II SA 2641/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska, Sędziowie NSA Anna Robotowska, asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), , Protokolant Arkadiusz Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2004 r. sprawy ze skargi T. F. – prowadzącego działalność gospodarczą pn ,,T." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2002 r. 2. orzeka o niewykonywaniu uchylonych decyzji 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz T.F. kwotę 160 zł (sto sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na T. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "T." karę pieniężną w kwocie [...] zł. Kara została nałożona za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu podano między innymi, że kierowca w trakcie kontroli przedstawił kartę opłat o Nr [...] (24 godzinną). Karta została nabyta w dniu [...] grudnia 2002r., natomiast wypełniona została [...] grudnia 2002r., a więc po upływie siedmiodniowego terminu ważności karty opłaty dobowej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Pan T. F.. W odwołaniu powołał się na brak przepisu nakładającego na niego karę za brak w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, skoro nabył i wypełnił w sposób prawidłowy kartę opłaty drogowej, a nigdzie nie było uwidocznione, że karta jest ważna 7 dni od daty zakupu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał między innymi, że: Zgodnie z art. 42 ust 1 ustawy o transporcie drogowym za przejazd po drogach krajowych przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty. Następuje to poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu (§ 4 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych). Prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi wyłączny dowód potwierdzający uiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych. Sposób wypełnienia karty opłaty określa przepis § 5 powołanego powyżej rozporządzenia, który w ust. 2 zezwala na wypełnienie tej karty w części dotyczącej numeru rejestracyjnego oraz terminu ważności przez przedsiębiorcę, w określonym w pkt. 1 tego przepisu terminie. Termin ten wynosi dla karty opłaty dobowej siedem dni, od daty wydania karty (§ 5 ust. 2 pkt. 1 w/w rozporządzenia). Zgodnie z art. 92 ust 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym karze podlega przejazd po drogach krajowych pojazdem służącym do wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia tej opłaty. Art. 87 ust 1 cytowanej ustawy zobowiązuje kierowcę do tego, aby mieć przy sobie w chwili przejazdu dowód uiszczenia należności za korzystanie z dróg krajowych. Zgodnie z lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym, karze w wysokości 4.000 zł. podlega brak w pojedzie wykonującym transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Biorąc pod uwagę regulacje prawne przedstawione powyżej oraz stan faktyczny wynikający z odwołania organ administracji doszedł do wniosku ,że nałożona na stronę karę pieniężną jest w pełni uzasadniona. Kierowca przedstawił do kontroli kartę opłaty dobową, która wydana została w dniu [...] grudnia 2002r. (kserokopia karty nr [...]), w związku z tym powinna ona zostać wypełniona w terminie 7 dni od daty jej wydania. Podczas kontroli ustalono datę jej wypełnienia na dzień [...] grudnia 2002r., a stąd jasno wynika przekroczenie wymaganego 7 dniowego terminu do jej wypełnienia. Na tej podstawie stwierdzono brak w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Pan T.F., zwany dalej skarżącym. W skardze domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. Naruszenie prawa materialnego tj. § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. 2. Błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawą orzeczenia polegający na przyjęciu, że pojazd, którego jestem użytkownikiem nie posiadał uiszczonej opłaty drogowej. Natomiast pojazd posiadał dowód takiej opłaty i karta tzw. winieta była prawidłowo wypełniona. W uzasadnieniu skarżący podał między innymi, że zdaniem organu administracji słusznie został ukarany karą, ponieważ winieta, tj. karta opłaty drogowej, straciła ważność. Według kontrolującego ważność karty wynosiła 7 dni od daty zakupu, podczas kiedy karta zakupiona była [...].12.2002 r., a wypełniona [...].12.2002 r. Z powyższego wynika, że Karta straciła ważność kilkanaście godzin przed kontrolą. Takie stanowisko obu Inspektorów jest zdaniem skarżącego niesłuszne. Skarżący nadmienia, że nigdzie tj. ani w Urzędzie Pocztowym, ani na druku karty (tzw. winiety) nie było jakiejkolwiek informacji o okresie ważności karty. Dotychczas karty takowe miały ważność terminowo nieograniczoną. Jako przewoźnik z długoletnią praktyką w swojej pracy zawodowej skarżący nie spotkał się z zarzutem przeterminowania terminu ważności karty. Skarżący uważa, że nakładanie tego rzędu kar w sytuacji, kiedy ma się wypełnioną kartę i wniesioną opłatę (koszt karty to 5 PLN), a jednocześnie nie uzyskał żadnej informacji od sprzedawcy karty - tj. Urzędu Pocztowego w G., ani nie było takowej informacji na blankiecie karty, jest zwykłym bezprawiem ze strony Urzędów Państwowych. Obecnie skarżącemu jest wiadomo, że w dniu 29.11.2002r. weszło w życie Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 18.10.2002r. zmieniające rozporządzenie w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach Krajowych. Rozporządzenie to zawierało także przepis przejściowy, który określał 30 dniowy termin wykorzystania kart opłat wydanych przed wejściem tego rozporządzenia. Z powyższego wyraźnie wynika, że skoro skarżący nabył kartę po wejściu w życie tego Rozporządzenia , skoro sprzedano mu kartę starego wzoru - karty nadal są takie same, powinna ona zawierać wyraźne pouczenie o terminie jej ważności bądź też sprzedawca winien poinformować kupujących o terminie ważności tej karty, której dotąd termin był nieograniczony. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał między innymi, że: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, jako że w ocenie strony przeciwnej nie narusza prawa. Zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat... w części terminu ważności i numeru rejestracyjnego karta opłaty dobowej może być wypełniona w terminie 7 dni od daty wydania karty opłaty. Przepis ten został wprowadzony do ww. rozporządzenia na mocy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 października 2002r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 188, poz. 1577). Zmiana rozporządzenia weszła w życie 29 listopada 2002 r., a zatem przed zakupem karty przez skarżącego, który miał miejsce 11 grudnia 2002 r. Nie mógł mieć zatem do niego zastosowania przechodni przepis w § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 18 października 2002 w którym przewidziano, że karty opłaty dobowej wydane przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia mogą być wykorzystane przez przedsiębiorców w okresie nie dłuższym niż 30 dni, licząc od dnia wejścia w życie rozporządzenia, tj. do 30 grudnia 2002 r. Niesłuszny jest zatem zarzut skargi, że karta mogła być wykorzystana do ww. daty, gdyż nie zakupiono jej przed wejściem w życie zmiany rozporządzenia. Nie budzi żadnych wątpliwości, i strona skarżąca sama to przyznaje, że karta została zakupiona (wydana) po wejściu w życie zmiany rozporządzenia w sprawie uiszczania opłat w transporcie drogowym. To samo dotyczy czasu jej wypełnienia. Tym samym skarżący podlegał ogólnym regułom tego rozporządzania, a to § 5 ust. 2. Skarżący powołuje się na nieznajomość prawa. Okoliczność ta zdaniem organu nie może zwalniać go od odpowiedzialności. Przedsiębiorca jest profesjonalistą, od którego można wymagać należytej staranności przy wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej, w tym także znajomości podstawowych przepisów dotyczących jego działalności w zakresie transportu, skoro go wykonuje. Fakt nowelizacji rozporządzenia był powszechnie znany i opublikowany w przewidziany prawem sposób. Sprawą skarżącego jest zdaniem organu takie organizowanie prowadzonej przez niego działalności, aby obowiązujące przepisy przestrzegać. Rolą natomiast organów Inspekcji jest kontrola ich przestrzegania. Wskazać też trzeba, że uiszczanie opłaty za przejazd po drogach krajowych jest ściśle sformalizowane, ze względu na potrzebę zapewnienia rzeczywistego przestrzegania przez przedsiębiorców tego obowiązku, jak i stworzenia warunków do jego kontroli. Uiszczenie opłaty polega na wykupieniu karty, wypełnieniu jej w sposób i w terminach wskazanych w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat ... Dotyczy to też dobowych kart opłaty drogowej, które mają ściśle określony termin ważności, w którym mogą być wypełnione tak, ażeby mogły być uznane za dowód uiszczenia opłaty. Kwestię tę reguluje m.in. powołany § 5 ust. 2 rozporządzenia, natomiast w zakresie kart wydanych przed 29 listopada 2002 r. przechodni przepis § 2 rozporządzenia z dnia 18 października 2002 r. w sprawie zmiany ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat. Terminy te ustanowiono w przepisach bezwzględnie obowiązujących. Przyznanie racji stanowisku strony, nie uwzględniającemu treści obowiązującego prawa, równałoby się uznaniem, iż normy te nie obowiązują. Pogląd taki jest niemożliwy do zaakceptowania. Brak pouczenia skarżącego o treści obowiązujących przepisów nie może, zdaniem organu administracji wypływać na prawną ocenę stwierdzonego w toku kontroli zdarzenia. Skarżący może dokonać, co najwyżej, samodzielnej oceny czy fakt ten może być podstawą roszczeń odszkodowawczych kierowanych do wydawcy karty. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. nr 153, poz. 1271 ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ustawa z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /Dz.U Nr 125, poz. 1371 ze zm/ ustanawia obowiązek uiszczania opłat drogowych przez przedsiębiorców. Art. 42 tej ustawy ustanawia sam obowiązek uiszczania opłat /ust. 1/, określa zasady ustalania stawek opłat /ust. 2/, jednostki w których opłata może być uiszczana /ust. 3, 4, 5/. Art. 42 ust. 7 zawiera też upoważnienie dla Ministra właściwego do spraw transportu do określenia w porozumieniu z ministrem finansów publicznych w drodze rozporządzenia rodzaju i stawek opłaty zgodnie z zasadami określonymi w art. 42 ust. 2 ustawy, trybu jej wnoszenia i sposobu rozliczania w razie niewykorzystania a także wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie opłaty. Korzystając z tej delegacji ustawowej Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm./. W § 2 ust. 1 rozporządzenia ustalił rodzaje opłat: dobową, siedmiodniową miesięczną, półroczną i roczną, a w § 2 ust. 2 ustanowił stawki opłat. W § 4 ust. 1 określił tryb wnoszenia opłaty: poprzez nabycie karty opłat, która następnie ma zostać prawidłowo wypełniona według wskazań zawartych w § 5. Wzory kart stanowią załączniki do rozporządzenia. Sposób wypełnienia kart określa szczegółowo § 5 rozporządzenia. Używa on m.in. określenia "termin ważności karty". Jak wynika z zestawienia § 5 ust. 2 i § 5 ust. 3 i ust. 4 oraz załączników ustalających wzory kart, określenie "termin ważności karty" oznacza okres, w którym karta może być użyta jako dowód uiszczenia opłat. Termin ten określa się przez wpisanie konkretnych dat, a w kartach krótkoterminowych także godzin, w których karta jest ważna. Ten okres to jedna doba dla kart dobowych, 7 dni dla kart siedmiodniowych, miesiąc dla kart miesięcznych, pół roku dla kart półrocznych i rok dla kart rocznych. Termin ważności kart krótkoterminowych, tj. dobowych i siedmiodniowych, zgodnie z § 5 ust. 2 może być wpisany przez kierowcę. Termin ważności pozostałych kart wpisuje ich dystrybutor. Określone w załącznikach wzory kart zawierają właściwe rubryki odpowiadające wskazanym unormowaniom. Rozporządzenie zostało znowelizowane rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 18 października 2002r. (Dz.U. Nr 188, poz. 1577) Nowela wprowadziła do § 5 ust. 2 dodatkowe postanowienie, iż karta dobowa może być wypełniona w ciągu 7 od dnia wydania zaś karta siedmiodniowa w ciągu 14 dni. Unormowanie takie ustanawia de facto drugi, dodatkowy termin ważności kart krótkoterminowych. Co dzieje się z wykupioną kartą po upływie tych terminów, rozporządzenie nie wyjaśnia, brak jednak procedur ich rozliczania w razie niewykorzystania. § 5 ust. 6 rozporządzenia stanowi, że karta niewypełniona lub wypełniona w inny sposób niż określony w § 5 ustęp 1, 3-5 nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Konieczność wypełnienia i użycia kart w ciągu 7 lub 14 dni od daty wydania – zakupu ustanowiona jest w § 5 ust. 2 tj. w przepisie nie wymienionym w ustępie 6. Dodatkowo należy stwierdzić, że warunek wypełnienia kart krótkoterminowych w określonych terminach nie znalazł odzwierciedlenia we wzorach tych kart, które nie zawierają żadnej adnotacji o konieczności użycia kart w określonych terminach od daty ich zakupu lub o utracie ważności po ich upływie. Organy administracji przyjmują że po upływie terminu 7 lub 14 dni od daty zakupu karta traci ważność i nie może być przy jej pomocy skutecznie wniesiona opłata drogowa mimo prawidłowego wypełnienia. Z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm./nie wynikało, że karta dobowa nie może być wypełniona po upływie 7 dni i stanowić dowodu opłaty za przejazd. Zmiany w tym zakresie dokonane zostały dopiero rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 18 października 2002r. (Dz.U. Nr 188, poz. 1577),zmieniającym rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001 r., a więc dopiero nowela do rozporządzenia wprowadziła dodatkowy obowiązek ,że kartą dobowa można się posługiwać ,jako dowodem uiszczenia opłaty jeżeli karta taka zostanie prawidłowo wypełniona i użyta w terminie 7 dni od dnia nabycia. To nowe rozporządzenie obowiązywało od 29 listopada 2002 r .W tej sytuacji wymaga rozważenia, czy w okresie przejściowym, po wejściu w życie rozporządzenia, były wystarczające powody do nałożenia kary na skarżącego. W rozporządzeniu wprowadzającym obowiązek wypełnienia karty dobowej i wykorzystania jej nie później niż w okresie 7 dni od daty zakupu, wprowadzono unormowanie, że w okresie 30 dni od wejścia w życie tego rozporządzenia karty dobowe mogą być wypełniane i użyte w terminie 30 dni. Dotyczy to co prawda kart dobowych, nabytych przed 29 listopada 2002 r. nie mniej jednak były to takie same karty, jak karta dobowa, którą nabył skarżący. Tak wiec w odniesieniu do tych samych kart, bez jakiejkolwiek informacji, obowiązywały różne zasady postępowania, czego nie zaznaczono w kartach dobowych. Nie można więc zakładać, że w tym okresie, tj. w listopadzie i w grudniu 2002 r., działanie przedsiębiorcy, który posługuje się kartą dobową wypełnioną prawidłowo, z tym tylko, że po upływie 7 dni od daty nabycia stanowi przejazd bez uiszczenia należnej opłaty. Różnicowanie sytuacji przedsiębiorców w tym okresie, tj. listopadzie i grudniu 2002 r., w zależności od tego kiedy nabyli kartę dobową stanowiłoby naruszenie zasady konstytucyjnej równego traktowania obywateli przez organy publiczne zawartej w art.32 Konstytucji R.P. Z tych względów skoro zgodnie z art.92 ust.1 pkt.6 ustawy o transporcie drogowym karę pieniężną nakłada się za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych, to w przypadku skarżącego nie można przyjąć, że wykonywał ten przedmiotowy przejazd bez uiszczenia opłaty. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art.92 ust.1 pkt.6 ustawy o transporcie drogowym i dlatego też na podstawie art.145§ 1 pkt.1 lit.a prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O niewykonywaniu uchylonych decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.