II SA 2490/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie: Sędzia NSA (del.) Andrzej Kuba Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant: Aleksandra Borowiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2004 r., sprawy ze skargi Spółdzielni "J." z siedzibą w Z., na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2000 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy uznania za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego uchyla zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. w związku z art. 28 i 37 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. z 1985 r. Nr 5, poz. 17 ze zm.) Urząd Patentowy RP -Departament Patentów i Praw Ochronnych, odmówił uznania za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego słownego H. zarejestrowanego pod nr [...] na rzecz H., Niemcy. Z akt sprawy wynika, iż Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] kwietnia 1994 r., nr [...] zarejestrował na rzecz spółki H., z siedzibą w D., Niemcy znak towarowy słowny H. przeznaczony do oznaczania środków do czyszczenia, polerowania i szorowania oraz środków do mycia naczyń, środków dezynfekcyjnych, tj. towarów z klas 3 i 5. W dniu [...] czerwca 1998 r. Spółdzielnia "J." z siedzibą w Z. -działając na podstawie art. 25 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 ustawy o znakach towarowych -wystąpiła do Urzędu Patentowego RP z wnioskiem o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego pod nr [...] udzielonego na rzecz w/w spółki z Niemiec za wygasłe wskutek nieużywania znaku przez uprawnionego z rejestracji w Polsce w okresie kolejnych 3 lat. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, iż ma on zamiar oznaczać produkowane przez siebie wyroby objęte klasą 3 i 5 oznaczeniem H.. Wskazał on, iż posiada rejestrację znaku towarowego słownego H. nr [...] od dnia [...].01.1993 r. w klasach 1,2,4,17 i oznacza nim swoje wyroby objęte tymi klasami. Z 'go tytułu ma interes prawny uzasadniający wystąpienie w trybie art. 30 ustawy o znakach towarowych o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego za wygasłe. Wniosek swój uzasadnił tym, iż uprawniony z rejestracji - firma H., nie używał w/w znaku towarowego w Polsce w okresie kolejnych 3 lat i nadal nie oznacza nim swoich towarów. Ponadto wnioskodawca dodał, że z rejestru prowadzonego przez Urząd Patentowy RP wynika, iż uprawniony nie przeniósł prawa z rejestracji na inny podmiot gospodarczy. W dniu [...] października 1998 r. Departament Patentów i Praw Ochronnych Urzędu Patentowego RP, działając na podstawie art. 50 k.p.a w zw. z art. 37 oraz art. 28ust. 4 ustawy o znakach towarowych, wezwał uprawnionego - firmę H., D., Niemcy do wykazania używania znaku towarowego słownego H. zarejestrowanego pod nr [...] w okresie trzech lat poprzedzających wniosek o wygaśnięcie prawa z rejestracji, wskazując stosowny termin oraz zastrzegając, iż w razie niezastosowania się do wezwania Urząd Patentowy rozstrzygnie sprawę na podstawie posiadanych materiałów. W odpowiedzi na wezwanie Urzędu Patentowego RP, pełnomocnik uprawnionego poinformował w piśmie z dnia [...].12.1998 r., iż znak towarowy H. zarejestrowany pod nr [...] na rzecz firmy H. był używany w okresie 3 lat przed datą złożenia w/w wniosku Spółdzielni "J." i wcześniej, oraz, że jest używany obecnie i uprawniony nie zamierza zaprzestać jego używania. Podniósł on, że przedmiotowy znak towarowy H. jest używany do oznaczania towarów objętych rejestracją przez filię uprawnionego - spółkę H. z K.. Na poparcie swoich twierdzeń uprawniony przesłał w załączeniu kopię pisma spółki H sp. z o.o. z dnia [...].11.1998 r. oraz kopie przykładowych faktur Vat, dokumentujących obrót towarem oznaczonym znakiem H. na przestrzeni lat 1993-1998. Z tej przyczyny pełnomocnik uprawnionego wniósł o oddalenie wniosku za wygasłe prawa rejestracji w/w znaku towarowego. Urząd Patentowy RP nie przychylił się do wniosku Spółdzielni "J." z Siedzibą w Z i wydając w dniu [...] stycznia 2000 r. zaskarżoną decyzją nr [...], uznał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, iż nie zachodzą przesłanki dla uznania za wygasłe prawa z rejestracji znaku H., nr [...]. Skarżący odwołał się od w/w decyzji Urzędu Patentowego RP do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP, wnosząc ojej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż z informacji uzyskanej z Sądu Rejonowego dla K., Wydział VI Gospodarczy - Rejestrowy wynika, że spółka H. sp. z o.o. z siedzibą w K. wpisana jest do rejestru handlowego pod nr [...], zaś z listy wspólników złożonej wraz z umową spółki do rejestru wynika, że jedynym udziałowcem jest firma H. Inc. z siedzibą w W., Stan [...], USA. W związku z tym skarżący stwierdził, iż nie widzi żadnego związku pomiędzy firmą zarejestrowaną w K. pod nazwą H. sp. z o.o. a uprawnionym z rejestracji znaku towarowego H. nr -[...] - firmą H. z siedzibą w D., Niemczech, albowiem z informacji udzielonej przez Sąd Rejonowy dla K. nie wynika, iż podana w decyzji firma H. z K. jest filią uprawnionego z rejestracji w/w znaku towarowego. Ponadto skarżący podniósł, iż pismo firmy H. z dnia [...].11.1998 r., jak również dołączone do niego faktury Vat, nie podają wyraźnie jaki produkt sprzedawany jest pod nazwą H., nie wiadomo więc, czy jest to produkt objęty rejestracją i z której klasy - 3 czy 5. W opinii skarżącego nie wiadomo również na jakiej podstawie amerykańska firma H. oznacza swoje produkty zarejestrowanym znakiem firmy niemieckiej. Pełnomocnik Spółdzielni "J." z Z. stwierdził w związku z tym, iż wszystkie powyższe dokumenty są dla strony skarżącej nieprzekonywujące i nie stwierdzają jednoznacznie używania zarejestrowanego znaku towarowego H. z uprawnionego do znaku, tj. firmę H. z D. w Niemczech. Według rozeznania skarżącego dokonanego na rynku w okresie pojawiania się towarów zarejestrowanych w/w znakiem towarowym, nie ma w obrocie ogólnodostępnym produktów z klasy 3 i 5, a więc środków czystości i dezynfekcyjnych, oznaczonych znakiem zarejestrowanym H. z informacją identyfikującą jej uprawnionego, tj. H. z Niemiec. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2004 r. skarżący, w uzupełnieniu swojego stanowiska zawartego w skardze, poinformował, iż pomimo zapewnień pełnomocnika uprawnionego z rejestracji, że firma H. jest zainteresowana utrzymaniem ochrony znaku towarowego w celu używania go do oznaczania towarów objętych rejestracją, to 7 września 2002 r. prawo ochronne na przedmiotowy znak towarowy wygasło z powodu nie wniesienia opłaty na dalszy okres ochronny. W opinii skarżącego fakt ten potwierdza to, iż uprawniony do znaku nie używał go do oznaczania swoich towarów i nie interesował się jego ochroną. Zdaniem skarżącego wszelkie informacje z rynku oraz posiadane przez niego dowody świadczą o tym, że uprawniony nie używał znaku, a dowody stosowania znaku przez rzekomą filię uprawnionego ze względu na znikome ilości sprzedanego towaru w bardzo długim okresie czasu (5 lat) stwarzają tylko pozory stosowania znaku. W ocenie skarżącego przy tak niskim obrocie tymi towarami znak nie mógł być ani znany ogółowi odbiorców, ani rozpoznawany jako oznaczenie wskazujące pochodzenie od sprzedającego. Zdaniem Spółdzielni "J." znak H. pełnił jedynie rolę blokady dla innych firm produkujących towary tego samego rodzaju i posługujących się tym znakiem jeszcze przed rejestracją znaku nr [...], nie był natomiast stosowany w rozumieniu ustawy o znakach towarowych. Przekazując sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu według właściwości, Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na skargę stwierdził, że nie znajduje podstaw do uwzględnienia odwołania (skargi) z uwagi na brak wskazania przez skarżącego okoliczności świadczących o naruszeniu prawa przez zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania jest odwołanie od decyzji Urzędu Patentowego RP w iwie uznania za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego wniesione w dniu [...] marca 2000 r. do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP. Do czasu \ wejścia w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej \ (Dz.U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.) odwołania w sprawach o unieważnienie prawa z rejestracji znaków towarowych rozpatrywane były w Komisji Odwoławczej 50 ustawy o znakach towarowych). Zgodnie z art. 318 ust. 2 ustawy - Prawo własności przemysłowej, która weszła w życie w dniu 22 sierpnia 2001 r., sprawy rozpatrywane według dotychczasowych przepisów w Komisji Odwoławczej przekazuje się do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przekazanie sprawy do rozpatrzenia przez NSA ma m.in. ten skutek, że zgodnie z przepisami określającymi właściwość NSA, obowiązującymi przed 01.01.2004 r., oraz stosownie do art. 317 - Prawo własności przemysłowej odwołanie traktowane jest jako skarga. Ustawa - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych "rejestracji przed 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. W związku z tym należało uznać, iż przepisami, stanowiącymi podstawę °ceny zdolności ochronnej znaku towarowego będącego przedmiotem niniejszego lte.powania są przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych. W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarżący wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu [...] marca 2000 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga Spółdzielni "J." z siedzibą w Z. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2000 r., nr [...] naruszyła prawo. W ocenie Sądu przedmiotowa decyzja Urzędu Patentowego RP naruszyła przepisy postępowania określone przez kodeks postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisy art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 77 § 1, oraz art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji>ą"jest przepis art. 28 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 przedmiotowej ustawy, prawo z rejestracji znaku towarowego wygasa, jeżeli uprawniony nie używał tego znaku w Polsce w okresie kolejnych trzech lat. Przepis ten nakłada obowiązek używania zarejestrowanego znaku towarowego dla towarów objętych rejestracją. Zdaniem Sądu zagraniczne osoby prawne są obowiązane na równi z polskimi przedsiębiorcami do używania zarejestrowanego znaku towarowego w toku prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej na obszarze Polski. W świetle tego przepisu czyni zadość omawianemu obowiązkowi jedynie używanie znaku w związku z towarem lub usługą na obszarze Polski. Konieczne jest przy tym, aby przeciętny odbiorca na rynku mógł łączyć określony towar z oznaczeniem. Sama korespondencja handlowa oraz reklama dotycząca danego towaru nie wystarczą do zachowania prawa. Konieczne jest nakładanie zarejestrowanego oznaczenia na towar (opakowanie) i jego wprowadzanie do obrotu. Używanie znaku towarowego musi ponadto osiągnąć poważne rozmiary. Dla ustalenia przesłanki wskazanej w ust. 1 art. 28 cyt. ustawy konieczne jest zbadanie wykonywania prawa w ciągu trzech lat bezpośrednio poprzedzających żądanie wydania decyzji w tym przedmiocie. Powinno ono uwzględniać zarówno działanie samego uprawnionego z rejestracji, jak i używanie przez osoby upoważnione, a także nabywców prawa z rejestracji, albowiem - choć przepisy ustawy o tym milczą, zgodnie z panującym poglądem doktryny oraz judykatury należy przyjąć, iż używanie znaku towarowego przez licencjobiorcę (użytkownika) zalicza się osobie uprawnionej z tytułu rejestracji (tak np. R.Skubisz /w:/ "Prawo znaków towarowych. Komentarz", Wyd. Prawnicze Sp. z o.o., Warszawa 1997 r., s. 212-213, oraz U.Promińska /w:/ "Ustawa o znakach towarowych. Komentarz.", Wyd. Prawnicze PWN, Warszawa 1998 r., s. 105-106). W niniejszej sprawie uprawniony z rejestracji podjął w toku postępowania przed Urzędem Patentowym RP próbę wykazania, iż nie zachodzą przesłanki do wygaśnięcia zarejestrowanego na jego rzecz znaku towarowego H. z uwagi na używanie tego oznaczenia przez jego filię z K., tj. spółkę prawa handlowego H. sp. z o.o. Na dowód wprowadzania do obrotu produktów oznaczonych znakiem towarowym H. uprawniony przedstawił, jako dowód, kilka kopii wybranych faktur Vat, w których występuje - w jednej z pozycji na fakturze, bliżej niesprecyzowany towar o nazwie "H. kar. 12 but. x 1 1." Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 2 przedmiotowej ustawy wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku towarowego z powodu nieużywania oznaczenia, może dotyczyć również części tego prawa. W tym przypadku chodzi o te wszystkie sytuacje, w których uprawniony używał znaku towarowego tylko w stosunku do niektórych towarów objętych rejestracją. W ocenie Sądu należy przyjąć, iż w przypadku, gdy znak towarowy, zarejestrowany dla różnych towarów, jest używany tylko dla niektórych z nich, to prawo z rejestracji znaku wygasa tylko w stosunku do tych towarów, dla których nie był używany. Zdaniem Sądu, mając na uwadze zebrany w toku postępowania administracyjnego przed Urzędem Patentowym RP materiał dowodowy, należy zgodzić się w części z zarzutami skargi. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Urząd Patentowy RP w toku postępowania administracyjnego nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (naruszenie art. 7 k.p.a.), jak również nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a), i tym samym nie dokonał wszechstronnej oceny ewentualnego naruszenia przez uprawnionego z rejestracji znaku towarowego H. - tj. spółki komandytowo-akcyjnej z Niemiec, obowiązku używania zarejestrowanego znaku towarowego dla towarów objętych rejestracją, czym naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Zasada prawdy obiektywnej, jako naczelna zasada postępowania wyrażona w art. 7 k.p.a., nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, zaś prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy Prawa materialnego. Pomimo tego, iż niewątpliwie ciężar dowodu w zakresie używania znaku towarowego spoczywa na uprawnionym z tytułu rejestracji (vide: art. 28 ust. 4 ustawy o znakach towarowych), to niemniej - w ocenie Sądu - z art. 7 i 77 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, a więc organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy nie i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę. Zdaniem Sądu prowadzenie postępowania zgodnie z przepisami prawa procesowego oraz prawidłowe stosowanie przepisów prawa materialnego jest działaniem zgodnym z zasadą pogłębiania zaufania I obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Ponadto - w opinii Sądu - obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. Jeżeli strona przedstawi I niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić I (tak np.: B.Adamiak /w:/ B.Adamiak, J.Borkowski ,JCodeks postępowania i administracyjnego. Komentarz", 5 wyd., C.H. Beck, Warszawa2003, s. 388 i cyt. tam orzecznictwo NSA). Ponadto - w ocenie Sądu - organ administracji zobowiązany jest, zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., dokładnie przeanalizować każdy przeprowadzony dowód. Niestety w toku postępowania w niniejszej sprawie Urząd Patentowy RP nie wyjaśnił podstawowych - zdaniem Sądu - wątpliwości dotyczących sposobu realizacji I przez uprawnionego - tj. spółkę H. z siedzibą w D., obowiązku używania zarejestrowanego znaku towarowego dła towarów objętych rejestracją nałożonego przez w/w przepis ustawy z 1985 r. Tym samym należy zarzucić organowi, iż nie zbadał wyczerpująco wszystkich okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą oraz nie przeprowadził dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 i art. 77 k.p.a). W ocenie Sądu należy zgodzić się z zarzutem skarżącej Spółdzielni "J.", iż z pisma firmy H. z dnia [...].11.1998 r., jak również z załączonych do niego kopii faktur Vat, nie wynika wyraźnie, jaki produkt sprzedawany jest pod nazwą H.. Zdaniem Sądu nie wiadomo więc, czy jest to produkt objęty rejestracją i z której klasy towarów- tj. z klasy 3, czy też z klasy 5. Uprawniony wskazał wyłącznie przykładowo kilka faktur, z których wynika jedynie, iż firma H. z K. oferowała w sprzedaży bliżej niesprecyzowany towar o nazwie "H. kar. I 12 but. x 1 1.". Wypada również - zdaniem Sądu - zgodzić się z zarzutem skargi, iż organ nie ustalił ponadto, na jakiej podstawie amerykańska firma H., będąca jedynym udziałowcem w/w spółki handlowej z K., oznacza swoje produkty zarejestrowanym znakiem firmy niemieckiej H.. Niemniej w przypadku tego zarzutu Sąd uznał, iż w świetle przepisu art. 75 k.p.a. można przyjąć tezę, że Urząd Patentowy RP miał prawo - opierając się na wyraźnym oświadczeniu w tym względzie sformułowanym przez pełnomocnika uprawnionego z rejestracji zawartym w piśmie wyjaśniającym z dnia [...].12.1998 r. -przyjąć domniemanie, że zarejestrowane oznaczenie H. jest używane zgodnie z prawem, za wyraźną zgodą wyrażoną przez uprawnionego. Niemniej nie zmienia to faktu, iż dowody zebrane w toku postępowania przez organ administracji nie potwierdzają jednoznacznie używania zarejestrowanego znaku towarowego H. przez uprawnionego do znaku w stosunku do wszystkich towarów objętych rejestracją. W opinii Sądu wymagać to będzie ewentualnie ponownego, szczegółowego wyjaśnienia przez organ w toku dalszego postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu należy uznać, iż wydając w dniu [...] stycznia 2000 r. zaskarżoną decyzję oddalającą wniosek Spółdzielni "J." z Z., Urząd Patentowy RP - z powodu istotnych uchybień natury formalnoprawnej - nieprawidłowo przeprowadził procedurę oceny realizacji przesłanek wskazanych w przepisie art. 28 ustawy o znakach towarowych, i z tej przyczyny zasadne było uwzględnienie skargi złożonej przez w/w Spółdzielnię. Biorąc powyższe pod uwagę. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustępowaniu przed sądami administracyjnymi