II SA 2440/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska, Asesor WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant Aleksandra Borowiec, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2004 r. na rozprawie sprawy z wniosku "[...]" o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uregulowania własności nieruchomości p o s t a n a w i a 1) Oddala wniosek 2) Odrzuca skargę Na mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 1995 r., Nr [...], podjętej na podstawie art. 16 ust. 2, 3 i 4 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 107, poz. 464, z późn. zm.), orzeczono wygaśnięcie prawa użytkowania przez [...] w [...] gruntów Skarbu Państwa położonych we wsi [...], wśród których znajdowała się m.in. działka oznaczona w ewidencji gruntów nr [...], o powierzchni 57,10 ha i przekazanie wymienionej. nieruchomości na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział w [...]. Część (ok.3,9 ha) działki nr [...] stanowił obszar zabudowany budynkami gospodarczymi, do których roszczenia zgłaszała [...] oraz jej członkowie. Dnia [...] maja 1997 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] wydał na tej samej podstawie prawnej decyzję Nr [...] orzekającą o wygaśnięciu prawa dotychczasowego użytkowania przez [...] w [...] gruntów Skarbu Państwa położonych we wsi [...], oznaczonych nr działki [...] o powierzchni 57,10 ha, i przekazaniu w/w nieruchomości na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że grunty nią objęte, tj. działka nr [...], były przekazane w użytkowanie [...] w [...] decyzjami byłych terenowych organów administracji państwowej. Grunty te nie zostały objęte nowymi umowami zawartymi między [...] w [...] i Agencją, a więc zgodnie z powołanymi w podstawie prawnej decyzji przepisami na mocy tejże decyzji wygasa dotychczasowe użytkowanie, a nieruchomości dotychczas użytkowane przez [...] zostają przekazane do Zasobu. Od decyzji tej [...] w [...] pismem z dnia [...] czerwca 1997 r. odwołała się do Wojewody [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 1997 r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] i odwołanie " pozostawił bez uwzględnienia". Następnie Likwidator [...] wystąpił do Starosty miasta [...] z wnioskiem (z dnia [...] maja 2001 r.) o uchylenie decyzji Urzędu Rejonowego w [...] - jako decyzji wadliwej, która została wydana z naruszeniem art. 18 powołanej wyżej ustawy. W związku z tym zostało wszczęte postępowanie w sprawie jej uchylenia. Starostwo Powiatowe w [...] zwróciło się do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa z prośbą o wyrażenie zgody na uchylenie przedmiotowej decyzji. AWRSP odmówiła z uwagi na brak podstaw formalno - prawnych i merytorycznych. Starosta Powiatowy w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., Nr [...], odmówił uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...], następnie zaś decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., Nr [...], umorzył postępowanie w sprawie wygaśnięcia prawa dotychczasowego użytkowania przez [...] w [...] ww. gruntów, uznając decyzję Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] lipca 1997 r., Nr [...], za kończącą postępowanie w tej sprawie. [...] w [...] w dniu [...] września 2001 r., wniosła odwołanie od powyższych decyzji Starosty Powiatowego w [...] do Wojewody [...] w [...]. Starosta [...] przekazując dokumenty zaznaczył, iż odwołanie od decyzji z dnia [...] sierpnia 2001 r. zostało wniesione po terminie. Pismem z dnia [...] września 2001 r. [...] w [...] wystąpiła do Wojewody [...] w [...] wnosząc o uchylenie lub wygaśnięcie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] maja 1997 r, Nr [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2001 r. uchylił decyzję Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r., Nr [...], odmawiającą uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia. [...] maja 1997 r., Nr [...], dotyczącą wygaśnięcia prawa użytkowania przez [...] w [...] działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 57,10 ha - oraz utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...], umarzającą postępowanie w wyżej wymienionej sprawie. Jednocześnie pismem z dnia [...] września 2001r. [...] w [...] wystąpiła do Starostwa Powiatowego w [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania o uchylenie decyzji Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1997 r. Wskutek tego Starostwo Powiatowe w [...] pismem z dnia [...] listopada 2001 r. przekazało pismo Likwidatora [...] w [...] do [...] Urzędu Wojewódzkiego celem rozpatrzenia zgodnie z kompetencjami. Wojewoda [...] w [...] na mocy postanowienia z dnia [...] listopada 2001 r., Nr [...], wznowił postępowanie w wyżej wymienionej sprawie i decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997 r., Nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] maja 1997 r., Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa użytkowania gruntów Skarbu Państwa, położonych we wsi [...], oznaczonych nr geod. [...] o pow. 57,10 ha. Od tej decyzji [...] w [...] pismem z [...] stycznia 2002 r. odwołała się do Ministra Skarbu Państwa. Minister Skarbu Państwa działając na podstawie art. 138 § l K.p.a., po rozpatrzeniu całości akt przedmiotowej sprawy oraz przeprowadzeniu postępowania w sprawie odwołania z dnia [...] stycznia 2002 r. od decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r., Nr [...], wydanej z upoważnienia Wojewody [...] przez Dyrektora Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości, dotyczącej. odmowy uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997 r., Nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Kierownica Urzędu Rejonowego z dnia [...] maja 1997 r., Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa użytkowania gruntów Skarbu Państwa położonych we wsi [...], oznaczonej nr geod. [...] o pow. 57, 10 ha, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Ministra stwierdzono, że grunty Skarbu Państwa położone we wsi [...], oznaczone w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 57, 10 ha, były przekazane w użytkowanie [...] w [...] decyzjami terenowych organów administracji państwowej. W stosunku do tych gruntów nie zostały zawarte umowy pomiędzy [...] a Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa, a zatem zgodnie z art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 57, poz. 603,z późn. zm.) wygasło dotychczasowe użytkowanie ustanowione na podstawie decyzji administracyjnej, a nieruchomości dotychczas użytkowane przez [...] zostały przekazane do Zasobu. Ponadto Minister stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wznowienia postępowania określona w art. 145 § l Kpa, w tym również powołana we wniosku strony, tj. wynikająca z art. 145 § l pkt 6 Kpa., wskazująca na fakt, jakoby ważność przedmiotowej decyzji była sankcjonowana przez ważność protokołu zdawczo - odbiorczego, który nie został podpisany trójstronnie. Z treści art. 19 ust l ustawy o gospodarowaniu (...) bowiem wynika, iż protokół zdawczo -odbiorczy sporządzany jest dwustronnie, przez podmiot przekazujący mienie i Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa. Jak wynika z przekazanych dokumentów, warunek ten został spełniony. Zdaniem Ministra, nie zachodzi też przypadek pojawienia się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, mogących stanowić przyczynę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § l pkt 5 Kpa. Nie można bowiem uznać za nową okoliczność podniesionego zarzutu naruszenia art. 204 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, póz. 543 z późn.), na który powołuje się strona, a stanowiącego o przysługującym spółdzielniom i ich związkom roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz o przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków, innych urządzeń i lokali, gdyż zasady gospodarowania nieruchomościami rolnymi pozostającymi w gestii Skarbu Państwa reguluje odrębna ustawa - mianowicie ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 57, poz. 603, z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust l pkt 3 tej ustawy, określone w niej zasady gospodarowania obejmują mienie znajdujące się m.in. w użytkowaniu lub faktycznym władaniu osób fizycznych, osób prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych, zaś Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa jako państwowa osoba prawna wykonuje prawo własności i inne prawa rzeczowe na rzecz Skarbu Państwa na zasadach określonych w cytowanej ustawie. W tej sytuacji przytoczone w odwołaniu przepisy ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie mają zastosowania Minister odrzucił też zarzuty dotyczące naruszania przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa jej podstawowych obowiązków, wynikających z art.6 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Kwestia ta nie była bowiem przedmiotem dotychczasowych decyzji. Za bezzasadne Minister uznał również stwierdzenie, że w wyniku wydania zaskarżonej decyzji o przekazaniu gruntów na rzecz Agencji narażono członków spółdzielni na zabór ich prywatnego mienia w postaci budynków. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia [...] kwietnia 1996 r., Sygn. akt [...], wyraźnie stwierdził, iż na podstawie art. 16 powołanej ustawy przekazaniu do Zasobu podlegają także zabudowane grunty Skarbu Państwa użytkowane przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne, przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego w dniu wygaśnięcia takiego użytkowania na cele gospodarki rolnej. W zakończeniu Minister stwierdził, że podnoszone przez spółdzielnię roszczenie o ustanowienia prawa wieczystego użytkowania w odniesieniu do tych gruntów jest bezzasadne, a prawo pierwokupu określone w art. 29 przedmiotowej ustawy, o którym wspomina spółdzielnia, dotyczyłoby ewentualnej sprzedaży a nie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Ministra złożyła – po przywróceniu terminu do wniesienia skargi – [...] w likwidacji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz , jak to określono w skardze, "umorzenie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] maja 1997 r. i dnia [...] listopada 1995 r. dotyczącej wygaśnięcia prawa użytkowania działki [...] obr. [...]." W skardze, po przedstawieniu działań [...] zmierzających do uzyskania praw do działki nr [...] i charakterystyce podejmowanych w związku z tym czynności Agencji, podniesiono, że zaskarżona decyzja narusza art. 7 w związku z art. 156 § 1 ust. 7 K.p.a. oraz art. 65 § 1 K.p.a, a także przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości(t. jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127). W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej odrzucenie z powodu niedotrzymania terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Ministra, powołującego się w tym zakresie na orzecznictwo NSA, strona wnosząca o przywrócenie terminu powinna uprawdopodobnić swój brak winy połączony z szczególną starannością przy dokonywaniu czynności procesowej, równoznaczną z wyłączeniem choćby lekkiego niedbalstwa. Według Ministra w rozpatrywanej sprawie skarżący dopuścił się niedbalstwa. W związku z tym Minister zajmie merytoryczne stanowisko w sprawie po doręczeniu postanowienia o przywróceniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 240, poz. 2052). sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie powołanych wyżej przepisów. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując skargę w świetle przytoczonych wyżej kryteriów stwierdzić trzeba, ze nie zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd podzielił stanowisko Ministra Skarbu Państwa uznając, że w rozpatrywanej sprawie zasadnicze znaczenie ma kwestia rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, który nie został załatwiony, zgodnie z art. 88 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do przywrócenia [...] - w likwidacji terminu do złożenia skargi, uznając, że naruszenie terminu było wynikiem niedbalstwa, i w związku z tym wniosek o przywrócenie terminu oddalił. W następstwie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 oraz § 3 powołanej wyżej ustawy , Sąd postanowieniem odrzucił skargę .