II SA 2184/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA I. Dąbrowska Sędzia NSA J. Rajewska (spr.) Asesor WSA P. Szustakiewicz Protokolant apl. prok. J. Kosonoga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2004 sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia[...]maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w O., działając w imieniu Starosty O., decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 3 ustawy z 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65), art. 6 pkt 6 lit. b ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. Dz.U. z 200Ir, Nr 6, poz. 56 ze zm), art. 97 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 106, poz. 668 ze zm.), art. 38 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. Nr 91, poz. 678) oraz 104 kpa, odmówił Z.O. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji organ podał między innymi, że Z. O. został zarejestrowany jako bezrobotny w dniu 13 marca 2002 r. Od [...] marca do [...] kwietnia 2002 r. otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych. Dnia 2 kwietnia 2002 r. podjął pracę, w związku z czym utracił status bezrobotnego i prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Po raz kolejny zarejestrował się w urzędzie pracy w dniu [...] października 2002 r. Zasiłek dla bezrobotnych, na podstawie art. 25 ust. 11 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, otrzymywał od [...] października 2002 r. do [...] stycznia 2003 r. Z dniem 6 stycznia 2003 r. skarżący podjął pracę, ponownie tracąc status bezrobotnego i prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Dnia 12 marca 2003 r. Z. O. wystąpił o przyznanie mu zasiłku przedemerytalnego, dołączając dodatkowo kopie świadectwa pracy. Tym samym udokumentował łącznie 28 lat i 10 miesięcy okresu uprawniającego do zasiłku, w tym 17 lat i 3 dni pracy w szczególnych warunkach. Powyższy wniosek nie mógł być uwzględniony. Ustawa z 20 grudnia 2002 r. nowelizująca ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, wprowadziła możliwość nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego tylko przez te osoby, które do 12 stycznia 2002 r. zarejestrowały się w urzędzie pracy oraz spełniały warunki przyznania tego zasiłku na zasadach określonych w art.37j ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r. Z.O. warunków tych nie spełnia. Do dnia 12 stycznia 2002 r. jak i w dniu złożenia wniosku, nie figurował w ewidencji urzędu pracy jako osoba bezrobotna. Ponadto nie ma wymaganego stażu pracy. W odwołaniu Z. O. zarzucił, że powyższa decyzja jest dla niego krzywdząca i niezgodna ze stanem faktycznym. W dniu 1 stycznia 2002 r. posiadał ponad 30-letni okres zatrudnienia, w tym ponad 17 lat pracy w szczególnych warunkach. Przed rejestracją do 31 grudnia 2001 r. był zatrudniony w zakładzie, który ogłosił upadłość. Bezpośrednio po rozwiązaniu umowy o prace w okresie od 1 do 12 stycznia 2002 r. nie zgłaszał się do urzędu pracy, gdyż poszukiwał pracy. Ponadto w organie zatrudnienia i z prasy uzyskał informacje o likwidacji zasiłków przedemerytalnych. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] rozstrzygnięcie Starosty O. utrzymał w mocy, podzielając stanowisko tego organu, że skarżący rejestrując się w dniu 13 stycznia 2002 r. nie nabył prawa do zasiłku przedemerytalnego. Zgodnie z art.3 ust. 1 ustawy z 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu uprawnienia takie przysługują bowiem tylko osobom zarejestrowanym w charakterze bezrobotnych do dnia 12 stycznia 2002 r. W skardze do Naczelnego Sadu Administracyjnego Z.O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu zasiłku przedemerytalnego. Podtrzymał zarzuty podnoszone w postępowaniu administracyjnym. Zarzucił ponadto, że osoby, które ubiegały się o taki zasiłek do 31 grudnia 2001 r. musiały wykazać się tylko określonym okresem zatrudnienia. Tymczasem na niego nakłada się dodatkowy warunek, tj. obowiązek rejestracji w charakterze bezrobotnego w okresie od 1 do 12 stycznia 2002 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Przede wszystkim należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 13 § 2 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...], a zatem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (§ 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652). Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Skarga analizowana w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawne przesłanki przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego określał art. 37 j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn , w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Powołany przepis obowiązywał do dnia 31 grudnia 2001 r. Z dniem 1 stycznia 2002 r. art.37 j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu został skreślony na mocy art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. z 2001 r" Nr 154, poz. 1793). W myśl art. 11 ust. 2 powołanej ustawy z 17 grudnia 2001 r. osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy, zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, nabywają oraz zachowują do niego prawo na dotychczasowych zasadach. Oznacza to, że z dniem 1 stycznia 2002 r. została zatem zniesiona możliwość nabywania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Uprawnienia do tego świadczenia zachowały tylko osoby zarejestrowane przed 1 stycznia 2002 r., o ile przed tą datą spełniały także warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego. Ustawa dnia 17 grudnia 2001 r. została opublikowana dnia 29 grudnia 2001 r. i weszła w życie 2 dni po jej ogłoszeniu. Spowodowało to między innymi, że osoby z którym rozwiązano stosunek pracy z dniem 31 grudnia 2001 r., mimo że legitymowały się określonym wiekiem i okresem zatrudnienia, utraciły już możliwość uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Pozostając do dnia 31 grudnia 2001 r. w zatrudnieniu nie mogły tego samego dnia zarejestrować się w urzędzie pracy. Brak rejestracji przed 1 stycznia 2002 r. wykluczał zaś nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2001 r. Regulację tę zmieniła kolejna ustawa zmieniająca ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. ustawa z 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o systemie oświaty (Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65). Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy prawo do zasiłku przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., przysługuje bezrobotnym, którzy w dniu 12 stycznia 2002 r. spełniali warunki do ich nabycia . Z treści tego przepisu wynika, że uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego przyznano osobom, które do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniały materialnoprawne warunki do uzyskania tego świadczenia, tj. osiągnęły określony wiek i miały "wypracowany" wymagany okres zatrudnienia. Nie ulega także wątpliwości, że zasiłek przedemerytalny może otrzymać tylko ten, kto w dniu złożenia wniosku spełniał warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Nie można natomiast podzielić poglądu organów zatrudnienia, iż art. 3 ust. 1 powołanej ustawy zabezpieczył uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego tylko osób zarejestrowanych w powiatowych urzędach pracy przed 12 stycznia 2002 r. Takiego warunku omawiany przepis nie zawiera. Gdyby zamiarem ustawodawcy rzeczywiście było zawężenie stosowania art.3 ust.1 cyt. ustawy tylko do osób zarejestrowanych przed określoną datą w urzędach pracy, to uczyniłby to wyraźnie i jasno, tak jak przyjął w innych ustawach nowelizujących ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skoro takiego wymogu wprost nie przewidział, to nie można w drodze zawężającej wykładni ograniczać stosowania omawianego przepisu tylko do postulowanego przez organy orzekające kręgu osób. Wykładnia normy prawnej może polegać wyłącznie na wydobyciu treści mieszczących się w sformułowaniach użytych przez ustawodawcę i nie może prowadzić do uzupełnienia tekstu prawnego. Ponadto jak słusznie zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 stycznia 1996 r. sygn. akt IIIARN 58/95 (OSN 1996 r., Nr 15, poz.51) "wszelkie zabiegi interpretacyjne prowadzące do formułowania dodatkowych przesłanek pozytywnych lub negatywnych mających w konsekwencji doprowadzić do pozbawienia (...) praw przyznanych (...) przez ustawę nie są dopuszczalne". Takim niedopuszczalnym zabiegiem interpretacyjnym, zdaniem sądu orzekającego w niniejszej sprawie, byłaby zawężająca wykładnia omawianego przepisu i ograniczenie stosowania tej regulacji tylko do osób zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy przed 1 stycznia 2002 r. Z powyższych względów uznać należy, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 3 ust.1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o systemie oświaty (Dz.U. z 2003r, Nr 6, poz. 65). Kwestia uprawnień Z. O. wymaga zatem ponownego rozpatrzenia, przy uwzględnieniu oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a ,art,132, art. 152 i art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.