II SA 2531/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spraw.) Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski asesor Janusz Walawski Protokolant Beata Gibzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) odmówiono p. A. R. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podano m.in., iż do przyznania świadczenia w drodze wyjątku powinny być spełnione łącznie wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie. Stwierdzono, iż wnioskodawcy nie może być przyznana renta rodzinna w drodze wyjątku, gdyż w sprawie nie zachodzi brak niezbędnych środków utrzymania. Jest on bowiem uprawniony do renty socjalnej przyznanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) oraz alimentów z Funduszu Alimentacyjnego, które stanowią źródło utrzymania. W związku z powyższym nie można przyjąć, że wnioskodawca nie posiada niezbędnych środków utrzymania, a to wyklucza możliwość przyznania świadczenia na podstawie powołanego przepisu. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi p. A. R. do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o jej uchylenie i przyznanie mu prawa do renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu A. R. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez bezzasadne przyjęcie, iż nie spełnia on warunków do przyznania tego świadczenia, w sytuacji, gdy jego ojciec nie był w stanie podjąć zatrudnienia z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy, której przyczyną była zaawansowana choroba [...], a uzyskane świadczenia, w szczególności renta socjalna, nie są w stanie pokryć jego usprawiedliwionych potrzeb z uwagi na konieczność ponoszenia zwiększonych wydatków związanych z jego inwalidztwem. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., iż renta socjalna w kwocie 418 zł miesięcznie w minimalnym zakresie zaspakaja jego potrzeby lecz nie stanowi niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 i 240, poz. 2052) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania tej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze tego Sądu znajduje się siedziba Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - art. 13 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 1 i § 2 z ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Oznacza to, że jeżeli zaskarżona decyzja prawa nie narusza, sąd obowiązany jest skargę oddalić. Materialnoprawną podstawą wskazanej decyzji jest przepis art. 83 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Stanowi on, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą -ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekracząjącej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z treści tego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich wymienionych przesłanek. Brak chociażby jednej z nich wyklucza tę możliwość. W przypadku świadczenia w drodze wyjątku (renty rodzinnej w drodze wyjątku) jest ono pochodną świadczenia osoby zmarłej - ojca skarżącego -A. R. Z akt sprawy wynika, iż skarżący ur. [...] marca 1973 r. jest trwale niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji od urodzenia. Jego ojciec A.R. zmarły w wieku 56 lat legitymował się okresem składkowym wynoszącym 27 lat 3 miesiące i 4 dni. W ostatnim dziesięcioleciu przed zgonem posiadał udokumentowany staż w wymiarze 4 lat 1 miesiąca i 3 dni, a zgon nastąpił powyżej 18 miesięcy od ustania ostatniego zatrudnienia. Skarżący A. R. otrzymuje rentę socjalną w kwocie 418 zł miesięcznie oraz alimenty z Funduszu Alimentacyjnego w kwocie 350 zł miesięcznie. Łączny jego dochód wynosi zatem 760 zł miesięcznie. Zamieszkuje wspólnie z matką M.R., która otrzymuje emeryturę w kwocie 580 zł miesięcznie. Powyższe ustalenia wskazują, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo przyjął, iż w sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek z powołanego przepisu, brak niezbędnych środków utrzymania. Osiągany przez skarżącego dochód w kwocie 760 zł miesięcznie niewątpliwie nie pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb skarżącego, to jednak wystarcza na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.