II SA 2296/03

WyrokWSA w Warszawie2004-02-25

Skład orzekający: Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia NSA (del.) Jolanta Rajewska, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku osobie, która nie spełnia wszystkich warunków określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności nie osiągnęła wieku emerytalnego i nie jest całkowicie niezdolna do pracy?
Ratio decidendi
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku tylko wtedy, gdy wnioskodawca spełnia łącznie wszystkie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W przypadku skarżącej, która nie osiągnęła wieku emerytalnego (48 lat) i nie została uznana za całkowicie niezdolną do pracy, nie zostały spełnione warunki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nawet jeśli znajduje się ona w trudnej sytuacji materialnej.
Stan faktyczny
Skarżąca K. C. złożyła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca nie spełnia warunków dotyczących wieku (48 lat) i całkowitej niezdolności do pracy, a także nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi. Skarżąca podniosła w skardze trudną sytuację życiową związaną z chorobą synów i niemożnością podjęcia zatrudnienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia NSA (del.) Jolanta Rajewska, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Protokolant Wojciech Wiktorowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2004 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2003 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2003 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) odmówił pani K. C. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak jednego z warunków określonych tym przepisem powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Skarżąca ma obecnie 48 lat a zatem nie osiągnęła jeszcze wieku emerytalnego wynoszącego dla kobiet 60 lat. Organ wskazał ponadto, że skarżąca nie spełnia również wymogów niezbędnych do uzyskania wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki na podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149 ze zm.) albowiem nie zachodzą szczególne okoliczności, które są przyczyną nie nabycia uprawnień do emerytury na podstawie ustawy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi pani K. C. do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła sytuację związana z chorobą synów i wskazała na niemożność w związku z tym podjęcia zatrudnienia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić skarżącej, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosowanie do art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawą materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. l ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekracząjącej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie spełnia przynajmniej jednego z tych warunków. Organy orzekające prawidłowo uznały, iż skarżąca nie spełnia warunku jakim jest niemożność podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Zarówno stan zdrowia skarżącej (brak orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy) oraz wiek (48 lat) nie uniemożliwiają podjęcia pracy. Sama okoliczność, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej nie uzasadnia przyznania przedmiotowego świadczenia, które nie jest świadczeniem socjalnym przyznawanym wyłącznie według potrzeb. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło