II SA 2652/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2004r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2003r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) decyzją z [...] maja 2003r., działając na podstawie przepisów art. 138 §1 k.p.a., art.42 ust. 1, art. 87 ust.1, art. 92 ust.1 pkt 6 ustawy z 6 września 2001r., o transporcie drogowym (Dz.U. nr 125 poz. 1371 ze zm. zwanej ustawą o t.d.), Lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. nr 115, poz.999), §4 i §5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. nr 150, poz. 1684 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] (WITD) z [...] grudnia 2002r., który stosownie do wymienionych przepisów nałożył na S. B. karę pieniężną w wysokości 4000 zł. za wykonywanie transportu drogowego bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W wyniku przeprowadzonej [...] grudnia 2002r. kontroli pojazdu marki [...] nr rejestr. [...] z przyczepą nr rejestr. [...] na drodze krajowej nr [...] stwierdzono bowiem, że okazana przez kierowcę tego pojazdu miesięczna karta opłaty drogowej nr [...] nie była wypełniona prawidłowo, a to skutkiem niewypełnienia rubryki "Nr rejestracyjny". Tymczasem tylko prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi wyłączny dowód potwierdzający uiszczenie tego świadczenia. W świetle § 4 i 5w/w rozporządzenia, uiszczenie opłaty za przejazd następuje przez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu w sposób wskazany w tych przepisach. Przez prawidłowe wypełnienie karty opłaty należy rozumieć, że wszystkie pola na karcie opłaty są czytelnie wypełnione. S. B. zaskarżył powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego(NSA), wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podniósł w szczególności, że kartę opłaty wypełnia wydający kartę. W tym wypadku był to urząd pocztowy. Według skarżącego został ukarany "za czyn popełniony przez Pocztę Polską, która (...) tę kartę wydała i miała obowiązek prawidłowo ją wypełnić (...)". Samochodem jeździ osobiście i nie mógł wykorzystać karty jeżdżąc innym samochodem, gdyż drugiego samochodu nie posiada. Uważa karę za dotkliwą i niesprawiedliwą. GITD w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko, akcentując prawidłowość zakwalifikowania stanu faktycznego wyrażającego się w przedstawieniu do kontroli niewypełnionej prawidłowo karty, jako wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych (art. 87 ust.1 w/w ustawy o t.d.). Dowodem uiszczenia opłaty jest prawidłowo wypełniona karta opłaty (§ 5 ust. 6 w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001r.). Skarżący mógł żądać od jednostki wydającej nieprawidłowo wypełnioną kartę jej uzupełnienia, a w razie odmowy wypełnić ją samodzielnie lub żądać zwrotu uiszczonej opłaty. Skarżący, jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, miał obowiązek weryfikacji otrzymywanych dokumentów dotyczących jego uprawnień lub obowiązków. Brak należytej staranności w tym zakresie obciążać może wyłącznie skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie: • ustawa z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a., • ustawa z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., • ustawa z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. Powyższe regulacje prawne statuują dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne. W świetle art. 97§1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie sądowoadministracyjne toczy się na podstawie p.s.a. Zgodnie z art. 1§1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§1 p.s.a.). Skarga analizowana stosownie do wymienionych kryteriów podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca i nie ma potrzeby jej powtarzania. Można jedynie podkreślić, że skarżący – jednocześnie kierowca skontrolowanego pojazdu - wylegitymował się podczas kontroli kartą opłaty – miesięczną za przejazd po drogach krajowych, która nie była w całości wypełniona. Mianowicie nie był wpisany w odpowiednim miejscu numer rejestracyjny pojazdu, którym skarżący wykonywał przejazd. Okoliczność ta jest w sprawie bezsporna. Skarżący nie kwestionuje bowiem faktu niewypełnienia karty w zakresie numeru rejestracyjnego. Uważa natomiast, że skoro karty tego typu wypełnia jednostka wydająca (sprzedająca) kartę (w tym wypadku urząd pocztowy), nie ponosi odpowiedzialności za brak tego wypełnienia, zwłaszcza że sam nie mógł takiego wpisu dokonać ani poprawiać. W świetle obowiązujących , wymienionych wyżej, przepisów ustawy i rozporządzeń wykonawczych, argumentacja ta nie może prowadzić do wzruszenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stosownie bowiem do § 4 ust. 1 i 2 w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z § 5 rozporządzenia, przy czym wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty. W świetle § 5 rozporządzenia, kartę opłaty miesięcznej wypełnia jednostka, o której mowa w art. 42 ust. 3 w/w ustawy o t.d.(chodzi o upoważnione przez ministra do spraw transportu jednostki, urzędy celne, stacje benzynowe, organizacje zrzeszające przewoźników drogowych). Kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu i dat określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Numer rejestracyjny karty, obok pozostałych w/w danych jest istotnym elementem treści wypełnionej karty. Karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5 § 5 rozporządzenia, a więc m. in. wypełniona tylko częściowo, a także zawierająca poprawki, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty ( por. pełną treść § 5 ust. 1,2,3,4,5 i 6 rozporządzenia). Art. 87 ust. 1 ustawy o t.d. przewiduje obowiązek posiadania przez kierowcę podczas przejazdu i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli m. in. dowodu uiszczenia należnej opłaty drogowej. W świetle art. 92 ust.1 pkt 6 ustawy, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia tej opłaty obwarowane zostało sankcją kary pieniężnej, której wysokość ustalona została w Lp.6 załącznika do w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych (...) na kwotę 4 000 zł. Podkreślenia wymaga – na tle powyższych wywodów – że skutek prawny uiszczenia omawianej opłaty wywołuje tylko i wyłącznie posiadanie karty opłaty prawidłowej pod każdym względem, a więc odpowiedniej do wykonywanego przejazdu oraz wypełnionej w całości i bez poprawek. Jakakolwiek wadliwość w tym zakresie oznacza wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych – w rozumieniu art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o t.d. i uzasadnia nałożenie kary pieniężnej z tego tytułu. Innymi słowy skutek prawny uiszczenia opłaty następuje nie przez sam fakt wykupienia odpowiedniej karty, ale dopiero przez wypełnienie jej w przewidziany prawem sposób. Dopiero bowiem z chwilą prawidłowego wypełnienia karta taka identyfikuje konkretny pojazd, którym wykonywany jest przejazd, stając się przez to dowodem uiszczenia opłaty za ten właśnie przejazd. Inna interpretacja w/w przepisów mogłaby tworzyć warunki do różnych manipulacji kartami i związanych z tym nadużyć. Dlatego restrykcyjne stosowanie tych przepisów jest uzasadnione. Sprawą przedsiębiorcy wykonującego przewozy, zwłaszcza profesjonalne, jest znać przepisy regulujące problematykę działalności, którą się zajmuje, tak żeby nie dopuścić do ich naruszenia. Przedsiębiorca ponosi konsekwencje braku, niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia takiej karty. Nie może się zasłaniać faktem, że kartę opłaty miesięcznej wypełnia jednostka sprzedająca taką kartę, gdyż na nim spoczywa obowiązek weryfikacji prawidłowości tego wypełnienia, tak co do prawdziwości, jak i kompletności danych podlegających wpisowi. W razie uchybień na tym tle przedsiębiorca winien zwrócić kartę tej jednostce z żądaniem usunięcia uchybień ( w tym uzupełnienia brakujących wpisów), bądź wydania nowej karty. Posługiwanie się bowiem kartą opłaty niewypełnioną lub wypełnioną w sposób inny niż określony w/w przepisami, a także zawierającą poprawki, uzasadnia w myśl powyższego zarzut wykonywania transportu bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, gdyż stosownie do cytowanego wyżej § 5 ust.6 rozporządzenia, karta taka nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Przedsiębiorca świadomy konsekwencji prawnych takiego stanu rzeczy winien zadbać o to, żeby legitymować się podczas wykonywanego przejazdu prawidłową pod każdym względem kartą. Brak takiej karty uniemożliwia przejazd bez narażenia się na karę przewidzianą z tytułu nieposiadania dowodu uiszczenia opłaty za przejazd. Innymi słowy, to że kartę opłaty miesięcznej wypełnia jednostka sprzedająca, nie zwalnia nabywcy (przedsiębiorcy) od sprawdzenia i dopilnowania prawidłowości tego wypełnienia, gdyż to przedsiębiorca ponosi konsekwencje uchybień na tym tle, w postaci kary pieniężnej, jeżeli zdecyduje się używać takiej karty. W/w przepisy ustawy i aktów wykonawczych mają charakter bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, że w razie stwierdzenia naruszenia tych przepisów, uprawniony organ obowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący transport lub przewóz na potrzeby własne odpowiedniej kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.