II SA 2630/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2004 r. sprawy ze skargi B. S. na Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] czerwca 1980 r. Sąd Rejonowy w [...], Wydział [...] Cywilny, sygn. akt [...], stwierdził, że spadek po W. S. s. F. i A., zmarłym w dniu [...] lutego 1974 r., nabyli na mocy dziedziczenia ustawowego żona S. S. oraz synowie B. S., Z. S. i S. S. - każde z nich po 1/4 części spadku. Wchodzące w skład spadku po W. S. gospodarstwo rolne położone we wsi M. nabyli z mocy dziedziczenia ustawowego żona S. S. oraz synowie B. S. i Z. S. -każde z nich po 1/3 części. Z kolei postanowieniem z dnia [...] lutego 1995 r. Sąd Rejonowy [...] stwierdził, że spadek po S. S., zmarłej w dniu [...] lipca 1993 r., z mocy ustawy nabyli synowie S. S., Z. S. oraz B. S., w 1/3 każdy z nich, zaś wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyli synowie Z. S. i K. S.- po 1/2 części każdy z nich. Rewizję od tego postanowienia, wniesioną przez Z. S., Sąd Wojewódzki w [...] oddalił postanowieniem z dnia [...] października 1995 r., sygn. akt [...]. W postanowieniu stwierdzono, że Sąd ustalił, iż jedynie B. S. i Z. S. mogą dziedziczyć gospodarstwo - pracowali oni bowiem na stałe w gospodarstwie spadkowym, a Z. dodatkowo jeszcze we własnym gospodarstwie. W aktach sprawy znajduje się oryginał opisu i mapy obrębu M., jednostki rejestracyjnej [...], w którym jako właścicieli gospodarstwa rolnego o pow. 3,21 ha ujawniono S. S., B. S. i Z. S. - na podstawie aktu własności ziemi nr [...] oraz postanowienia Sądu z dnia [...] czerwca 1980 r., sygn. akt [...]. Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] maja 1999 r., Nr [...] (znak: [...]), wydaną na wniosek p. Z. S. na podstawie art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r.- Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz.U. Nr 30, poz. 163), § 30 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 158 poz. 813), art. 60 ust. 10 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa, art. 5 pkt 23 lit c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198) oraz art. 104 § 1 K.p.a., orzekł o wprowadzeniu zmian w rejestrze ewidencji wsi [...], w gminie [...], na podstawie sporządzonego dnia [...] maja 1999 r. wykazu zmian gruntowych. Przed zmianą jako władający gruntami o pow. 0,5007 ha, położonymi w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], jednostka rejestrowa [...], grupa rejestrowa [...], wpisani byli W. S. (jako władający) oraz B. S. (jako spadkobierca), natomiast po zmianie wpisani zostali W. S. (jako władający) oraz K. S. i Z. S. (jako współspadkobiercy).W lakonicznym uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że powołane zmiany wprowadzono na podstawie dokumentu - postanowienia sądu z dnia [...] czerwca 1980 r., sygn. akt [...] stwierdzającego prawa do spadku po W. S. Odwołanie od powyższej decyzji złożył p. B. S. W piśmie uzupełniającym do odwołania z dnia [...] lipca 1999 r. B. S. podniósł, że zgodnie z postanowieniem Sadu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 1980 r., sygn. akt [...], w skład masy spadkowej po W. S. wchodziło jedynie gospodarstwo rolne we wsi M., gmina [...], o powierzchni 3,24 ha. Również w postanowieniu o nabyciu praw do spadku po żonie W. S. – S. S., w składzie masy spadkowej wymieniono jedynie udział w gospodarstwie rolnym we wsi M., z pominięciem działki we wsi [...]. Z tego strona wywodzi, że W. i S. małż. S. nie byli w chwili otwarcia spadku właścicielami (współwłaścicielami) gruntów we wsi [...]. Nieruchomości we wsi [...] dotyczy jedynie postanowienie Sądu z dnia [...] listopada 1997 r., stwierdzające zasiedzenie części tej nieruchomości (0,26 ha) przez A. S. Na podstawie tego postanowienia nieruchomość we wsi [...] została podzielona na dwie działki: nr [...], stanowiąca własność A. S. oraz nr [...], pozostająca we władaniu B. S., uczestnika postępowania o zasiedzenie. Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 200lr., Nr [...] (znak: [...]), uchylono zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 138 § 2 oraz art. 107 § 1 K.p.a. przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżona decyzja nie zawierała żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, a poza tym została wydana z naruszeniem zasad prowadzenia ewidencji gruntów oraz art. 7, 9, i 10 K.p.a. Ponadto wskazano, że spadkobranie odnosi się wyłącznie do własności. Dlatego też na podstawie postanowienia o podziale spadku nie można dokonać zmian odnośnie władającego gruntem. Powyższa decyzja nie została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Po wszczęciu na wniosek p. Z. S. postępowania w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów wsi [...] co do działki ewid. [...] o pow. 5007 m, polegającej na ujawnieniu współspadkobierców po W. S., Burmistrz Miasta i Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2001 r., wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 . art. 97 § 2 i art. 101 K.p.a., z urzędu zawiesił postępowanie w przedmiotowej prawie. Podając przyczyny zawieszenia stwierdził, że w Sądzie Rejonowym [...],[...] Wydział Cywilny, toczy się sprawa o uzyskanie tytułu własności do działki nr [...]; rozstrzygnięcie tej sprawy stanowi zagadnienie wstępne w rozpatrywanej sprawie. Postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] stycznia 2002 r., Nr [...] (znak: [...]), po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania uchylono w całości zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu stwierdzono, że kwestia prawidłowości wpisu w ewidencji gruntów w odniesieniu do władania działka nr [...] nie jest uzależniona od rozstrzygnięcia Sądu, ponieważ nie zachodzi tu sytuacja wymieniona w art. 51 ustawy z dnia 17 maja 1989 r.- Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086) bowiem działka nr [...] ma nieuregulowany tytuł własności. W związku z powyższym organ prowadzący ewidencję gruntów winien wydać decyzję merytoryczną. Wyjaśnienia wymaga więc jakie były zapisy przy założeniu ewidencji gruntów i dlaczego przy odnowieniu ewidencji gruntów wpisano w pozycji władający " S. W. s. F. i spadkobierca S. B. s. W. i S." Decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lutego 2002 r., Nr [...] (znak: [...]), wydaną na podstawie m.in. art. 6a ust. 4 oraz art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r.- Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086, z późn. zm.) oraz § 46 ust. 1 i 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, odmówiono wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów wsi [...] na podstawie postanowienia Sądu z dnia [...] czerwca 1980 r., sygn. akt [...] stwierdzającego prawa do spadku po W. S. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z danymi w ewidencji gruntów i budynków wsi [...] działka nr [...] nie ma uregulowanego stanu prawnego, a W. S. wykazany jest jedynie jako osoba władająca gruntem. Ponieważ W. S. nie jest prawnym właścicielem, nie można więc na podstawie postanowienia spadkowego wpisać nowych współwłaścicieli. W wyniku odwołania zainteresowanych decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., Nr [...] (znak: [...]), uchylono zaskarżoną decyzję w całości i orzeczono o przywróceniu pierwotnych zapisów w rejestrze gruntów dotyczących władającego działka nr [...] obręb [...] poprzez wykreślenie zapisu "spadkobierca S. B. s. W. i S." W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że postanowienie Sądu z dnia [...] czerwca 1980 r., sygn. akt [...] stwierdzającego prawa do spadku po W. S. nie stanowi podstawy do zmiany wpisów odnośnie władającego działką nr [...] we wsi [...], ponieważ spadkobranie odnosi się wyłącznie do własności. Zainteresowani p. B. S. i p. Z. S. zwracali się jednak wielokrotnie o zmianę zapisów w ewidencji gruntów odnośnie władającego przedmiotową działką. W związku z tym prowadzone z urzędu postępowanie winno być oparte o analizę wszelkich zmian i dokumentów posiadanych przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków od jej założenia. Z akt sprawy wynika, że w odniesieniu do gruntu stanowiącego obecnie działkę nr [...] przy zakładaniu ewidencji gruntów wpisano jako władającego W. S. s. F.. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki: z dnia 24 października 1997 r., sygn. akt II SA 119/97, z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1231/97, z dnia 20 sierpnia 1998 r., sygn. akt II SA 766/98) za władającego w rozumieniu przepisów o ewidencji gruntów i budynków należy rozumieć osobę, która nie tylko faktycznie włada gruntem, ale która ma do tego tytuł prawny pochodzący od właściciela lub wywodzący się z innego orzeczenia sądowego lub administracyjnego. Orzecznictwo to wskazuje również, że nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością poprzez zapisy w ewidencji gruntów. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie świadczy, że brak było podstaw do dokonywania zmian w ewidencji gruntów po jej założeniu w odniesieniu do władania przedmiotowym gruntem. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył p. B. S., wnosząc o jej uchylenie w całości ,co stało się jasne dopiero po wezwaniu skarżącego przez Sąd do sprecyzowania skargi. Skarżący podniósł m.in., że włada działką nr [...] od blisko 30-tu lat, tj. od śmierci W. S., płacąc z tego tytułu odpowiednie podatki. W krótkiej odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stwierdzono, iż z akt sprawy wynika, że do gruntu stanowiącego obecnie działkę nr [...] przy zakładaniu ewidencji gruntów wpisano władającego W. S. s. F. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie świadczy, że brak było podstaw do dokonywania zmian w ewidencji gruntów po jej założeniu w odniesieniu do władania przedmiotowym gruntem , dlatego orzeczono o przywróceniu pierwotnych zapisów ( władający- W. S. s. F.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 240, poz. 2052). sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie powołanych wyżej przepisów. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał za udowodnione i bezsporne, że: Na podstawie aktu własności ziemi nr [...] oraz postanowienia Sądu z dnia [...] czerwca 1980 r., sygn. akt [...], tj. postanowienia o stwierdzenia nabycia praw do spadku po zmarłym W. S., jako właścicieli gospodarstwa rolnego o pow. 3,24 ha, położonego we wsi M., gmina [...], w dokumentacji geodezyjnej ujawniono jako właścicieli żonę zmarłego S. S. oraz jej synów Z. S. oraz B. S. Na mocy kolejnego postanowienia Sądu z dnia [...] lutego 1995 r. o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po zmarłej S. S. stwierdzono, że udział zmarłej we wchodzącym w skład spadku gospodarstwie rolnym we wsi M. nabyli w częściach równych synowie Z. M. i B. M. Zmarły W. S. był wpisany do ewidencji gruntów jako władający działką nr [...], o pow. 0,5007 ha, położoną we wsi [...], gmina [...]. Przedmiotowa działka nie była objęta wspomnianym wyżej aktem własności ziemi, którego zresztą brak w aktach sprawy, a zatem nie wchodziła w skład gospodarstwa W. S. małż. S. Wspomnianej nieruchomości we wsi [...] dotyczy postanowienie Sądu z dnia [...] listopada 1997 r., stwierdzające zasiedzenie części tej nieruchomości (0,26 ha) przez A. S. Na podstawie tego postanowienia nieruchomość we wsi [...] została podzielona na dwie działki: nr [...], stanowiąca własność A. S. oraz nr [...], pozostająca w faktycznym władaniu B. S., uczestnika postępowania o zasiedzenie. Sprawa o dokonanie wpisu do ewidencji gruntów dotyczy więc obecnie jedynie działki nr [...], położonej we wsi [...], gmina [...], powstałej z podziału - w wyniku zasiedzenia - działki nr [...]. - Kolejnymi decyzjami Burmistrza Miasta i Gminy [...]: z dnia [...] maja 1999 r. oraz z dnia [...] lutego 2002 r. w różny sposób orzekano o wpisie do ewidencji gruntów w pozycji "władający " działką nr [...]. I tak, na mocy pierwszej z tych decyzji obok W. S. jako władającego i B. S. jako spadkobiercy ujawniono również jako drugiego spadkobiercę Z. S. Z kolei decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. odmówiono wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów wsi [...] na podstawie postanowienia Sądu z dnia [...] czerwca 1980 r., sygn. akt [...] stwierdzającego prawa do spadku po W. S. Obie powołane wyżej decyzje Burmistrza Miasta i Gminy [...] zostały kolejno uchylone decyzjami organu II instancji: z dnia [...] kwietnia 2001 r. oraz [...] czerwca 2003 r. W uzasadnieniu decyzji uchylających przewijał się ten sam motyw. Stwierdzano w nich mianowicie, że działka nr [...] we wsi [...], gmina [...], ma nieuregulowany stan prawny, W. S. wpisany jest jedynie jako władający, a postanowienie o stwierdzeniu nabycia praw do spadku, odnoszące się do własności, nie może stanowić podstawy do wpisu odnoszącego się do władania gruntem. W drugiej decyzji, z dnia [...] czerwca 2003 r., podkreślono również, że nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością poprzez zapisy w ewidencji gruntów. W zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. orzeczono o przywróceniu pierwotnych zapisów w rejestrze gruntów dotyczących władającego działka nr [...] obręb [...]. Z akt sprawy wynika bowiem, że w odniesieniu do gruntu stanowiącego obecnie działkę nr [...] przy zakładaniu ewidencji gruntów wpisano jako władającego W. S. s. F. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie świadczy, że brak było podstaw do dokonywania zmian w ewidencji gruntów po jej założeniu w odniesieniu do władania przedmiotowym gruntem. Zdaniem Sądu przedstawione wyżej stanowisko jest prawidłowe, tzn. zgodne ze stanem faktycznym i obowiązującymi w tym zakresie, powołanymi wyżej przepisami. W odniesieniu do działki nr [...] nie miał bowiem zastosowania art. 51 ustawy z dnia 17 maja 1989 r.- Prawo geodezyjne i kartograficzne, w myśl którego w ewidencji gruntów założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (...) oprócz właściciela, do czasu uregulowania tytułu własności , wskazuje się także osobę władającego. Aktem własności ziemi obejmującym gospodarstwo rolne W. i S. małż. S. nie objęto działki nr [...] położonej we wsi [...]. Działka ta nie stanowiła zatem przedmiotu dziedziczenia, którym objęto przedmiotowe gospodarstwo. Jako władający tą działką ujawniony został w ewidencji gruntów W. S. s. F. Ponieważ W. S. nie był prawnym właścicielem przedmiotowej działki , nie można było na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia praw do spadku wpisać nowych współwłaścicieli. Ewidencja gruntów i budynków nie stanowi bowiem podstawy do stwierdzania praw do gruntu, lecz tylko aprobuje stany prawne powstałe w innych relacjach. W konsekwencji nie było podstaw do dokonania zmian w ewidencji gruntów po jej założeniu w odniesieniu do władania przedmiotową działką. Trafnie zatem w zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. orzeczono o przywróceniu pierwotnych zapisów w rejestrze gruntów dotyczących władającego działka nr [...] obręb [...], wpisując jako władającego W. S. s. F. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji wyroku.