II SA 2605/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rajewska Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant Jacek Kosonoga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2004 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2003 r. 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Decyzją Starosty W. z dnia [...] grudnia 2001 r. zarejestrowano K. K. w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. z dniem [...] grudnia 2001 r. i orzeczono o przyznaniu z dniem 7 grudnia 2001 r. prawa do zasiłku przedemerytalnego w wysokości [...] zł. W momencie rejestracji skarżący legitymował się okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym 30 lat 2 miesiące i 1 dzień. W dniu 12 lutego 2003 r. K. K. złożył w urzędzie zatrudnienia wniosek o przyznaniu mu świadczenia przedemerytalnego. Starosta W. decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. wydaną na podstawie art. 37k, art. 6 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz na podstawie art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65) orzekł o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 13 lutego 2003 r. W dniu 26 marca 2003 r. skarżący złożył pisemną zgodę na uchylenie w trybie art. 155 kpa decyzji Starosty W. z dnia [...] lutego 2003 r. i rozpatrzenie jej w kontekście ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (Dz.U. Nr 101, poz. 628 ze zm.). Starosta W. decyzją z dnia [...]marca 2003 r., wydaną na podstawie art. 155 kpa uchylił decyzję z dnia [...]lutego 2003 r. oraz • odmówił przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 13 lutego 2003 r. w wysokości 160 % oraz • odmówił przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 13 lutego 2003 r.. Od tej decyzji skarżący odwołał się do Wojewody [...]. który decyzją z dnia[...] maja 2003 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji oraz dodał, że organ pierwszej instancji powołał nieprawidłowo w podstawie prawnej decyzji art. 155 kpa w sytuacji, gdy powinien powołać art. 154 kpa. Uchyloną decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. strona nie nabyła bowiem prawa. Zdaniem Wojewody [...] wada ta nie miała jednakże wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przyznanie mu świadczenia przedemerytalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty zawarte w decyzji organu pierwszej i drugiej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić skarżącemu, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosowanie do art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga okazała się zasadna. Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało wnioskiem skarżącego o dokonanie weryfikacji ostatecznej decyzji Starosty W. z dnia [...] lutego 2003 r. w trybie art. 155 kpa. Z analizy akt sprawy można jednak wywnioskować, że wniosek skarżącego dotyczył żądania weryfikacji decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 kpa, nie zaś 155 kpa albowiem kwestionowana decyzja nie tworzyła dla skarżącego żadnych praw nabytych. Decyzja organu pierwszej instancji, wydana w wyniku rozpoznania tego wniosku oparta o przepis art. 155 kpa skorygowana została decyzją Wojewody [...]. Uznać należy jednak, że to uchybienie organu nie miało zasadniczego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy i nie ono stało się przyczyną uwzględnienia skargi. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 kpa stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, obejmujących przypadki weryfikacji decyzji. Możliwość uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej na podstawie art. 154 kpa uzależniona jest od uznania organu rozstrzygającego sprawę w tym trybie, że za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Biorąc pod uwagę, iż zapadające w tym trybie decyzje mają charakter uznaniowy tworzy on dla organów administracji dość szeroką możliwość korygowania własnego orzecznictwa oraz orzecznictwa organów niższego stopnia. Jest bezsporne w doktrynie i orzecznictwie, iż decyzje zapadające w trybie art. 154 kpa mogą zmienić lub uchylić zaskarżone decyzje zarówno wadliwe jak i niewadliwe. Wzruszenie decyzji niewadliwych dotyczyć może tylko takich decyzji, które mają charakter uznaniowy lub przy wydawaniu, których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem. Biorąc zatem pod uwagę niniejsze uwarunkowania nie było możliwe w rozpatrywanej sprawie zastosowanie trybu z art. 154 kpa. Przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) w zakresie w jakim uzależniają przyznanie świadczenia przedemerytalnego od spełnienia przesłanek ściśle określonych w powołanej ustawie są przepisami bezwzględnie obowiązującymi i nie pozwalają na jakąkolwiek inną ich interpretację. Organ zatrudnienia nie posiada zatem tzw. "luzu decyzyjnego" w zakresie przyznawania bezrobotnym określonych świadczeń, jest bowiem ściśle związany treścią przepisu. Organ administracji nie był zatem upoważniony do uchylenia na podstawie art. 154 kpa swojej wcześniejszej decyzji z dnia[...]lutego 2003 r., odmawiającej przyznania skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego w sytuacji, w której skarżący nie spełniał przesłanek zawartych w artykule 37 k pow. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu niezbędnych do uzyskania tego świadczenia. Jeżeli jednak skarżący domagał się zmiany tej decyzji w oparciu o przepisy szczególne, jakimi w tym wypadku były przepisy ustawy z dnia 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (Dz.U. Nr 101, poz. 628 ze zm.) to organ w tej sytuacji winien zbadać czy skarżący spełniał wymogi zawarte w art. 6 tej ustawy i w sytuacji ich niespełnienia odmówić uchylenia własnej decyzji bądź jeżeli uznał, że skarżący spełnił te wymogi zmienić decyzję przyznając żądane świadczenie. W wyniku rozpoznania sprawy na podstawie art. 154 kpa organ administracji ostateczną decyzję albo tylko zmienia, albo uchyla ją – usuwając z obrotu prawnego, co może powodować konieczność podjęcia następnie odrębnego postępowania, w celu rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach strony (por. Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją B.Adamiak i J.Borkowski - Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 1998, str. 763). W rozpoznawanej natomiast sprawie Starosta W. decyzją z dnia [...] marca 2003 r. uchylił własną decyzję o odmowie przyznania skarżącemu prawa doświadczenia przedemerytalnego od dnia 13 lutego 2003 r. i ponownie odmówił przyznania mu tego prawa od 13 lutego 2003 r. Niedopuszczalne zatem było ze strony organu uchylenie własnej decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu świadczenia przedemerytalnego i następnie ponowna odmowa przyznania tego świadczenia. Jeżeli zatem organ zbadał, że skarżący nie spełnia przesłanek umożliwiających mu nabycie świadczenia przedemerytalnego to w takiej sytuacji winien odmówić uchylenia własnej decyzji. Decyzja uchylająca ostateczną decyzję organu, a następnie odmawiająca przyznania tego samego świadczenia obarczona była zatem wadą nieważności. Wskazać ponadto należy, że organ administracji uchylając swoją własną decyzję z dnia [...] lutego 2003 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 13 lutego 2003 r. nie tylko ponownie odmówił skarżącemu przyznania tego samego świadczenia, ale również odmówił mu przyznania z dniem 13 lutego 2003 r. prawa do zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160 %. W sprawie jest niesporne, że skarżący wnioskiem z dnia 12 lutego 2003 r., a następnie pismem z dnia 26 marca 2003 r. domagał się wyłącznie przyznania mu świadczenia przedemerytalnego. Organ administracji wydając zaś decyzję w dniu [...] marca 2003 r., w oparciu o art. 155 kpa orzekł nie tylko o odmowie przyznania świadczenia przedemerytalnego, ale również o odmowie przyznania zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160 %. Oznacza to, że organ wydał decyzję w sprawie, która nie była wnioskowana przez skarżącego. Zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Ustalenie sytuacji prawnej jednostki w zakresie jej uprawnień zgodnie z zasadą, że jednostka rozporządza swoim prawem następuje na jej wniosek. Wojewoda [...] utrzymując zatem decyzję w mocy, w trybie postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy decyzja organu pierwszej instancji dotknięta była wadami nieważności rażąco naruszył prawo co powoduje, że jego decyzja jest nieważna z mocy art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa orzekł jak w sentencji. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.