II SA 2606/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Asesor WSA Joanna Kube, Asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2004 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego oddala skargę B. P. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. w dniu 2 października 2000 r., z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 10 października 2000 r. Wnioskiem z dnia 21 listopada 2000 r. skarżąca wystąpiła o ustalenie wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. odmówił ustalenia p. B. P. wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że skarżąca legitymuje się okresem uprawniającym do emerytury wynoszącym 33 lata 9 miesięcy i 27 dni. Decyzję tę zaskarżyła p. B. P. do Sądu Okręgowego [...] Wydziału Ubezpieczeń Społecznych w W. Starosta R. decyzją o numerze [...] (bez daty) odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Od tej decyzji skarżąca złożyła odwołanie do organu drugiej instancji, wskazując, że legitymuje się ponad 35 letnim stażem pracy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że organ pierwszej instancji nie wskazał jakie okresy i dlaczego nie zostały zaliczone do stażu pracy skarżącej. Ponadto decyzji tej Wojewoda [...] zarzucił również brak daty jej wydania, która to data zgodnie z art. 107 § 1 Kpa jest jednym ze składników decyzji administracyjnej. Starosta Powiatu L. decyzją z dnia [...] marca 2002 r., wydaną na podstawie art. 37 k ust. 1 i 6 oraz art. 37 l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) orzekł o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia przedemerytalnego oraz o odmowie przyznania prawa do świadczenia w kwocie zaliczkowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca nie spełnia przesłanek z art. 37k powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu bowiem nie udokumentowała 35 letniego, wymaganego do uzyskania świadczenia przedemerytalnego stażu pracy. Do stażu pracy nie został skarżącej zaliczony okres zatrudnienie na podstawie umowy agencyjnej trwający od 20 stycznia 1969 r. do 30 sierpnia 1969 r. w [...], okres urlopu bezpłatnego trwający od 1 lipca 1992 r. do 30 września 1992 r. i okres zatrudnienia trwający od 16 lutego 1981 r. do 9 lutego 1985 r. w Spółdzielni Pracy [...] w charakterze [...]. Od tej decyzji skarżąca złożyła odwołanie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2002 r., wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na złożone przez skarżącą odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2000 r. do Sądu Okręgowego [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych w W. Organ uznał bowiem, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy uzależnione jest od wyroku Sądu w tej sprawie. Sąd ten wyrokiem z dnia [...] marca 2001 r. o sygnaturze akt [...] oddalił odwołanie. Od wyroku tego skarżąca wniosła apelację, która została oddalona przez Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wyrokiem z dnia [...] listopada 2002 r. o sygnaturze akt [...]. Sąd Apelacyjny dokonując analizy świadectw pracy skarżącej uznał, że udokumentowała ona 34 lata i 11 miesięcy okresu uprawniającego do emerytury. Postanowieniem z dnia [...] maja 2003 r. Wojewoda [...] podjął zawieszone postępowanie z powodu ustąpienia przyczyn powodujących zawieszenie postępowania. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2002 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w brzmieniu jaki przepis ten miał przed wejściem w życie nowelizacji tej ustawy przed 1 stycznia 2002 r.) świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1. osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub 2. w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy ukończyła co najmniej 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, 3. do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiety i 40 lat dla mężczyzny, 4. do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący dla kobiet co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. B. P. nie spełniała, zdaniem organu, żadnej z przesłanek zawartych w powołanym przepisie. W roku kalendarzowym, w którym rozwiązano z nią stosunek pracy miała bowiem 52 lata, do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący 34 lata i 11 miesięcy a rozwiązanie stosunku pracy ze skarżącą nie nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. Do okresu uprawniającego do emerytury nie zaliczono skarżącej okresu urlopu bezpłatnego od dnia 1 lipca do 30 września 1992 r. oraz okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych po dniu 2 października 2000 r. gdyż zgodnie z art. 37 k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do okresu uprawniającego do świadczenia zalicza się okresy uprawniające do emerytury przypadające do dnia rozwiązania stosunku pracy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzupełnianej następnie pismami z dnia 8 czerwca 2004 r. i z dnia 28 lipca 2004 r. p. B. P. zanegowała wyliczenia dotyczące jej stażu pracy i wniosła o zaliczenia do okresu wymaganego stażu pracy jednego brakującego skarżącej miesiąca. Podniosła, że zapis w świadectwie pracy z firmy "[...]" wskazujący, że korzystała w okresie od 1 lipca 1992 r. do 30 września 1992 r. z urlopu bezpłatnego jest dowolny i że zwracała się w tej sprawie do Państwowej Inspekcji Pracy w W.. Wskazała ponadto, że nie zgadza się z wyrokiem Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2001 r. Zanegowała również zaświadczenie Urzędu Gminy w M. stwierdzające o jej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców i wniosła o zweryfikowanie tego dokumentu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić skarżącej, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm). Stosownie do art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy zatrudnienia trafnie wskazały przepisy mające zastosowanie w sprawie. Podstawę matrialnoprawną decyzji stanowił art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.). Świadczenie przedemerytalne, o którym mowa w art. 37 k może być przyznane jedynie osobie spełniającej w dniu rejestracji określone w tej ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli osoba ta odpowiada również jednemu z warunków określonych w pkt 1 – do 4 ust. 1 art. 37 k ustawy. Poza sporem w sprawie pozostaje, że skarżąca nie osiągnęła w momencie rejestracji wymaganego przepisem ustawy wieku 58 lat, miała bowiem w roku kalendarzowym, w którym rozwiązano z nią stosunek pracy 52 lata. Rozwiązanie stosunku pracy ze skarżącą nie nastąpiło również w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Punktem spornym w sprawie okazał się natomiast okres uprawniający do emerytury wynoszący w przypadku skarżącej 34 lata i 11 miesięcy (art. 37 k ust. 1 pkt 3 ustawy). Wskazać należy, że p. B. P. skarżąc decyzje Wojewody [...] kwestionowała w istocie decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odmawiającą jej prawa do ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Ustalenie wysokości świadczenia przedemerytalnego zostało uregulowane w art. 37 k ust. 2 – 5 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W myśl tych przepisów, wysokość świadczenia przedemerytalnego wynosi 90% kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego (ust. 2). Organ rentowy wydaje tę decyzję na wniosek powiatowego urzędu pracy (ust. 3). W postępowaniu w sprawie ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania w sprawie świadczeń emerytalnych. Od decyzji organu rentowego, o której mowa wyżej, przysługują środki odwoławcze określone w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 180 § 1 Kpa do postępowania w sprawach przed organami rentowymi stosuje się przepisy Kpa, chyba, że przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Takie odrębne zasady postępowania określają przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. W myśl art. 4778 Kpc sądy pracy i ubezpieczeń społecznych rozpoznają odwołania od decyzji organów rentowych. Jest to więc szczególny rodzaj kontroli decyzji administracyjnych wydanych przez te organy. Od kontroli decyzji administracyjnych dokonywanej przez sądy administracyjne różni się ona przede wszystkim tym, że przedmiotem badania sądu jest nie tylko legalność, ale również zasadność zaskarżonej decyzji organu rentowego. Oznacza to, że stronie (bezrobotnemu) niezadowolonej z decyzji wydanej przez organ rentowy przysługuje wniesienie odwołania do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Administracyjny nie jest zaś właściwy do kontroli decyzji organu rentowego w przedmiocie ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego. Pogląd taki wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 grudnia 2000 r. o sygnaturze akt II SA 1639/00 (publ. LEX nr 53791). Również Sąd Najwyższy w uchwale o sygnaturze akt [...] z dnia [...] marca 2003 r. (OSNP 2003/13/317) wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do odmowy ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie spełnia warunków posiadania wymaganego okresu zatrudnienia, od którego zależy jej prawo do emerytury. W przedmiotowej sprawie organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. odmówił skarżącej prawa do ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego z powodu nie udokumentowania 35 lat okresu uprawniającego do emerytury. Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. Sąd ten wyrokiem z dnia [...] marca 2001 r. o sygnaturze akt [...] oddalił odwołanie. Od wyroku tego wniosła skarżąca apelację, która została oddalona przez Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wyrokiem z dnia [...] listopada 2002 r. o sygnaturze akt [...]. Sąd Apelacyjny dokonując analizy świadectw pracy skarżącej uznał, że udokumentowała ona 34 lata i 11 miesięcy okresu uprawniającego do emerytury. Prawomocny wyrok sądu, ustalający wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego był wiążący dla urzędu pracy i stanowił podstawę do odmowy ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Skoro zatem skarżąca nie spełniała warunków art. 37 k ust. 1 pkt 1 – 4 powołanej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w brzmieniu jaki ten przepis miał przed wejściem w życie nowelizacji tej ustawy tj. przed 1 stycznia 2002 r. ), to nie mogło jej być przyznane świadczenie przedemerytalne. Przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie dają organom administracji, ani sądowi administracyjnemu uprawnień do odstępstw w kwestiach szczegółowo tymi przepisami uregulowanymi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.