II SA 2372/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Asesor WSA Andrzej Kołodziej, Asesor WSA Janusz Walawski (spr.), Protokolant Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty zawieszonej części uposażenia za okres zawieszenia oraz wypłaty równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie za 2001 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości J. B. w pismach z dnia 12 lutego 2003 r., skierowanych do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, wniósł o wypłacenie zawieszonej części uposażenia i równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie za 2001 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, decyzją z dnia [...] marca . 2003 r. nr [...] odmówił wypłaty zawieszonej części uposażenia za okres zawieszenia oraz wypłaty równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie za 2001 r. Decyzja została wydana na podstawie art. 128 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462 z późn. zm.) i § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie (Dz. U. Nr 26, poz. 293) oraz art. 104 kpa. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że funkcjonariusz decyzją Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. został zawieszony w czynnościach służbowych od dnia[...] stycznia 2001 r. Podstawą prawną zawieszenia był art. 43 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, a następnie na podstawie art. 43 ust. 3 ustawy, Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...] przedłużył zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego. Z dniem [...] grudnia 2001 r. funkcjonariusz został zwolniony ze służby, w związku z orzeczeniem komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do służby. Zwolniony funkcjonariusz nie otrzymał zawieszonej części uposażenia. Zgodnie z art. 128 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, w razie uchylenia lub ustania z mocy prawa zawieszenia w czynnościach służbowych, funkcjonariusz otrzymuje zawieszoną część oraz obligatoryjne podwyżki tego uposażenia, wprowadzone w okresie zawieszenia, chyba że został zwolniony ze służby z powodu skazania prawomocnym orzeczeniem sądu albo ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby. W niniejszej sprawie nie uchylono zawieszenia z powodu braku przestanek do jego uchylenia. Ponadto uznano, iż ustawodawca uzależnia wypłatę tych należności od wyniku postępowania karnego, będące powodem zawieszenia. Funkcjonariusz do dnia wydania decyzji nie poinformował o zakończonym postępowaniu karnym. Wypłacenie funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie nie miało faktycznego uzasadnienia, ponieważ zgodnie z § 1 ust. 2 obowiązującego w dniu zwolnienia ze służby, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie (Dz. U. Nr 26, poz. 293), równoważnik przysługuje funkcjonariuszowi za okres od dnia [...] kwietnia danego roku kalendarzowego do dnia [...] marca następnego roku, zwany dalej "rokiem zaopatrzeniowym", a więc za okres, w którym funkcjonariusz służby nie pełnił. Od powyższej decyzji, funkcjonariusz złożył odwołanie do Komendanta Głównego Straży Granicznej, w którym podniósł, że decyzja jest niezgodna z prawem, gdyż organ dokonał błędnej interpretacji przepisów, które miały zastosowanie w sprawie. Wniósł o niezwłoczną wypłatę wnioskowanych świadczeń. Komendant Główny Straży Granicznej, decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, w razie uchylenia lub ustania z mocy prawa zawieszenia w czynnościach służbowych, funkcjonariusz otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz obligatoryjne podwyżki uposażenia, wprowadzone w okresie zawieszenia, chyba że został zwolniony ze służby z powodu skazania prawomocnym orzeczeniem sądu albo ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby. Poza sporem jest, że w chwili zwolnienia ze służby zawieszenie w czynnościach służbowych nie zostało uchylone. Z kolei, zgodnie z § 24 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015), zwolnienie ze służby powoduje jedynie, że postępowanie dyscyplinarne zostaje umorzone, ponieważ obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu. Natomiast, § 4 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania w czynnościach służbowych funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 23, poz. 237) stanowi, że: 1. Zawieszenie w czynnościach służbowych ustaje: 1) po upływie terminu określonego w decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych, jeżeli zawieszenia nie przedłużono do czasu ukończenia postępowania karnego, 2) w przypadku prawomocnego zakończenia postępowania karnego lub dyscyplinarnego. 2. Zawieszenie w czynnościach służbowych uchyla się w przypadku ustania: 1) przesłanek wskazujących na celowość zawieszenia, o których mowa w art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, 1) przyczyn, które były podstawą przedłużenia okresu zawieszenia. 3. Uchylenie zawieszenia w czynnościach służbowych następuje w formie decyzji. Z przytoczonego przepisu, zdaniem Komendanta Głównego Straży Granicznej, wynika, że zawieszenie ustaje z mocy prawa jedynie w przypadkach określonych w ust.1. Ponieważ funkcjonariusz został zwolniony ze służby, to zgodnie z § 24 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej, postępowanie zostało umorzone, z uwagi na fakt, że obwiniony przestał podlegać orzecznictwu dyscyplinarnemu. Bieg terminu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej nie upłynął, ponieważ został przerwany umorzeniem postępowania. Odnosząc się do § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji należy zauważyć, że funkcjonariusz został zawieszony w czynnościach służbowych w związku z wszczęciem przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Z art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej wynika, że funkcjonariusz otrzymuje zawieszoną część uposażenia w razie umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, choćby umorzenie lub uniewinnienie nastąpiło po zwolnieniu ze służby. Ponieważ Straż Graniczna nie posiada dokumentów wskazujących na umorzenie postępowania karnego lub uniewinnienie prawomocnym wyrokiem sądu, nie ma podstaw prawnych do wypłacenia funkcjonariuszowi zawieszonej części uposażenia. Odnosząc się do roszczenia funkcjonariusza w sprawie wypłaty równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie za 2001 r. organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie, równoważnik przysługuje za okres od 1 kwietnia danego roku kalendarzowego do dnia 31 marca następnego roku. Rozporządzenie nie uzależnia przysługiwania równoważnika pieniężnego od faktycznego pełnienia służby, poza jednym przypadkiem określonym w § 6, który przewiduje, że równoważnik nie przysługuje funkcjonariuszowi w przypadku korzystania z urlopu bezpłatnego lub wychowawczego, trwającego dłużej niż 6 miesięcy - za okres tego urlopu. Wynika z tego, że w pozostałych przypadkach za okres, w którym funkcjonariusz nie pełnił służby, np. w razie zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, przedmiotowy równoważnik przysługuje. Funkcjonariusz pozostawał w stosunku służbowym w okresie do dnia [...] kwietnia 2001 r. i dniem [...]kwietnia 2001 r. nabył prawo do tego równoważnika. Jednak omawiany akt prawny został zastąpiony rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 marca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie (Dz. U. Nr 31, poz. 298 z póżn. zm.), które przewiduje wznowienie wypłaty równoważnika w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w § 8 ust. 3. Wobec niespełnienia przez funkcjonariusza żadnej z wymienionej w tym przepisie przesłanek, brak jest, zdaniem Komendanta Głównego Straży Granicznej, podstaw prawnych do wypłacenia równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie. Decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...]z dnia [...] maja 2003 r. stała się przedmiotem skargi złożonej przez byłego funkcjonariusza do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej uzasadnieniu skarżący podał m.in., że organy obu instancji uzależniały wypłatę wnioskowanych świadczeń pieniężnych od wyniku prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego, powołując się na § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1399) twierdząc, że umorzenie prowadzonego przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego ma jedynie charakter przerwy w biegu terminu zawieszenia, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 określonego wcześniej rozporządzenia. Stanowisko organów jest błędne, gdyż zawieszenie w czynnościach służbowych funkcjonariusza Straży Granicznej następuje wyłącznie w następstwie wszczęcia przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego. Niedopuszczalne jest zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych bez wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, ponieważ instytucja zawieszenia występuje wyłącznie w tym i postępowaniu, które jest autonomiczne, prowadzone niezależnie od innych postępowań, w tym także karnych. Niewątpliwie wszczęcie przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego jest podstawą do wszczęcia również postępowania dyscyplinarnego. Również niektóre orzeczenia kończące postępowanie karne są wiążące dla postępowania dyscyplinarnego np. wyrok skazujący lub uniewinniający. Natomiast inne orzeczenia np. o umorzeniu postępowania karnego nie są wiążące dla postępowania dyscyplinarnego. Z uwagi na to, że z dniem [...] grudnia 2001 r. funkcjonariusz został zwolniony ze służby wyłącznie ze względu na stan zdrowia, to wynik toczącego się postępowania karnego nie miał już wpływu na postępowanie dyscyplinarne, gdyż zostało ono umorzone na podstawie § 21 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej. Umorzenie to ma - bez wątpienia - charakter postanowienia kończącego prowadzone przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne, a tym samym powoduje ustanie zawieszenia w czynnościach służbowych. Błędne jest stanowisko organu, że bieg terminu zawieszenia, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie trybu zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariuszy Straży Granicznej nie upłynął, ponieważ został przerwany umorzeniem postępowania dyscyplinarnego. W przedmiotowej sprawie miał bowiem zastosowanie § 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, który stanowi, że zawieszenie w czynnościach służbowych ustaje w przypadku m.in. prawomocnego zakończenia postępowania dyscyplinarnego. W kwestii wypłaty równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie za rok 2001 r. organ naruszyt zasadę /ex retro non agit, gdyż w chwili zwolnienia ze służby obowiązywało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie. Rozporządzenie to zostało zmienione rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 marca 2002 r. i weszło w życie z dniem 1 kwietnia 2002 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przypisanych. Organ, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie należało rozstrzygnąć, czy organ zasadnie odmówił skarżącemu wypłaty świadczeń w postaci zawieszonej części uposażenia oraz równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie za 2001 r. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, w związku z orzeczeniem komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do służby, skarżący z dniem [...] grudnia 2001 r. został zwolniony ze służby w Straży Granicznej. Do dnia zwolnienia ze służby, skarżący był zawieszony w czynnościach służbowych w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Rozstrzygając kwestię związaną z niewypłaceniem skarżącemu zawieszonej części uposażenia należy powołać art. 128 ustawy z dnia 12 października 1990 r. 0 Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462 z późn. zm.), zgodnie z którym, funkcjonariuszowi zawieszonemu w czynnościach służbowych zawiesza się do najbliższego terminu płatności 50% ostatniego należnego uposażenia. W razie uchylenia lub ustania z mocy prawa zawieszenia w czynnościach służbowych, funkcjonariusz otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz obligatoryjne podwyżki tego uposażenia, wprowadzone w okresie zawieszenia, chyba że został zwolniony ze służby z powodu skazania prawomocnym orzeczeniem sądu albo ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby. Przesłanka określona w ust. 2 tego przepisu nie zaszła, gdyż zawieszenie skarżącego w czynnościach służbowych ustało z mocy prawa w związku ze zwolnieniem ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, który stanowi, że funkcjonariusza zwalnia się ze służby przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Odnosząc się do kwestii związanej z niewypłaceniem skarżącemu równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie, należy stwierdzić, że w sprawie miało zastosowanie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego w zamian za umundurowanie (Dz. U. Nr 26, poz.293). Zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia, równoważnik przysługuje funkcjonariuszowi za okres od dnia [...] kwietnia danego roku kalendarzowego do dnia [...] marca następnego roku, zwany dalej "rokiem zaopatrzenia". W świetle tego przepisu nie ulega wątpliwości, że skarżący nabył prawo do otrzymania równoważnika pieniężnego w wysokości określonej przez organ, gdyż przepis ten nie uzależnia wypłaty tego świadczenia od faktycznego pełnienia służby. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że zarzuty przestawione przez skarżącego w skardze są zasadne i zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.