II SA 2598/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia NSA - Małgorzata Borowiec, - Janusz Walawski, Protokolant - Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K. J. z dnia 31 października 2002 r. występującej jako pełnomocnik córki M. J., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), odmówił M. J. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, po jej zmarłym w dniu [...] października 2001 r. ojcu L. J. (ur. [...] lipca 1955 r.) W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Reasumując, renta rodzinna w trybie wyjątku może być przyznana, jeżeli osoba po której ma być ona przyznana, posiadała odpowiednio długi, w stosunku do wieku, okres składkowy i nieskładkowy, a do wymaganego ustawowego okresu ubezpieczenia, od którego zależy prawo do renty, brakuje niewielki okres. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, ojciec dziecka w ciągu 46 lat życia miał udowodnione jedynie 14 lat, 10 miesięcy i 5 dni okresu składkowego, a ostatnio udowodniony okres przypada na dzień 21 kwietnia 1998 r. Natomiast orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 2001 r., zmarły został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i niezdolnego do samodzielnej egzystencji dopiero od lipca 2001 r. Ponadto w okresach od 1 kwietnia 1979 do 2 listopada 1981 r. i od 1 października 1989 r. do 14 kwietnia 1996 r. wystąpiły kilkuletnie, niczym nieuzasadnione przerwy w zatrudnieniu. Organ również oceniał trudną sytuację materialną wnioskodawczyni i jej córki, przy czym przesłanka ta nie stanowi jedynego kryterium do przyznania świadczenia w trybie wyjątku. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 maja 2003 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu administracji i stwierdziła, że znajduje się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej i dodała, że ojciec dziecka już od 1998 r. był chory i w tej sytuacji nikt nie chciał go zatrudnić. W tej sytuacji pomagał w prowadzeniu gospodarki rodzicom. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r. i w uzasadnieniu przytoczył argumentacje podaną już w decyzji pierwszoinstancyjnej. Dodał jednocześnie, że przesłanki zawarte w cytowanym już wyżej przepisie art. 83 ustawy, muszą być spełnione łącznie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. J. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2003 r., powołując się na wcześniej wykazane zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodała jednocześnie, że odszukała i dołącza do akt sprawy dokumenty potwierdzające zatrudnienie ojca dziecka w okresie od 8 sierpnia 1979 r. do 17 września 1981 r. i od 16 października 1989 r. do 29 grudnia 1989 r., co daje łącznie okres 2 lat, 3 miesięcy i 21 dni. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie bowiem do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione warunki w cyt. przepisie powinny być spełnione łącznie. W rozpoznawanej nie budzi wątpliwości fakt, że M. J. (ur. [...] listopada 1986 r.), jest pozostałym po zmarłym L. J. członkiem rodziny. Bezspornym dla Sądu jest również jest i to, że nie posiada ona niezbędnych środków utrzymania. Nie budzi również wątpliwości fakt, że M. J. nie może podjąć pracy ze względu na wiek. Reasumując, opisane powyżej przesłanki upoważniałyby córkę skarżącej do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku. Jednak poza wymienionymi przesłankami, kolejną obligatoryjną przesłanką przyznania renty w drodze wyjątku jest uznanie, że tylko wskutek szczególnych okoliczności nie zostały spełnione przez jej ojca warunki do uzyskania prawa do renty na zasadach ogólnych. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Zauważyć bowiem należy, że ojciec dziecka na przestrzeni przeszło 45 lat życia udokumentował jedynie 14 lat, 10 miesięcy i 5 dni okresu składkowego. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby przez pozostały okres aktywności zawodowej, pozostawanie bez pracy nastąpiło z powodu niezawinionych przez niego i niezależnych od jego woli sytuacji. Sytuacji spowodowanych ważnymi względami życiowymi, a tylko takie można uznać za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 cyt. ustawy. Brak zatem tej ostatniej przesłanki, uniemożliwia przyznanie M. J. świadczenia w drodze wyjątku. Na marginesie podnieść należy, że powyższe świadczenie nie ma charakteru socjalnego, przyznawanego wyłącznie według potrzeb, np. ze względu na trudną sytuację materialną. Zgodnie natomiast z przytoczoną już zasadą, że sąd administracyjny ocenia czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż Sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji. Wniosek z tego, iż Sąd ocenia między innymi czy organ prawidłowo zebrał i ocenił wskazany przez stronę materiał dowodowy. Tak więc bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji pozostają powołane dopiero w skardze nowe fakty i załączone do niej nowe dowody dotyczące dodatkowego okresu zatrudnienia zmarłego, które organowi administracyjnemu nie były przez skarżącą przedstawione z przyczyn leżących poza tym organem. Fakty te i dowody mogą jedynie stanowić podstawę ewentualnego wznowienia postępowania administracyjnego w stosownym trybie. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w zw. z art. 97 § 1 cytowanej wyżej ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.