II SA 2247/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska, Asesor WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant Arkadiusz Zawada, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2004 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia tłumaczem przysięgłym 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz M. S. kwotę 530,00zł (pięćset trzydzieści zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2002r. M. S. zwróciła się do Ministerstwa Sprawiedliwości o wyrażenie zgody na wykazanie przez nią wobec Sądu Okręgowego w [...], znajomości języka angielskiego dyplomem ukończenia studiów magisterskich z zakresu lingwistyki stosowanej, uzyskanym na uniwersytecie [...] w [...], w związku z ubieganiem się przez nią o dopuszczenie do sprawdzianu jakości tłumaczenia tekstów prawniczych organizowanego przez Sąd dla osób wnoszących o wpisanie ich na listę tłumaczy przysięgłych języka angielskiego. W uzasadnieniu podała, że jest absolwentką Wydziału Neofilologii Uniwersytetu [...], gdzie w Katedrze Iberystyki uzyskała w 1986r. tytuł magistra iberystyki i gdzie jej drugim językiem był język angielski. Podała, że jest również absolwentką Wydziału Języka Angielskiego i Mediów Uniwersytetu [...] w [...] gdzie w 1995r. uzyskała tytuł magistra lingwistyki stosowanej. Wyjaśniła i złożyła stosowne zaświadczenie, że współpracuje na stale jako tłumacz języka angielskiego w pełnym wymiarze godzin z kancelarią Prawną [...] Spółka Komandytowa. Ministerstwo Sprawiedliwości przesłało jej wniosek do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] jako do organu, który mógłby wystąpić do Ministra Sprawiedliwości w trybie § 18 ust.2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych /Dz.U. nr 18 z 1987r. poz. 112 z późn. zmianami/. Prezes Sądu Okręgowego w [...] zażądał od wnioskodawczyni przedstawienia nostryfikacji dyplomu z Uniwersytetu z [...] jako dokumentu niezbędnego do wystąpienia do Ministra Sprawiedliwości w trybie § 18 ust.2 rozporządzenia z 8 czerwca 1987r. M. S. wyjaśniła, że nie nostryfikowała dyplomu Uniwersytetu w [...], ani też Polska nie ma zawartej umowy międzynarodowej z [...] o wzajemnym uznawaniu dyplomów wyższych uczelni i właśnie w związku z tą sytuacją prosi o zwrócenie się do Ministra Sprawiedliwości w trybie § 18 ust.2 cytowanego rozporządzenia o potraktowanie jej sprawy indywidualnie i wyrażenie zgody o dopuszczenie do sprawdzianu umiejętności tłumaczenia tekstów prawniczych organizowanego przez Sąd Okręgowy, gdyż jej umiejętności są bardzo wysokie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r. nr [...] Prezes Sądu Okręgowego w [...] powołując się na § 1ust.1 i § 17pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych /Dz.U. nr 18 z 1987r. poz. 112 z późn. zmianami/ odmówił ustanowienia M. S. tłumaczem przysięgłym języka angielskiego. W uzasadnieniu decyzji Prezes Sądu Okręgowego podniósł, że M. S. nie złożyła nostryfikacji dyplomu Uniwersytetu w [...] z uwagi na brak umów międzynarodowych o wzajemnym uznawaniu kwalifikacji pomiędzy [...] a Polską i w związku z tym jej dyplom w Polsce nie jest ważny ani obowiązujący. Wyjaśnił również, że ustanowienie tłumaczem przysięgłym jest dowodem uznania dla wysokiej wiedzy i dorobku zawodowego kandydata, dowodem jego ponadprzeciętnej umiejętności tłumaczenia i znajomości języka, zaś na podstawie przedstawionych dokumentów nie można uznać, że kandydatka je posiada. Zaznaczył też na liście tłumaczy przysięgłych przy Sądzie Okręgowym w [...] jest 232 tłumaczy i nie ma potrzeby ani konieczności wpisywania tam kandydatki, która nie spełnia wymogów z § 18 ust. 1 rozporządzenia. Od decyzji tej wnioskodawczyni odwołała się do Ministra Sprawiedliwości i wnosiła o uchylenie jej w całości oraz wyrażenie zgody na posłużenie się przedstawionymi przez nią dokumentami jako dowodami potwierdzającymi jej kwalifikacje do ustanowienia tłumaczem przysięgłym języka angielskiego oraz ustanowienie tłumaczem przysięgłym lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ze wskazaniem na konieczność uzyskania stanowiska Ministra Sprawiedliwości w trybie § 18 ust.2 Rozporządzenia z 8 czerwca 1987r. co do zgody na posłużenie się przedstawionymi przez nią dokumentami jako dowodami potwierdzającymi jej kwalifikacje do ustanowienia tłumaczem przysięgłym języka angielskiego. Zarzucała naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego i naruszenie §§ 17 i 18 ust.2 Rozporządzenia przez błędną wykładnię § 17 i niezastosowanie § 18. Podnosiła, że nie składała wniosku o ustanowienie tłumaczem przysięgłym, między innymi z tego powodu, że Oddział Administracyjny Sądu Okręgowego odmówił jego przyjęcia bez zadowalającego Sąd zaświadczenia dokumentującego znajomość języka angielskiego. Wnosiła jedynie o uznanie jej wykształcenia jako potwierdzającego kwalifikacje i następnie o dopuszczenie jej do sprawdzianu umiejętności tłumaczenia tekstów prawniczych. Jeśli zaś Prezes Sądu Okręgowego zdecydował się potraktować jej wniosek jako wniosek o ustanowienie tłumaczem przysięgłym, to powinien zwrócić się do Ministra Sprawiedliwości o wyrażenie zgody na uznanie jej wykształcenia w trybie § 18 ust. 2 Rozporządzenia i 106 KPA, a tego właśnie nie uczynił. Podnosiła też, że nie zostało przeprowadzone żadne postępowanie dowodowe co do jej kwalifikacji, a jej wniosek złożony w trybie § 18 ust.2 Rozporządzenia nie został rozpoznany. Podnosiła też, że zgodnie z wyrokiem NSA z 16 listopada 1999r. /II S.A. 969/99/ ilość tłumaczy na liście tłumaczy przysięgłych nie uzasadnia odmowy ustanowienia tłumaczem przysięgłym. Decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. nr [...] Minister Sprawiedliwości powołując się na art., 138 § 1 p.1 KPA utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zagraniczny dyplom wyższej uczelni, aby mógł być w Polsce traktowany na równi z dyplomem polskim powinien zostać nostryfikowany, bowiem jedynie wtedy jest porównywalny, natomiast skarżąca nie przedstawiła ważnego i obowiązującego w Polsce dyplomu w dziedzinie anglistyki. Podniósł również, że decyzja o ustanowieniu tłumaczem przysięgłym ma charakter uznaniowy, a przesłanie wniosku przez Prezesa Sądu Okręgowego do Ministra Sprawiedliwości w trybie § 18 ust. 2 Rozporządzenia też zależy od uznania Prezesa Sądu Okręgowego i nie ma on obowiązku tego zrobić. Uznaniowe jest też dopuszczenie kandydatki do sprawdzianu umiejętności organizowanego przez Prezesa Sądu Okręgowego, a zgoda Ministra Sprawiedliwości wyrażona w trybie § 18 ust. 2 Rozporządzenia tej kwestii nie dotyczy. Minister wyjaśnił również, że ostatecznym celem kandydatki niewątpliwie było wpisanie na listę tłumaczy przysięgłych i dlatego od razu rozstrzygnął tę kwestię. Decyzję tę zaskarżyła M. S. wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego. Zarzucała, że nie wnosiła o ustanowienie jej tłumaczem przysięgłym a jedynie o wyrażenie zgody na udokumentowanie swych umiejętności innymi dokumentami niż wymienione w § 18 ust. 1 Rozporządzenia. Podnosiła również wadliwe rozumienie przez Ministra Sprawiedliwości uznaniowości decyzji w sprawie wpisania na listę tłumaczy przysięgłych. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że w istocie wnioskodawczyni chodziło o wpis na listę tłumaczy przysięgłych i w związku z tym zgodnie z zasadą KPA, iż żądanie strony w postępowaniu należy oceniać nie na podstawie tytułu złożonego przez nią pisma lecz na podstawie jego treści Minister słusznie ocenił wniosek skarżącej, jako wniosek o ustanowienie tłumaczem przysięgłym. Zaznaczył też , że skarżącej nie służy prawo podmiotowe do ustanowienia tłumaczem przysięgłym, a decyzja ma charakter uznaniowy w granicach wyznaczonych przez art. 7 KPA. Z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 p.1271/ sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Wniosek pani M. S., wszczynający postępowanie administracyjne w rozumieniu art.61 § 1 KPA był jasno sformułowany i dotyczył wyrażenia zgody przez Ministra Sprawiedliwości na wykazanie znajomości języka obcego innym dokumentem niż dyplom wymieniony w § 18 ust.1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Jedynie adresat tego wniosku tj. zgodnie z § 18 ust. 2 Rozporządzenia - Minister Sprawiedliwości mógł i powinien, po przeprowadzeniu stosownego postępowania dowodowego co do jakości wykształcenia posiadanego przez wnioskodawczynię, /nie zaś co do liczby tłumaczy przysięgłych na liście prowadzonej przez Prezesa Sądu Okręgowego, która to kwestia nie ma znaczenia w sprawie/ rozstrzygnąć o tym wniosku. Tymczasem utrzymana w mocy przez Ministra Sprawiedliwości decyzja Prezesa Sądu Okręgowego rozstrzyga o wniosku o wpis na listę tłumaczy przysięgłych, który nie został nigdy złożony. Należy więc uznać, że Prezes Sądu Okręgowego wszczął bez wniosku skarżącej tj. z urzędu postępowanie w kwestii wpisania jej na listę tłumaczy przysięgłych. Art.61 § 2 KPA stanowi, że sprawa wszczynana na wniosek w zasadzie nie może być wszczęta z urzędu, chyba że przemawia za tym szczególnie ważny interes strony. W takim przypadku organ, który wszczął z urzędu postępowanie powinien w jego toku uzyskać zgodę strony. W sprawie niniejszej ani nie było powodów do wszczynania sprawy z urzędu, ani zgody strony na prowadzenie postępowania w innej sprawie, niż o to wnosiła we wniosku. Skarżąca wielokrotnie i z powołaniem podstawy oprawnej przypominała, że zwraca się do Ministra Sprawiedliwości, aby wyraził zgodę w trybie §18 ust.2 Rozporządzenia na udokumentowanie znajomości języka dyplomem australijskiego uniwersytetu. Ten tylko organ i tylko w kwestii tej zgody powinien wydać stosowne rozstrzygnięcie. Przy jego podejmowaniu organ powinien mieć na względzie, że zgodnie z art.150 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. nr 65 z 1990r. poz.385/ zasady uznawania uzyskanych za granicą dyplomów zasadniczo określają umowy międzynarodowe. Jeżeli umów tych nie ma, dyplom może być nostryfikowany zgodnie z zasadami Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 grudnia 1991r. w sprawie zasad i trybu nostryfikacji dyplomów i tytułów zawodowych uzyskanych za granicą /Dz.U. nr 16 z 1992r. poz. 64/. Dyplom uznany na mocy umowy międzynarodowej lub nostryfikowany na mocy wskazanego Rozporządzenia ma taki walor jak dyplom polskiej wyższej uczelni i do posłużenia się nim przy wpisie na listę tłumaczy przysięgłych nie jest potrzebna zgodna Ministra Sprawiedliwości. Zgoda ta dotyczy tylko tych sytuacji, kiedy kandydat nie legitymuje się dyplomem polskiej wyższej uczelni ani zrównanym z nim dyplomem zagranicznym, a mimo to zasadne jest uznanie jego kwalifikacji, potwierdzonych dyplomem nie uznanym na mocy umowy i nie nostryfikowanym. Należy zwrócić uwagę, że § 18 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości jest przepisem wyjątkowym, który ma umożliwić ubieganie się o wpis na listę tłumaczy przysięgłych osobom o wysokich kwalifikacjach, a nie posiadających wykształcenia udokumentowanego w sposób wskazany w §18 ust.1 Rozporządzenia. Taka właśnie jest sytuacja wnioskodawczyni, która posiada polski dyplom z dziedziny iberystyki z wynikiem bardzo dobrym, zagraniczny dyplom w dziedzinie lingwistyki stosowanej w dziedzinie z języka angielskiego /jednak nie uznany z powodu braku umowy międzynarodowej z [...], ani nie nostryfikowany w Polsce/, kwalifikacje potwierdzone pracą w renomowanej, zagranicznej kancelarii prawnej oraz gotowa jest poddać się sprawdzianowi kwalifikacji organizowanemu przez Prezesa Sądu Okręgowego. W sprawie niniejszej Prezes Sądu Okręgowego powinien przyjąć od M. S. wniosek o wpis na listę tłumaczy przysięgłych, gdyż KPA nie przewiduje odmowy przyjęcia wniosku. Następnie, wobec jej niedpowiadającego wymogom Rozporządzenia, ale jednak wysokiego wykształcenia, zwrócić się do Ministra Sprawiedliwości w trybie art.106 KPA i 18 ust.2 Rozporządzenia o zajęcie stanowiska co do wyrażenia zgody na wykazanie umiejętności innym dyplomem niż wymieniony w § 18 ust.1 Rozporządzenia. Rozważywszy kwalifikacje skarżącej i po ewentualnym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, co do poziomu jej wykształcenia i umiejętności Minister Sprawiedliwości, a nie Prezes Sądu Okręgowego, powinien rozstrzygnąć o wniosku, co do zgody na wykazanie kwalifikacji innym dyplomem, niż wymieniony w § 18 ust.1 Rozporządzenia. Dopiero po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia w tej kwestii Prezes Sądu Okręgowego, mógłby prowadzić dalsze postępowanie co do ewentualnego przeprowadzenia sprawdzianu umiejętności tłumaczenia tekstów prawniczych, oraz co do wpisu na listę tłumaczy przysięgłych. Skoro tak się jednak nie stało i wniosek o wpis na listę tłumaczy przysięgłych nie wpłynął do Prezesa Sądu Okręgowego, rozstrzygnięty mógł zostać tylko ten wniosek, który wpłynął, to jest wniosek o wyrażenie zgody na udokumentowanie wykształcenia w inny sposób niż przewidziany § 18 ust.1 Rozporządzenia. Jak wynika z powyższego ponieważ zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości i utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] kwietnia 2002r. zapadły z naruszeniem przepisów o właściwości oraz z rażącym naruszeniem prawa, na zasadzie art. 145 § 1 p.2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 p.1 i 2 KPA Sąd orzekł jak w sentencji. Zważywszy, że z zaskarżoną decyzją nie wiąże się bezpośrednio kwestia jej wykonalności, bezprzedmiotowe jest o orzekanie o wykonalności w trybie art. 152 p.p.s.a.