II SA 2436/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek, Asesor WSA Jacek Fronczyk, Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu w dniu 02 lutego 2004 r. sprawy ze skargi U. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2003 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r., którą to decyzją - wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) - odmówił p. U. K. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podano m.in., iż wnioskodawczyni, orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2003 r. została uznana za zdolną do pracy zarobkowej, a zatem nie spełnia wymogu całkowitej niezdolności do pracy, o jakim mowa w art. 83 powołanej wyżej ustawy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. U. K. domagała się świadczenia w drodze wyjątku zarzucając, iż Państwowy Zespół [...] w W. stwierdził u niej lekki stopień [...]. Poza tym, skarżąca podnosiła, iż nie posiada niezbędnych środków utrzymania. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wnosił o jej oddalenie. Na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 i Nr 240, poz. 2052) niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostającym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej wysokości odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy wynikają, zatem trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego Prezesa ZUS: - niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, - ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym, z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, - osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Podkreślić należy, iż do przyznania tego rodzaju świadczenia wszystkie przesłanki określone w tym przepisie muszą być spełnione łącznie. Świadczenie przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb - ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Jest to świadczenie, które może być przyznane ubezpieczonemu, w nieznacznym stopniu niedopełniającym warunków do uzyskania emerytury lub renty na ogólnych zasadach. Z przepisu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy wynika, że m.in. konieczne jest wykazanie, iż ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie może podjąć pracy z powodu całkowitej niezdolności do pracy. Tymczasem skarżąca - jak to wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS - jest zdolna do pracy. Okoliczność zaś, że skarżąca dla celów rehabilitacji zawodowej została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności, nie ma decydującego znaczenia w sprawie. Sąd uznał ponadto, że brak wymaganego okresu zatrudnienia skarżącej - do uzyskania prawa do renty na ogólnych zasadach - nie było następstwem zdarzeń o szczególnym charakterze. U. K. - urodzona [...] marca 1950 r., legitymuje się łącznie okresem składkowym 7 lat i 10 miesięcy, natomiast po doliczeniu w dopuszczalnej ilości okresów nieskładkowych łącznie około 10 lat. Skarżąca pozostawała w zatrudnieniu do 26 września 1977 r. i po wyczerpaniu prawa do urlopu wychowawczego 26 września 1980 r. - po tej dacie nie podjęła zatrudnienia. Była, wówczas osobą zdrową i zdolną do pracy zarobkowej i jej bezczynności zawodowej nie można wytłumaczyć trudnościami z uzyskaniem zatrudnienia. Przy rozpatrywaniu uprawnień do świadczenia w drodze wyjątku Sąd ocenił, również sytuację materialną skarżącej. Niewątpliwie skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, uzasadniającej żądanie pomocy. Niemniej jednak, świadczenie przewidziane w art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rantach nie należą do świadczeń socjalnych przyznawanych wyłącznie według potrzeb. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1271) orzekł, jak w sentencji.