po strome uczestnika postępowania, przepisy prawa materialnego, jakim jest u.z.t., nie pozwalają na zarejestrowanie tego znaku na rzecz skarżącej. Akcentuje zaprzestanie przez uczestnika postępowania z dniem [...] grudnia 1995 r. działalności gospodarczej, na którą został zarejestrowany sporny znak towarowy, co uzasadnia wniosek o wygaśnięcie prawa z rejestracji tego znaku podstawie przepisu art. 25 pkt 5 u.z.t. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). 5 Przedmiotem rozpoznania Sądu jest odwołanie od decyzji Urzędu Patentowego w sprawie o uznanie za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego A. Do czasu wejścia w życie ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. 2003, Nr 119, poz. 1117), zwanej p.w.p., odwołania w tych sprawach rozpatrywane były w Komisji Odwoławczej (art. 50 u.z.t.). W związku z wejściem w życie p.w.p. w dniu 22 sierpnia 2001 r., sprawa, stosownie do art. 318 ust. 2 tej ustawy, przekazana została do rozpatrzenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który zgodnie z przepisami określającymi jego właściwość oraz stosownie do art. 317 p.w.p. odwołanie to potraktował jako skargę. Ustawa - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 2 wyraża zasadę, w myśl której do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Dlatego też kwestia wygaśnięcia prawa z rejestracji spornego znaku towarowego podlega ocenie dotychczasowych przepisów. Przepisami tymi jest ustawa o znakach towarowych. W pierwszej kolejności wymaga rozważenia kwestia, czy skarżącej przysługuje interes prawny dla wszczęcia postępowania w sprawie wygaśnięcia prawa z rejestracji spornego znaku, a więc czy ma ona przymiot strony w takim postępowaniu. Jak już wskazano, zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.t. z wnioskiem o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego za wygasłe, jak również z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego, może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. Ustawa o znakach towarowych nie precyzuje kryteriów od których uzależnione jest posiadanie przymiotu strony. Zważywszy na przepis art. 37 u.z.t., w myśl którego do postępowania przed Urzędem Patentowym w sprawach znaków towarowych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej, kryteria wymagane od strony postępowania winny być oceniane z punktu widzenia przepisu art. 28 k.p.a. Stosownie do tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną tego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na jego sytuację w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okoliczno- 6 ściach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2003 r. II SA 81/02). Taki związek o charakterze materialnoprawnym można wywieść z przepisów o swobodzie prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej (por. art. 20 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej; Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm., a obecnie art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej; Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), zaś na przeszkodzie w używaniu przez nią oznaczenia A. stoi sporny znak towarowy, którego stwierdzenia wygaśnięcia domagała się w postępowaniu przed Urzędem Patentowym. W kwestii posiadania przez skarżącą interesu prawnego Urząd Patentowy nie prowadził postępowania. Jest to istotny mankament zaskarżonej decyzji, skoro stwierdzony przez Urząd Patentowy brak po stronie skarżącej tego interesu zadecydował o oddaleniu jej wniosku o wygaśnięcie prawa z omawianego znaku towarowego. Posiadanie przez skarżącą interesu prawnego nie było zresztą kwestionowane przez uczestnika postępowania. Niezależnie od powyższego trudno podzielić wskazaną w zaskarżonej decyzji argumentację Urzędu Patentowego dla zanegowania interesu prawnego skarżącej dla wszczęcia postępowania o wygaśnięcie prawa ze znaku towarowego A. Argumentacja ta w prosty sposób prowadzi bowiem do przyznania dalszej ochrony praw ze znaku towarowego pomimo ich wygaśnięcia. Takie stanowisko kłóciłoby się z celami instytucji wygaśnięcia prawa ze znaku towarowego. Mankamentem Urzędu Patentowego było również rozpoznanie sprawy o wygaśnięcie prawa z rejestracji spornego znaku towarowego pod kątem art. 28 u.z.t., a więc wbrew wnioskowi skarżącej, która jako podstawę swego żądania wskazała przepis art. 25 pkt 5 u.z.t. Stanowiło to naruszenie rygorów procedury administracyjnej. Urząd Patentowy, orzekając w sprawie o wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku towarowego, która wszczynana jest na wniosek (art. 30 u.z.t.), związany jest granicami wniosku, czyli orzeka w zakresie żądania wnioskodawcy (art. 61 k.p.a.). Zakres postępowania w sprawie wszczętej na wniosek, wyznaczony jest przez zakres żądania wnioskodawcy. Zasada ta w postępowaniu w tych sprawach jest tym bardziej istotna, że ma ono charakter sporny, a więc cechuje się kontradyktoryjnością. To strony toczą spór przytaczając argumenty na poparcie swojego stanowiska, a poprzez zakres żądania wnioskodawcy wyznaczany jest zakres sprawy. Ponadto, nawet jeśli zgodnie z przepisami procedury administracyjnej postępowanie, które wymaga wniosku strony, może być wszczęte z 7 urzędu, możliwość ta ma charakter zupełnie wyjątkowy, przy czym konieczne jest zachowanie określonych wymagań. Mianowicie, stosownie do art. 61 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony; organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć. Wobec tego, że ta "opiekuńcza" ingerencja organów administracji publicznej nie może służyć realizacji interesu publicznego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 3, Warszawa, 2000, s. 300), nie powinna ona, zdaniem Sądu, być stosowana w sprawach o unieważnienie, czy też wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku towarowego, w których z natury rzeczy taka "opieka" nie jest wnioskodawcy potrzebna. Takie stanowisko zajęto m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA 3446/01. Dalszym mankamentem zaskarżonej decyzji było niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności związanych z zaprzestaniem przez uczestnika postępowania działalności gospodarczej, a więc istotnej przesłanki zawartej w przepisie art. 25 pkt 5 u.z.t. W świetle piśmiennictwa prawo z rejestracji wygasa, gdy uprawniony zaprzestał całkowicie działalności gospodarczej bądź definitywnie zaniechał produkcji lub zbywania towarów, dla których uzyskał rejestrację znaku (R. Skubisz, Prawo znaków towarowych, Komentarz, Warszawa 1997, str. 201). W sprawie nie zostało wyjaśnione, czy po dniu [...] grudnia 1995 r., kiedy uczestnik postępowania zaprzestał działalności w P., gmina P., nadal prowadził działalność gospodarczą polegającą na wytwarzaniu i sprzedaży wyrobów wymienionych w wykazie towarów - materiały budowlane niemetalowe w klasie towarowej [...]. W szczególności Urząd Patentowy powinien wyjaśnić, jakie znaczenie ma dla sprawy wykreślenia uczestnika postępowania z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] grudnia 1995 r. i ponowne zarejestrowanie dopiero w dniu [...] maja 1996 r. W tym stanie zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.s.a. Z zaskarżoną decyzją nie wiąże się kwestia wykonalności. Nie zachodzi więc potrzeba orzekania, czy i w jakim zakresie decyzja ta może być wykonana, a to w związku z nieprawomocnym rozstrzygnięciem Sądu (art. 152 p.s.a.).