II SA 2246/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Grażyna Śliwińska, Sędziowie Asesor Izabela Głowacka-Klimas, Zbigniew Rudnicki, Protokolant Marta Siemiątkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi W. i M. małż. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego w przedmiocie zmian w rejestrze gruntów uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...] marca 2000 r., Nr [...] Wójt Gminy [...] orzekł - na podstawie art. 20 ust 2 pkt 1, art. 22 i art. 51 ustawy z dnia 17 maja 1989 r.- Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 30, poz. 163, z późn. zm.) - o wprowadzeniu zmian w rejestrze gruntów obrębu [...] gminy [...], polegających na wykreśleniu z pozycji rejestrowej nr [...] p. J. L., jako władającego działką nr [...] i pozostawieniu wpisanych do tej działki jako właścicieli małżonków M. i W. S. W wyniku rozpoznania odwołania p. J. L. od powyższej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2000 r., Nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że uchylenie nastąpiło z uwagi na uchybienia proceduralne, bowiem zaskarżona decyzja nie zawiera żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co jest niezgodne z art. 104 K.p.a. Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia w kontekście prawidłowości dokonanych zapisów z zasadami prowadzenia ewidencji gruntów, a nie wprowadzenia kolejnej zmiany. Ponadto wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 1999 r., sygn. akt [...], orzekający eksmisję J. L., nie stanowi o utracie prawa do nieruchomości i nie może być podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. Powyższa decyzja została zaskarżona przez małż. M. i W. S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W ocenie skarżących uchylenie przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2000 r. nie znajduje żadnego uzasadnienia. Skarżący odwołali się do treści art. 365 § 1 Kpc, zgodnie z którym prawomocne orzeczenia wiązanie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe. J. L. otrzymał nakaz opuszczenia nieruchomości, której właścicielami są skarżący, co ich zdaniem w pełni uzasadniało decyzję wójta Gminy [...] o wprowadzeniu zmian w rejestrze gruntów. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2000 r. nastąpiło wyłącznie ze względów formalnych, a nie z przyczyn merytorycznych. W wyroku z dnia 6 listopada 2001 r., sygn. akt II SA 2001/00 Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę ,tzn. uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji, stwierdzając, że narusza ona przepisy postępowania, co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podniósł, że przesłanką zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., wskazanego jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, musi być stwierdzona przez organ odwoławczy konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub też jego uzupełnienia. Sytuacja taka nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie, w której skarżący złożyli organowi administracji powołany wyżej prawomocny wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] maja 1999 r., nakazujący eksmisję, i na tej podstawie zażądali wykreślenia z ewidencji gruntów J. L., wykazanego w ewidencji jako osoba władająca działką stanowiącą ich własność. W tej sytuacji rozstrzygnięcie sprawy sprowadzało się do oceny przez organ administracji zasadności wniosku w świetle przedłożonych dokumentów i nie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w szerszym zakresie. W ocenie NSA ocena poprawności decyzji organu I instancji była możliwa na gruncie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Gdyby jednak organ odwoławczy uznał za celowe uzupełnienie postępowania dowodowego, powinien sam przeprowadzić dowody, które uznał za konieczne i w oparciu o tak uzupełniony materiał dowodowy merytorycznie rozstrzygnąć sprawę stosownie do treści art. 138 § 1 K.p.a. Wojewoda [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. ,wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zawiesił postępowanie odwoławcze w sprawie wprowadzenia wnioskowanych zmian w rejestrze gruntów obrębu [...], gmina [...], nr jednostki rejestrowej [...]. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że w toku ponownego rozpatrywania sprawy stwierdzono, że przed Sądem Okręgowym w [...],[...] Wydział [...], toczy się postępowanie z pozwu o ustalenie, w którym jako powód występuje p. S. O., złożonego w sądzie dnia [...] marca 1998 r., sygn. akt [...]; potwierdza to pismo sądu z dnia [...] maja 2002 r., stwierdzające, że sprawa o powyższej sygnaturze jest w toku rozpatrywania. Zdaniem organu II instancji wynik w/w postępowania sądowego jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. dla postępowania o wykreśleniu wpisanego w 1993 r. władającego działką nr ewidencyjny [...] p.J. L., a pozostawieniu wpisanych w ewidencji gruntów jako właścicieli działki nr ewid. małż. M. i W. S. Istnieje bowiem związek pomiędzy rozstrzygnięciem o prawie własności przedmiotowej działki, a rozstrzygnięciem wpisu w ewidencji gruntów. Niezależnie od powyższego postanowienia z akt sprawy wynika, że p. J. L. wystąpił w maju 2000 r. z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia zabudowanej nieruchomości o po w. 195 m2 oznaczonej - jak podano we wniosku - jako działka nr [...] (dotyczy to [...] z pewnością działki nr [...]). W sprawie tej Sąd Rejonowy dla m. [...], Wydział [...][...], wydał w dniu [...] czerwca 2000 r. postanowienie o częściowym zwolnieniu wnioskodawcy z kosztów sądowych, sygn. akt [...] Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie Nr [...] Wojewody [...] wnieśli małż. M. i W. S., podnosząc, że zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. pozostaje w sprzeczności z wymogami wynikającymi z art. 365 Kpc. i jest w całości bezzasadne. Uzyskany przez nich prawomocny wyrok sądowy z dnia [...] maja 1999 r., nakazujący J. L. opuszczenie nieruchomości(działki nr [...]), nie jest w tej sytuacji egzekwowany, a kolejne pozwy jeszcze bardziej odsuwają tę egzekucję w czasie. W odpowiedzi na skargę Zastępca Dyrektora Wydziału Rozwoju Regionalnego [...] Urzędu Wojewódzkiego powtórzył przedstawianą w dotychczasowych decyzjach i postanowieniach argumentację, wskazując, iż oczekuje na rozstrzygnięcie przez sąd powszechny sprawy dotyczącej prawa własności działki, gdyż prawomocny wyrok w sprawie eksmisji nie przesądza o prawie własności i nie może być podstawą zmian w przypadku, gdy toczy się obecnie postępowanie dotyczące prawa własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 240, poz. 2052). sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie przepisów tej ustawy.. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów trzeba stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawowymi cechami (zasadami) ewidencji gruntów i budynków są powszechność - sporządzanie i aktualizowanie jej dla obszaru całego kraju (art. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r.-Prawo geodezyjne i kartograficzne - Dz.U. Nr 30, poz. 163, z późn. zm.) i aktualność. Aktualizacja ewidencji następuje z urzędu lub na wniosek właścicieli gruntów, którzy w terminie 30 dni są obowiązani zgłaszać staroście objęte nią zmiany (art. 22 ust. 2). Również właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne zobowiązane są przesyłać staroście odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisy aktów notarialnych, z których wynikają zmiany danych objętych ewidencja gruntów i budynków, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, orzeczenia lub sporządzenia aktu notarialnego (art. 23).Podstawę dla dokonywanych na tych podstawach zmian w ewidencji stanowią przepisy K.p.a. Dane z ewidencji gruntów wykorzystywane są głównie w celach publiczno-prawnych, stanowiąc m.in. podstawę planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, a także wyjątkowo -oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych art. (art. 21 ust. 1). Zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( Dz.U. Nr !9, poz. 147, z późn .zm.). w razie niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje na wniosek właściciela nieruchomości, wieczystego użytkownika lub z urzędu - na skutek zawiadomienia właściwej państwowej jednostki organizacyjnej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z tej ewidencji. Jednakże, zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 1997 r., I CKN 26/97 (OSNIC 1997, poz. 167), organ, do właściwości którego należy prowadzenie ewidencji gruntów i budynków, nie ma legitymacji do zgłoszenia wniosku o sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej. Jeżeli niezgodność powierzchni nieruchomości podanej w księdze wieczystej z danymi z ewidencji gruntów i budynków wynika nie ze zmiany granic nieruchomości, lecz z nowych, dokładniejszych jej pomiarów, wystarczającą podstawą sprostowania oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z ewidencji gruntów. Zgodnie z art. 20 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w ewidencji gruntów wskazuje się właściciela, natomiast w ewidencji założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 6, poz. 32) wskazuje się także władającego do czasu uregulowania tytułu własności. Dane te, jak wszystkie inne objęte ewidencją gruntów, podlegają stałej aktualizacji. Decyzja Wójta Gminy [...] o wprowadzeniu zmian w rejestrze gruntów obrębu [...] gminy [...], polegających na wykreśleniu z pozycji rejestrowej nr [...] p. J. L., jako władającego działką nr [...] i pozostawieniu wpisanych do tej działki jako właścicieli małżonków M. i W. S., miała na celu dokonanie takiej właśnie aktualizacji -na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 1999 r., sygn. akt [...], nakazującego eksmisję J. L. z przedmiotowej działki. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 listopada 2001 r., sygn. akt II SA 2001/00, wydanym w następstwie skargi na podjętą w tej sprawie na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. decyzję organu II, w tej sytuacji rozstrzygnięcie sprawy powinno się sprowadzić się do oceny przez organ administracji zasadności wniosku w świetle przedłożonych dokumentów i nie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w szerszym zakresie. W ocenie NSA ocena poprawności decyzji organu I instancji była możliwa na gruncie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Gdyby jednak organ odwoławczy uznał za celowe uzupełnienie postępowania dowodowego, powinien sam przeprowadzić dowody, które uznał za konieczne i w oparciu o tak uzupełniony materiał dowodowy merytorycznie rozstrzygnąć sprawę stosownie do treści art. 138 § 1 K.p.a. W tym stanie rzeczy postanowienie Wojewody [...] o zawieszeniu postępowania w przedmiotowej sprawie w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. pozostaje w sprzeczności z wymogami wynikającymi z art. 365 Kpc. i ma charakter celowego przewlekania sprawy. Nie ma żadnych podstaw do łączenia zgłoszonego przez M. i W. małż. S. wniosku o wprowadzenie zmian w rejestrze gruntów z toczącym się postępowaniem o zasiedzenie nieruchomości, a tym bardziej przypisywania decyzji Wójta Gminy [...] zarzutu przedwczesnego skorygowania danych ewidencji bez oczekiwania na wynik postępowania sądowego. Z kolei postanowienie o stwierdzeniu nabycia własności przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie będzie tytułem do skorygowania w ewidencji wpisu o stanie prawnym nieruchomości ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2003 r., II SA 958/02). Celem dokonywanych zmian w ewidencji gruntów w rozpatrywanej sprawie jest bowiem aktualizacja danych objętych tą ewidencją, a nie potwierdzanie (lub zaprzeczanie) prawa własności. Dane te, w miarę ich zmiany, mogą i powinny być ujawniane w ewidencji , stosownie do podstawy prawnej wpisu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 pkt 1 lit b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.