II SA 2558/03

II SA 3008/03 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras Bronisław Szydło Protokolant Monika Kwaśniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2004 r. sprawy ze skarg J. D. i D. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r. [...] odrzuca skargę D. D. II SA 3008/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r., którą odmówił uwzględnienia wniosku p. J. D. działającej w imieniu małoletniego syna J. o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu. W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Jednocześnie Prezes ZUS wyjaśnił, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej i dlatego w pierwszej kolejności bada się uprawnienia, jakie przysługiwałyby osobie zmarłej. Także szczególna okoliczność, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy odnosi się do tej osoby. Oceniając pod tym kątem zgłoszony przez p. J. D. wniosek o przyznanie renty rodzinnej na rzecz syna J. Prezes ZUS ustalił, że ostatnio udowodniony okres składkowy zmarłego przypada na dzień 13 lutego 1996 r. i od tej daty do dnia zgonu w dniu [...] października 2002 r., a więc przez 6 lat 8 miesięcy i 11 dni nie został udokumentowany jakikolwiek okres ubezpieczenia, za który zostałyby opłacone składki na ubezpieczenie społeczne. Prezes ZUS podniósł również, że we wskazanym okresie ojciec dziecka był osobą zdolną do wykonywania zatrudnienia, albowiem nie była wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Powołując się na powyższe ustalenia Prezes ZUS uznał, że po stronie zmarłego nie zaistniały szczególne okoliczności uniemożliwiające uzyskanie przez niego dłuższego okresu ubezpieczenia, podczas gdy udokumentowany staż ubezpieczeniowy wynoszący 20 lat 3 miesiące i 6 dni jest nieadekwatny do wieku zmarłego (47 lat). W tym miejscu należy wyjaśnić, że z wniosku p. D. D. toczyło się odrębne postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem przez Prezesa ZUS odrębnej decyzji administracyjnej z dnia [...] kwietnia 2003 r. [...]. Decyzja ta imiennie skierowana została do p. D. D., bowiem w dacie jej wydania ww. była już osobą pełnoletnią. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. J. D. działała w imieniu małoletniego syna J. i jako pełnomocnik córki D. D.. Skarżąca podniosła, że przyczyną nieuzyskania przez zmarłego męża dłuższego okresu ubezpieczenia była niemożność podjęcia pracy z powodu bezrobocia. E. D. przez ponad 6 lat był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Zdaniem skarżącej brak pracy uniemożliwił zmarłemu pozostawanie w ubezpieczeniu. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. W przedmiotowej sprawie okoliczności, o jakich mowa w tym przepisie nie zostały należycie rozważone. Przede wszystkim pomięto, że mąż skarżącej w okresie od dnia 14 lutego 1996 r. do dnia [...] października 2002 r., a więc do śmierci był zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Okoliczność ta świadczy o tym, że w ww. okresie p. E. D. był gotów do podjęcia zatrudnienia, co oznacza że pozostawanie przez niego bez pracy nie było zawinione. Powyższą okoliczność Prezes ZUS zupełnie pominął, podczas gdy wymaga ona rozważenia przez pryzmat, czy nie stanowi szczególnej okoliczności, z powodu której p. E. D. nie uzyskał uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego na zasadach ogólnych. Wobec niewyjaśnienia przez Prezesa ZUS wszystkich okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy zachodzi potrzeba jej ponownego rozpoznania z uwzględnieniem zasad określonych w art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę p. J. D. należało uwzględnić. Odnośnie natomiast skargi p. D. D. trzeba stwierdzić, iż skarga jest niedopuszczalna. Przede wszystkim należy podkreślić, że p. D. D. jest osobą pełnoletnią. Zgodnie z art. 52 § 1 powołanej wyżej ustawy, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba ze skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Od decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2003 r. [...], zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji p. D. D. na podstawie art. 127 § 3 kpa przysługiwało prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozstrzygnięcie sprawy. Z prawa tego wymieniona nie skorzystała, a wniosek złożony przez jej matkę w dniu 13 maja 2003 r. nie może konwalidować tego braku, ponieważ nie został podpisany przez p. D. D., ani też w toku postępowania administracyjnego nie upoważniła ona swojej matki do dokonania tej czynności. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, skargę p. D. D. należało odrzucić.