II SA 2585/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie: WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Asesor WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Arkadiusz Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2004 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia tłumaczem przysięgłym uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] kwietnia 2003r. ; Pani A.R., która uzyskała w grudniu 2001r. tytuł magistra filologii w zakresie lingwistyki stosowanej - specjalność tłumaczeniowa język niemiecki i język angielski Uniwersytetu [...] z wynikiem dobrym, jak i tytuł licencjata po ukończeniu 3 letnich zawodowych studiów na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu [...] o specjalizacji integracja europejska, zwróciła się do Prezesa Sądu Okręgowego w S. o ustanowienie jej tłumaczem przysięgłym. Wskazywała, że dotychczas dokonywała tłumaczeń na własne potrzeby oraz w ramach drobnych zleceń. Prezes Sądu Okręgowego w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. odmówił wnioskodawczyni ustanowienia ją tłumaczem przysięgłym z języka niemieckiego i angielskiego przy Sądzie Okręgowym w S.. Jako podstawę prawną decyzji wskazał § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz.U. nr 18 z 1987r. poz. 112) podnosząc, że osoba ubiegająca się o funkcję tłumacza przysięgłego powinna charakteryzować się szczególną wiedzą i kwalifikacjami, które najczęściej są wynikiem odpowiednio długiego stażu pracy w swojej specjalności. Podniósł w szczególności brak dowodów mogących świadczyć o ponadprzeciętnej umiejętności tłumaczenia pozwalającej tłumaczyć teksty prawnicze i przebieg rozpraw sądowych na poziomie odpowiadającym określonej Konstytucją randze wymiaru sprawiedliwości. Od decyzji tej pani A.R. odwołała się do Ministra Sprawiedliwości podnosząc niesłuszność rozstrzygnięcia wobec spełnienia przez nią warunków wymienionych w § 17 i § 18 ust. 1 w/w rozporządzenia, co z kolei nie daje możliwości wydania decyzji negatywnej, wbrew przedłożonym dokumentom, których posiadanie ustawodawca uznał za wystarczające do nadania żądanych uprawnień. Nie zgodziła, co do wymogu "odpowiednio długiego stażu pracy", bowiem o stażu pracy nie ma mowy w rozporządzeniu. Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 138 § 1 p.l k.p.a. decyzją z dnia [...] maja 2003r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołał § 17 pkt 3 cytowanego rozporządzenia i wyjaśnił, że tłumaczem przysięgłym może być osoba, która wykaże zarówno odpowiednią znajomość języka obcego, dla którego ma być ustanowiona tłumaczem jak i odpowiednią umiejętność tłumaczenia. Powołał się na dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwracając uwagę, iż akt ustanowienia tłumaczem przysięgłym jest dowodem uznania dla wysokiej wiedzy, dorobku zawodowego kandydata i ponadprzeciętnej umiejętności tłumaczenia. Odwołująca zdaniem Ministra posiada minimum wymagań formalnych niezbędnych do ubiegania się o ustanowienie tłumaczem przysięgłym, a od ukończenia studiów do złożenia wniosku upłynął zbyt krótki czas, aby uzyskać odpowiednie do tej funkcji doświadczenie w zakresie tłumaczenia. Złożone dokumenty nie świadczą o ponadprzeciętnej i profesjonalnej umiejętności tłumaczenia wymaganej od tłumacza przysięgłego. Decyzję tę pani A.R. zaskarżyła do NSA wnosząc o uchylenie obu decyzji jako niezgodnych z prawem procesowym: art. 7, 81, 84§ 1, 107 § 3 kpa oraz zarzuciła naruszenie prawa materialnego § 17 i § 18 ust.l rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz.U. nr 18 z 1987r. poz. 112). Zarzuciła nierzetelne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że o ile organ miał wątpliwości do poziomu merytorycznego kandydata powinien dysponować możliwością sprawdzenia poziomu umiejętności lingwistycznych, a nie uznawać bezpodstawnie kandydata za nieadekwatnego. W szczególności, ze powołane rozporządzenie nie wymaga przedstawienia dowodów w postaci stażu tłumaczeniowego czy szczebli hierarchii zawodowej jakie musi przejść przed ubieganiem się o ustanowienie tłumaczem przysięgłym. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że zarzuty skarżącej są nieuzasadnione wobec niespełnienia przez nią wszystkich określonych w § 17 rozporządzenia wymaganych przesłanek. Skarżąca bowiem nie przedstawiła żadnych dowodów świadczących o jej bardzo dobrej umiejętności tłumaczenia czy pozytywnie ocenianej bogatej praktyce tłumaczeniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana - nie według kryteriów słusznościowych, ale pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Wymaga podkreślenia, ze Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co znajduje wyraz w art.134 p.s.a. Analizując zatem zaskarżone decyzje pod kątem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi Sąd stwierdził naruszenie prawa, zarzuty skarżącej są więc uzasadnione. Podstawą materialnoprawną zaskarżonych decyzji sa wskazane przez organ § 17 i § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych. W myśl powołanych przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji drugoinstancyjnej tłumaczem języka obcego może być ustanowiona osoba, która: 1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich, 2) ukończyła 25 lat życia, 3) wykaże odpowiednią znajomość języka polskiego i języka obcego, dla którego ma być ustanowiona tłumaczem, oraz umiejętność tłumaczenia, 4) daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków tłumacza, 5) ukończyła wyższe studia magisterskie, 6) wyrazi zgodę na pełnienie funkcji tłumacza. (§ 17) Przy czym znajomość języka obcego oraz umiejętność tłumaczenia powinna być wykazana dyplomem ukończenia i uzyskaniem tytułu zawodowego magistra odpowiednich dla danego języka wyższych studiów filologicznych lub studiów w zakresie lingwistyki stosowanej. ( § 18 ust. 1) Jak wynika z powyższego, posiadanie dyplomu magisterskiego studiów filologicznych w dziedzinie danego języka lub studiów w zakresie lingwistyki stosowanej jest jedyną przesłanką, którą osoba zainteresowana ma wykazać znajomość języka obcego oraz umiejętność tłumaczenia. Przepisy cytowanego rozporządzenia nie stanowią podstawy do przeprowadzenia przez prezesów sądów okręgowych dla kandydatów na tłumaczy przysięgłych dodatkowego postępowania w celu wykazania znajomości języka obcego i umiejętności tłumaczenia, czyli żadnych dodatkowych sprawdzianów znajomości języka i umiejętności tłumaczenia, ani też wymagania "pozytywnie ocenianej bogatej praktyki tłumaczeniowej", czy dowodzenia "dorobku zawodowego kandydata i ponadprzeciętnej umiejętności tłumaczenia". Nie ulega wątpliwości, że wobec niezwykłej doniosłości pracy wykonywanej przez tłumaczy przysięgłych oraz konieczności zapewnienia bezwzględnej poprawności i rzetelności tłumaczeń, zasadne jest stawianie szczególnie wysokich wymagań tłumaczom przysięgłym. Zasadne może się więc okazać wprowadzenie wymogu wykazania umiejętności nie tylko odpowiednim dyplomem magisterskim ale również wynikiem specjalnego sprawdzianu umiejętności tłumaczenia tekstów prawniczych, znajomości terminologii różnych dziedzin prawa oraz zwrotów urzędowych używanych w dokumentach, bowiem jest oczywiste, że nawet osoba doskonale znająca dany język może nie znać terminologii specjalistycznej, której znajomość wiąże się z reguły z pewną wiedzą specjalistyczną z danej dziedziny. Jednak dopuszczalność innych wymagań musiałaby zostać wprowadzona odpowiednimi przepisami, stawiającymi tłumaczom przysięgłym wyższe niż obecnie kryteria ubiegania się o ustanowienie tego tytułu. Obecnie obowiązujące przepisy takich uregulowań nie zawierają. Zdaniem Sądu brak jest podstawy prawnej do stawiania kandydatom na tłumaczy przysięgłych innych wymagań niż przewidziane obecnymi przepisami rozporządzenia, które nie przewidują w ogóle sytuacji poddawania w wątpliwość kwalifikacji wykazanych odpowiednimi dyplomami wyższej uczelni. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości precyzuje w sposób wyczerpujący wymogi stawiane tłumaczom, zaś swobodne wprowadzanie nowych wymogów przez prezesów sądów okręgowych musi prowadzić do dowolności, na którą nie może być miejsca w kwestii przyznawania uprawnień zawodowych. Stawianie Skarżącej innych wymagań niż zakreślone w cyt. rozporządzeniu miało zatem miejsce bez podstawy prawnej. W tej sytuacji odmowna decyzja prezesa Sądu Okręgowego w S. i utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Sprawiedliwości opierają się wyłącznie na życzeniu na przyszłość, a nie na unormowaniu obowiązującego prawa, obie decyzje należało uchylić, jako wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. §17 pkt 3 i §18 ust.l cytowanego rozporządzenia, które nie przewidują wprowadzenia dodatkowych wymagań kandydatom na tłumaczy przysięgłych. Ponieważ zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości i utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, na zasadzie art. 145 § 1 p.l lit.a ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. Zważywszy, że z zaskarżonymi decyzją nie wiąże się bezpośrednio kwestia jej wykonalności, bezprzedmiotowe jest o orzekanie o wykonalności w trybie art. 152 p.p.s.a