II SA 2487/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz, Sędziowie WSA Halina Święcicka (spr.), asesor WSA Piotr Borowiecki, Protokolant Aleksandra Borowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2004 r sprawy ze skargi R. L. – Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowe "P." na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2001 r nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego Kuchcik nr [...] oddala skargę Urząd Patentowy RP po rozpoznaniu wniosku Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego P. – R. L. przeciwko M. P. prowadzącemu działalność gospodarczą pn. P.P.H.U. E. o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słownego Kuchcik nr [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. [...] wydaną na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 29 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17), oddalił wniosek. W uzasadnieniu tej decyzji podał, że Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe P. – R. L. wystąpił w dniu 24 października 2000 r. z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słownego Kuchcik zarejestrowanego za numerem [...] na rzecz M. P. prowadzącego działalność gospodarczą pn. P.P.H.U. E. przeznaczonego do oznaczania towarów przypraw w klasie 30. Znak Kuchcik został zarejestrowany do oznaczania identycznych towarów co znacznie wcześniej chroniony i używany znak słowno-graficzny Kucharek co jest niedopuszczalne z punktu widzenia art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy, zwanej dalej u.z.t. Ponadto zgłoszenie i używanie znaku jest działaniem w złej wierze, obie firmy mają siedzibę w J., używanie przez uprawnionego z rejestracji znaku Kuchcik w różnych wersjach z grafiką stanowiącą odwzorowanie grafiki przyprawy Kucharek zmierza do wywołania u nabywców wrażenia, że Kuchcik to ten sam wyrób co Kucharek. Zdaniem wnioskodawcy, znak towarowy Kuchcik został zgłoszony w sprzeczności z zasadami uczciwego postępowania co stanowi naruszenie art. 8 pkt 1 u.t.z. Pozwany (uprawniony z rejestracji) wnosił o oddalenie wniosku wskazując na różnice w porównywanych znakach, załączył postanowienie Sądu Okręgowego w K. (Sygn. akt [...]) w sprawie z powództwa R. L. przeciwko M. P. o nakazanie pozwanemu o zaprzestanie naruszania prawa z rejestracji znaku towarowego w którym sąd uznał, że w warstwie słownej oba znaki nie są podobne. Wnioskodawca pismem z dnia 21 czerwca 2001 r. poinformował, że postanowienie Sądu Okręgowego w K. przyjmujące brak podobieństwa znaków w warstwie słownej, na które powoływał się pozwany zostało uchylone prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w K. (Sygn. akt [...]). Oddalając wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego Kuchcik Kolegium Orzekające wskazało, że znak Kuchcik jest znakiem słownym. Obecnie na rynku funkcjonuje kilka polskich i zagranicznych przypraw w opakowaniu z wyobrażeniem kucharza lub kucharki oraz posiadające graficzne ozdobniki na niebieskim tle. Nabywca chcąc dokonać świadomego wyboru zakupu przyprawy musi zwrócić uwagę na treść oznaczenia słownego na opakowaniu, ono pozwala skojarzyć (powiązać) towar z producentem. Przy ogólnym podobieństwie obydwu opakowań istotne są treści oznaczeń słownych i ich rozróżnialność oraz czy ewentualne ich podobieństwo może wprowadzić przeciętnego nabywcę w błąd co do pochodzenia towaru, W okolicznościach sprawy istotnym jest fakt, że sporny znak (Kuchcik) jest znakiem słownym a przeciwstawiony znakiem słowno-graficznym Kucharek. Część słowna znaku ma większą siłę oddziaływania niż w połączeniu z grafiką znaku towarowego. Rozstrzygającym problemem jest zweryfikowanie czy rozważane słowa są do siebie istotnie podobne. Elementy słowne Kucharek i Kuchcik są inne w wymowie i mają inne znaczenie. Fantazyjne określenie Kucharek jest dopełniaczem liczby mnogiej wyrażenia kucharki, zaś wyraz Kuchcik jest zdrobnieniem wyrazu kucharz. Kolegium podzieliło zdanie prof. W. T. M. wyrażone w przedłożonej przez pozwanego opinii, iż różnica między przeciwstawionymi wyrazami jest tak duża, że nie można ich pomylić, wyrazy te różnią się aż trzema dźwiękami, a nie jednym, który wystarczyłby do ich odróżnienia. Oznacza to równocześnie, że każdy z tych wyrazów może samodzielnie pełnić funkcję nazewniczą. W konsekwencji rejestracja znaku Kuchcik nie narusza zarówno art. 8 ust. 1 pkt 1 ani art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. W odwołaniu od powyższej decyzji, które jako skarga była przedmiotem rozpoznania przez Sąd skarżący wnosił o jej uchylenie. Zarzucił Kolegium Orzekającemu nie rozpoznanie należycie stanu faktycznego oraz dokonanie błędnej interpretacji przepisów ustawy o znakach towarowych. Organ przyjął w oparciu o opinię sporządzoną na prywatne zlecenie, że słowa Kucharek i Kuchcik nie są synonimami, jednocześnie pominął wszystkie jego argumenty prezentowane na etapie postępowania rejestracyjnego oraz we wniosku o unieważnienie. Podniósł, że w orzecznictwie przyjmuje się, że podobieństwo znaków w jednej płaszczyźnie jest wystarczające dla uznania kolizyjności znaków. Znaki Kuchcik i Kucharek są do siebie podobne w warstwie znaczeniowej. Przy ocenie niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia ma znaczenie cena jednostkowa towaru, jeżeli cena jest niższa tym większe niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd konsumenta. Zarzucił Kolegium Odwoławczemu nie rozpatrzenie faktu, że przy rejestracji znaku Kuchcik zostały naruszone przepisy art. 8 pkt 1 oraz pkt 2 u.z.t. Uprawniony z rejestracji w odpowiedzi na odwołanie wnosił o jego oddalenie, wskazał, że obecnie uprawnionym z rejestracji jest J. P., przedłożył opinię Towarzystwa [...] dotyczącą różnic znaczeniowych między nazwą "kuchcik" a "kucharek" Na rozprawie strony przedłożyły następujące dokumenty: - wyrok częściowy Sądu Okręgowego w K. Sygn. akt [...] z dnia [...] września 2003 r. zakazujący M. P. i J. P. używania do oznaczania przyprawy do potraw znaku w postaci słowno-graficznej prostokąta o niebieskim tle zawierającego napis "Kuchcik" i postać kucharza z chustą na szyi trzymającego warzywa, - apelację pozwanych (J. P. i M. P.) od powyższego wyroku, - pismo procesowe skarżącego, w którym akcentował złą wiarę uczestnika postępowania, który świadomie zgłosił znak Kuchcik do rejestracji po sukcesie rynkowym odniesionym przez przyprawę Kucharek. W odpowiedzi na odwołanie – skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania jest skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Niniejsza sprawa została przekazana do rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego toczy się w trybie postępowania spornego. Postępowanie to może być wszczęte tylko na wniosek (art. 30 u.z.t.). Postępowanie to cechuje się kontradyktoryjnością stron. Z omawianych względów Urząd Patentowy, orzekając w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego związany jest granicami wniosku, czyli orzeka w zakresie żądania wnioskodawcy (art. 61 kpa). Taki kierunek orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto m.in. w wyrokach: z dnia 14 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA 3446/01 i z dnia 20 marca 2003 r. sygn. akt II SA 92/02. Innymi słowy, zakres postępowania w sprawie o unieważnienie znaku towarowego wyznacza żądanie wnioskodawcy. Ten zakres określa zarazem przedmiot kontroli rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonywanej z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego. Skarżący oparł swój wniosek o unieważnienie prawa spornego znaku na zarzucie, że znak został zarejestrowany z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 1 i art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, przedmiot kontroli Sądu sprowadza się zatem do oceny, czy oddalając wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji tego znaku towarowego Urząd Patentowy naruszył te przepisy, czy też nie. Zarzut skarżącego podniesiony w skardze odnośnie naruszenia przez rejestrację znaku Kuchcik art. 8 pkt 2 u.z.t. nie może zatem podlegać ocenie Sądu, bowiem Urząd Patentowy w tym zakresie nie prowadził postępowania. Kluczowa kwestią w sprawie jest ocena podobieństwa spornego znaku Kuchcik (słownego) do znaku Kucharek (słowno-graficznego), bowiem jednorodzajowość towarów oznaczanych znakami jest bezsporna. Ocena podobieństwa dokonywana jest z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy (konsumenta) towarów. Przy ocenie podobieństwa bierze się pod uwagę ogólne wrażenie jakie porównywane oznaczenia wywierają na odbiorcach. Dla nabywcy decydujące znaczenie mają zbieżne elementy obu oznaczeń. Oznaczenia towarów należy porównywać w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej. Nie każde podobieństwo znaku zgłoszonego do znaku zarejestrowanego z wcześniejszym podobieństwem dla oznaczania towarów tego samego rodzaju wyłącza rejestrację a w przypadku, gdy już nastąpiła jest podstawą dla unieważnienia uzyskanego prawa z rejestracji znaku towarowego. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt. 1 u.z.t. niedopuszczalna jest rejestracja znaku towarowego tego samego rodzaju, jeżeli jest podobny w takim stopniu do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Znak skarżącego jest znakiem o bogatej grafice i kolorystyce, znak zarejestrowany będący przedmiotem decyzji Urzędu Patentowego odmawiającej unieważnienia prawa z rejestracji - znakiem słownym. Napisy Kucharek i Kuchcik, wbrew temu co wskazał Urząd Patentowy wykazują pewne podobieństwo pod względem fonetycznym, pod względem wizualnym również znaczeniowym. Oznaczenie kucharek może być odbierane jako młodszy kucharz, pomocnik kucharza czy wręcz synonim kuchcika. Przy ocenie podobieństwa znaków zgodnie z utrwalonym orzecznictwem bierze się pod uwagę tzw. pierwsze wrażenie odbiorcy. Dla odbiorcy decydujące znaczenie w znaku z napisem Kucharek są elementy graficzne: kucharz z bukietem kolorowych warzyw umieszczonych na niebieskim tle. Sam napis nie jest elementem dominującym w znaku. Podobieństwo spornego znaku do jednego, słownego elementu znaku zarejestrowanego z wcześniejszym pierwszeństwem posiadającym zdecydowaną grafikę i kolorystykę nie czyni go podobnym w stopniu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. Skoro znaki nie są podobne w rozumieniu wskazanego przepisu, to nie mógł być naruszony przy rejestracji przepis art.8 pkt 1 u.z.t. Zarzut działania w złej wierze przez zgłaszającego byłby zasadny tylko w warunkach zgłoszenia na swoją rzecz znaku cudzego (lub znaku do niego podobnego i to o dużym stopniu podobieństwa). W ocenie Sądu decyzja odmawiająca unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego Kuchcik na podstawie art. 8 pkt 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. jest prawidłowa, jakkolwiek jej uzasadnienie co do braku podobieństwa ograniczające się do stwierdzenia, że "elementy słowne Kucharek i Kuchcik są inne w wymowie i mają inne znaczenie" i odwołujące się do opinii przedłożonej przez stronę jest niewystarczające. Ma rację skarżący podnosząc w skardze, że organ błędnie uznał opinię o braku podobieństwa między znakami sporządzoną na zlecenie uczestnika postępowania za dowód, który nie wymaga weryfikacji. Materiały załączone do sprawy przez niego dowodziły, że oznaczenia są podobne. Zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Opinie przedkładane przez strony postępowania podlegają ocenie przez organ, który obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł konkluzję zawartą w opinii, czy prawidłowo zostało przeprowadzone rozumowanie prowadzące do wydania określonej konkluzji. Organ w granicach swobodnej oceny dowodów ma prawo odmówić określonym dowodom wiary, ale po ich wszechstronnym rozpatrzeniu. Urząd Patentowy tego nie dokonał. Jednak w ocenie Sądu te uchybienia dotyczące nienależytego uzasadnienia rozstrzygnięcia nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. Wymaga podkreślenia, że ocena podobieństwa oznaczeń stosowanych w obrocie przez skarżącego i uczestnika postępowania dokonana przez Sąd Okręgowy w K. (wyrok częściowy z dnia [...] września 2003 r. Sygn. akt [...] nie stoi w sprzeczności z oceną dokonaną przez Urząd Patentowy. Strony prowadzą spór w oparciu o przepisy ustawy o znakach towarowych i przepisach ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w którym to procesie przedmiotem oceny są opakowania towarów (przypraw) używane przez pozwanych J. P. i M. P., przedmiotem oceny dokonanej przez Urząd Patentowy są znaki towarowe zarejestrowane. Reasumując, zaskarżona decyzja, mimo braków uzasadnienia nie narusza jednak prawa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze skargę uznano za nieuzasadnioną. Dlatego też Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.