II SA 2183/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Aplik. Prok. Szymon Brzozowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2004 r. sprawy ze skargi J. i M. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej - oddala skargę Wnioskiem z dnia 1 lutego 2001r. M. J. wdowa po J. J. synu K. i jej córka J. J. współwłaścicielki gospodarstwa rolnego we wsi S. wystąpiły do Wojewody [...] z wnioskiem o pomoc w odzyskaniu pasa ziemi przy budynkach, który został bezprawnie dołączony do ziemi sąsiada S. K. Wojewoda potraktował to pismo jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji scaleniowej nr [...] z [...] VIII 1971r. w części dotyczącej działek nr [...] małżonków K. i [...] małżonków J. we wsi S. W toku postępowania ustalił, że obecnie po śmierci J. J. właścicielkami nieruchomości są M. J. i J. J. W 1970 r. w operacie ewidencji gruntów do działki [...] o powierzchni 0,33 ha wpisany był J. J. syn K. we współwłasności po ½ części z J. F., a stan ten uwidoczniony był w protokole ogłoszenia wyników pomiaru stanu władania gruntami we wsi S., sporządzonym w dniach od 10 grudnia 1969r. do 5 stycznia 1970r. i potwierdzony podpisem J. J. W 1971r. rozpoczęto scalanie gruntów wsi S. Po przeprowadzeniu aktualizacji ewidencji gruntów w dniach 10-20 marca 1971r. sporządzono nowy protokół władania gruntami. W protokole tym w jednostce rejestrowej [...] wpisane jest gospodarstwo J. J. składające się z 7 działek o łącznej powierzchni 3,47 ha. Stan ten potwierdzony jest podpisem J. J. W skład tego gospodarstwa wchodzi m.in. działka siedliskowa [...] o powierzchni 0,17 ha. Decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] czerwca 1971r. wprowadzono zmiany we władaniu gruntami do operatu ewidencji gruntów. W wyniku tych zmian i przeprowadzonego scalania J. J. wpisany został w pozycji rejestrowej [...] o powierzchni ogólnej 3,47 ha. W skład tej pozycji wchodziła działka siedliskowa [...] o powierzchni 0,29 ha. Dawna pozycja rejestrowa [...] o pow. 0,33 ha, w której wpisani byli po ½ części J. J. i J. F. została skreślona. Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1971r. zatwierdzono projekt scalania gruntów wsi S. a grunty zostały objęte w posiadanie. W wyniku scalania J. J. otrzymał całą działkę siedliskową nr [...] o powierzchni 0,29 ha, znajdowała się ona na miejscu dawnej działki [...], którą J. J. miał we współwłasności z J. F. J. J. nie wnosił zastrzeżeń do scalania. J. F., która w wyniku scalania opuściła działkę siedliskową [...], złożyła deklarację o zgodzie na objęcie scalaniem gruntów pod zabudowaniami. Otrzymała ona nową działkę pod zabudowę. Granice działki [...] zostały zastabilizowane kamieniami granicznymi, które znajdują się w stanie nienaruszonym do chwili obecnej. Na podstawie ustawy z 26 października 1971r. małżonkowie J. otrzymali akt własności ziemi na wydzielone w wyniku scalania grunty, a dla nieruchomości tej założona została księga wieczysta nr [...]. W czasie scalania została zastabilizowana również granica z sąsiednią działką [...] małżonków K. Granica między nieruchomościami przebiegała w połowie odległości między zabudowaniami J. i K. Decyzją z dnia [...] maja 2001r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1971 w części dotyczącej działek [...] i [...]. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 1 ust.3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o scalaniu i wymianie gruntów /Dz.U. nr 3 z 1968r. poz.13 z późniejszymi zmianami/ grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scalaniem bez zgody ich właściciela. Ponieważ scalaniem objęta była cała nieruchomość [...] będąca współwłasnością J. J. i J. F., do scalania potrzebna była zgoda obojga władających a w aktach brak zgody J. J. Zdaniem organu w wyniku scalania uległa przesunięciu granica między działkami J. i K. Okoliczności te uzasadniały stwierdzenie nieważności decyzji scaleniowej. Od decyzji tej odwołała się M. C. następczyni prawna małżonków K. Wyjaśniła, że w czasie scalania granica między działką jej rodziców małżonków K. a działką małżonków J. nie uległa przesunięciu, jest więc krzywdzące wzruszanie decyzji scaleniowej po tylu latach. Decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art.138 P 1 p.2 KPA uchylił w całości zaskarżoną decyzję I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w wyniku scalania nie zmieniono przebiegu granicy między działkami [...] – J. J. i [...] - małżonków K. Przedscaleniowa działka siedliskowa J. J. nr [...] o powierzchni 0,17 ha nie zmieniła położenia, natomiast została powiększona w wyniku scalania i nowa działka nr [...] ma powierzchnię 0,29 ha. J. J. przyjął scalanie bez zastrzeżeń i otrzymał działkę siedliskową dwukrotnie prawie większą niż przed scalaniem. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej i dlatego decyzja I instancji została uchylona w całości. Na powyższą decyzję skargę do NSA wniosły M. i J. J. Zarzucały naruszenie art.1 ust.3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów polegające na pominięciu braku zgody małżonków J. na objęcie scalaniem gruntów pod zabudowaniami. Podnosiły, że żadne z małżonków J. nie wyrażało zgody na objęcie scalaniem gruntów pod zabudowaniami a zgoda taka nie może wynikać z domniemań, tylko musi być wyraźnie udzielona. Podnosiły też zadawniony konflikt graniczny, który odżył na nowo po objęciu działki nr [...] przez spadkobierców małżonków K. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 p.1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /dalej zwane p.p.s.a. , Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/. Zgodnie z art. 13 ust. 2 tej ustawy sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wobec tego, że sprawa dotyczy skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którego siedziba znajduje się w Warszawie, sprawa rozpatrywana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a postępowanie toczy się na podstawie p.p.s.a. W toku postępowania zmarła M. J. a jako jej następcy prawni zostali wskazani S. J., B. J., J. J., C. J., S. J. i Z. J. Postępowanie sądowe toczyło się z ich udziałem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności prawem materialnym i przepisami procesowymi. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc nieuzasadniona. Organ działając zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego prawidłowo i niespornie ustalił stan faktyczny i prawidłowo zastosował przepisy prawa. Nie ulega wątpliwości, że J. J. akceptował zmiany w ewidencji gruntów będące przygotowaniem do przeprowadzania scalania. Do samego scalania nie wnosił też zastrzeżeń a przeznaczone mu grunty objął w posiadanie i posiadał aż do śmierci. Nie wnosiła też zastrzeżeń do postępowania scaleniowego jego żona M. J. Oboje małżonkowie nie mieli też zastrzeżeń do postępowania uwłaszczeniowego. Granica między ich działką siedliskową [...] a działką [...] została zastabilizowana w postępowaniu scaleniowym, ale nie uległa przesunięciu, bowiem scalanie odnośnie siedliska polegało na przydzieleniu J. F. - współwłaścicielce dawnej działki siedliskowej [...], nowej działki siedliskowej. Grunty pod zabudowaniami J. J. [...] o powierzchni 0,17 ha nie zmieniły granic, dodana została do nich działka zwolniona przez J. F. Jej zgoda na scalanie była, bowiem dla niej scalanie wiązało się z koniecznością opuszczenia gruntów pod zabudowaniami. Dla J. J. scalanie takich skutków nie wywoływało, stąd brak jego pisemnej deklaracji o zgodzie na scalanie nie powoduje nieważności decyzji scaleniowej, w sytuacji gdy z całokształtu ustalonych okoliczności wynika, że scalanie akceptował. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi brał pod uwagę, że w istocie skarżąca dąży do zmiany granicy swojej działki siedliskowej, która nie była w ogóle zmieniana w trybie scalania. Sąd akceptuje w pełni ugruntowaną linię orzeczniczą, że "Stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym środkiem kontroli stosowanym w razie wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa.....Sprawa toczy się bowiem już nie w trybie zwykłym (gdzie dla uchylenia decyzji wystarczy stwierdzenie "naruszenia prawa" mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia), a w trybie nadzoru, kiedy zupełnie wyjątkowo, wbrew zasadom trwałości decyzji ostatecznych z enumeratywnie wyliczonych ustawowo przyczyn, można uznać decyzję ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną. Innymi słowy uznanie decyzji za nieważną może mieć miejsce w zupełnie nadzwyczajnych sytuacjach, a więc w stosunku do uchyleń decyzji w trybie zwykłym z powodu naruszenia przepisów prawa, "wymogi" te są wielokrotnie wyższe" /por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1998r. II SA 456/98/. Sąd stoi na stanowisku, że w sprawie niniejszej brak było postaw do stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej a zatem decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylająca decyzję Wojewody stwierdzającą nieważność decyzji scaleniowej, jest prawidłowa. W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszenia prawa przy podejmowaniu objętej kontrolą sądową decyzji administracyjnej skarga na podstawie art.151 p.p.s.a. została oddalona.