II SA 2178/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2005r. sprawy ze skarg: R. O., S.O, J. O. i E. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2003r. nr [...] w przedmiocie uregulowania własności nieruchomości rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] marca 2003r. 2. uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2003r. nr[...] działając na podstawie art. 138 § l pkt 1 oraz art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 63 ust 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 1995 r. Nr 57, póz. 299 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku skarżących – R. O., S .O, J.O. i E. O. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustalił, że aktem własności ziemi z dnia [...]października 1978 r. nr [...] Naczelnik Gminy w R., działając na podstawie art. l, 5, 12 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, póz. 250) stwierdził, że J. O., stał się z mocy prawa właścicielem działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr[...] o łącznej powierzchni 2,21 ha, położonych w miejscowości J., gmina R. Decyzją z dnia [...] grudnia 1989 r. Wojewoda T., stosownie do art. 156 § l pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, po rozpoznaniu w trybie nadzoru prawidłowości decyzji ostatecznej - aktu własności ziemi, z dnia [...] października 1978 r. nr[...] , stwierdził nieważność powyższej decyzji odnośnie działki nr [...] o powierzchni 0,13 ha, położonej we wsi J. Wskazano, iż działka nr [...] powstała z części dawnej parceli nr [...], która stanowiła własność Skarbu Państwa. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2002 r. R. O., S.O. i J. O., wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody T. z dnia [...] grudnia 1989 r. znak: [...] argumentując, iż grunty działki nr [...] były użytkowane przez ich dziadka, J. O. przez okres kilkudziesięciu lat aż do śmierci i pozostają nadal w ich użytkowaniu. Skarżący podnieśli, że decyzja Wojewody T. z dnia [...] grudnia 1989 r. stwierdzająca nieważność decyzji "uwłaszczeniowej" odnośnie działki nr [...] o powierzchni 0,13 ha nie została doręczona stronom, bowiem w katach sprawy znajduje się adnotacja, że adresat nie żyje. Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie wskazując, iż że zgodnie z treścią art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji, a postępowanie administracyjne toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu. Zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od dnia l stycznia 1992 r. nie ma możliwości prawnej skutecznego wzruszenia w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ostatecznych decyzji wydanych w przedmiocie uregulowania własności gospodarstw rolnych, bez względu na istniejący stan faktyczny. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2003 r. R. O., S. O. i J. O. zwrócili się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2003 r. W swoim wniosku wskazali, że decyzja Wojewody T. z dnia [...] grudnia 1989 r. jest tylko "pozorną decyzją" i dlatego należy stwierdzić jej nieważność. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie: ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), zwana ustawą o u.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), zwana ustawą o p.p.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1271), zwana ustawą p.w.u.p. Powyższe regulacje prawne statuują dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne. Postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie zaś do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełniają wspomniane wyżej decyzje administracyjne. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organy nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości, które podniosły strony w postępowaniu. Jak wynika z załączonego do akt sądowych odpisu skróconego aktu zgonu adresat decyzji J. O. zmarł [...] a więc przed wydaniem przez Wojewodę T. decyzji z dnia[...] grudnia 1989r., mocą której stwierdzono nieważność decyzji - aktu własności ziemi z dnia [...] października 1978 r. nr [...] odnośnie działki nr[...]. W aktach sprawy administracyjnej znajduje się koperta, w której umieszczono decyzję stwierdzającą nieważność decyzji - aktu własności ziemi z dnia [...] października 1978 r. nr[...] odnośnie działki nr [...]. Na kopercie znajduje się adnotacja "...zwrot adresat nie żyje...". Zwrotne poświadczenie odbioru dołączone do koperty wróciło do organu bez jakiejkolwiek wzmianki. W tym stanie rzeczy obowiązkiem organu jest wyjaśnienie czy decyzja Wojewody T. z dnia [...] grudnia 1989r. została komukolwiek doręczona, bowiem jak wynika z powyższego nie mogła być doręczona stronie. Jeżeli decyzja nie została doręczona stronie to należy ustalić czy weszła do obrotu prawnego i czy wywołała jakiekolwiek skutki prawne. Zgodnie z przepisem art.109 i 110 k.p.a. byt decyzji na zewnątrz rozpoczyna się z chwilą jej doręczenia lub ogłoszenia i od tej chwili organ, który decyzję wydał, jest nią związany (wyrok NSA I SA 117/99 z 22.01.1999r. LEX nr 47962). Wszystkie przytoczone okoliczności świadczą o tym, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 kpa, które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit c. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Stosownie do przepisu art. 152 p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej uchwały do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Strona nie wnosiła o zasądzenie kosztów.