II SA 2596/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ladzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie WSA Maria Werpachowska Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant Monika Kwaśniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] maja 2003 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. po ponownym rozpatrzeniu wniosku Z. T. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z [...] maja 2003 r., podjętą na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) odmawiającą przyznania renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS odwołał się do treści powołanego przepisu art. 83 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym przyznanie świadczenia jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak jednego z wyżej wymienionych warunków powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W związku z powyższym świadczenie nie może być wnioskodawcy przyznane, ponieważ został on uznany przez lekarza orzecznika ZUS w dniu [...] stycznia 2003 r. za częściowo niezdolnego do pracy do dnia 30 czerwca 2003 r. Zatem w ocenie Prezesa ZUS wnioskodawca nie spełnia wymogu całkowitej niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 83 ustawy, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Podnoszone przez niego trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z przepisu art. 83 ustawy nie jest świadczeniem socjalnym przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. Od powyższej decyzji Z. T. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc, że w ostatnim okresie stan jego zdrowia znacznie się pogorszył i nie pozwala na podjęcie jakiejkolwiek pracy. Dla zobrazowania stanu swojego zdrowia skarżący przy piśmie z dnia 21 grudnia 2003 r. nadesłał dokumentację medyczną i wniósł o załączenie jej do akt i uwzględnienie przy rozpoznawaniu skargi. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie nie znajdując nowych okoliczności mających wpływ na zmianę decyzji odmawiających prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Wskazał jednocześnie, iż skarżący został orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS uznany w dniu [...] stycznia 2003 r. za częściowo niezdolnego do pracy okresowo do 30 czerwca 2003 r. Ma obecnie 49 lat. Nie spełnia zatem przesłanki całkowitej niezdolności do pracy ze względu na wiek - nie osiągnął wieku emerytalnego, wynoszącego dla mężczyzn 65 lat, i stan zdrowia - nie jest całkowicie niezdolny do pracy. W tej sytuacji przyznanie świadczenia nie było możliwe. Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze Prezes ZUS wyjaśnił, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na to, że po badaniu przez lekarza orzecznika ZUS jego stan zdrowia uległ pogorszeniu. Stan [...] skarżącego także był przedmiotem badania przez lekarza orzecznika, co znalazło odzwierciedlenie w części III orzeczenia. Mimo długiego stażu ubezpieczeniowego skarżącego nie ma żadnej możliwości przyznania świadczenia w drodze wyjątku osobie, która nie jest całkowicie niezdolna do pracy i nie osiągnęła wieku emerytalnego. Zdaniem Prezesa ZUS polemika z orzeczeniem sprowadza się u skarżącego do kwestionowania ustaleń o jego częściowej niezdolności do pracy, bez przytaczania żadnych dowodów merytorycznych, dokumentacji medycznej i itp. Subiektywne bowiem poczucie skarżącego, że nie może pracować, nie jest wystarczającą podstawą do uznania go niezdolnym do pracy. Sama trudna sytuacja materialna w ocenie Prezesa ZUS, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 134 § 1 powołanej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, iż sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, jak tego wymagają przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa. Przede wszystkim nie można w pełni podzielić stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę, że polemika z orzeczeniem lekarza sprowadza się u skarżącego do kwestionowania ustaleń o jego częściowej niezdolności do pracy bez przytaczania żadnych dowodów merytorycznych, dokumentacji medycznej itp. Skarżący we wniosku z dnia 19 maja 2003 r. skierowanym do Prezesa ZUS zwracając się o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazywał, iż po wydaniu orzeczenia przez lekarza orzecznika stan jego zdrowia znacznie się pogorszył, doznał [...] i pozostaje pod stałą opieką Kliniki [...] w K., gdzie oczekuje na zabieg. Jednocześnie złożył wniosek o ponowne badania i wydanie opinii przez lekarza orzecznika ZUS. Organ rozpatrując sprawę nie ustosunkował się do powyższego wniosku i jak wynika z akt sprawy stan zdrowia nie był przedmiotem ponownej oceny lekarza orzecznika. Ocena ta jest tym bardziej potrzebna, jeśli się zważy, że orzeczenie o częściowej niezdolności skarżącego do pracy w okresie od lipca 2002 r. do czerwca 2003 r. lekarz orzecznik uzasadnia występującym u badanego schorzeniem [...], odnotowując jedynie w uzasadnieniu tego orzeczenia, iż w listopadzie 2002 r. nastąpił u niego [...]. Tymczasem z nadesłanych przez skarżącego przy piśmie z dnia 21 grudnia 2003 r. karty informacyjnej i zaświadczenia o stanie jego zdrowia wystawionych przez Szpital Specjalistyczny w G. wynika, iż stwierdzono u niego jako chorobę [...] oraz [...]. Z powodu kolejnego, w lipcu 2003 r., [...], skarżący w dniach od [...] do [...] grudnia 2003 r. był hospitalizowany na Oddziale [...] tego Szpitala, gdzie dokonano zabiegu [...]. W zaświadczeniu odnotowano, iż pacjent jest praktycznie [...], nie rokuje poprawy [...] oraz, że skierowany został do drugiego etapu zabiegu [...] do Oddziału [...] w R. Dowody te powinny być ocenione przez lekarza orzecznika przy ponownym rozpatrzeniu sprawy i dopiero takie orzeczenie będzie stanowiło dla organu podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 ust. 1, lit. c powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.