II SA 2831/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Iwona Dąbrowska, Asesor WSA: - Joanna Kube (spr.), Asesor WSA: - Jacek Fronczyk, Protokolant - Antoni Jasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2004 r. sprawy ze skargi B. N. na postanowienie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości Decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu Z. z dnia [...] stycznia 2001 r. o przyznaniu B. N. prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia 29 grudnia 2000 r. w wysokości 536, 10 zł tj. w wysokości 120 % zasiłku dla bezrobotnych. W dniu 16 stycznia 2003 r. skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. wniosek o zmianę decyzji Starosty Z. wnosząc o przyznanie jej zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160 %. Wskazała, że bezpośrednią przyczyną jej prośby jest fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny (Ośrodek Zamiejscowy w L.) uwzględnił skargi osób zwolnionych równocześnie z nią z tych samych przyczyn i z tego samego zakładu pracy. Jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tej decyzji. Oświadczeniem z dnia 24 stycznia 2003 r. doprecyzowała, że pismo z dnia 16 stycznia 2003 r. należy traktować jako odwołanie. W dniu [...] lutego 2003 r. Wojewoda [...] wydał postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Następnie B. N. podaniem z dnia 19 marca 2003 r. złożyła do Powiatowego Urzędu Pracy w Z. wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie przyznania jej zasiłku przedemerytalnego. Skarżąca podniosła m.in., że wniosek o wznowienie został złożony przez nią w terminie, ponieważ podstawę jego złożenia wywodzi z decyzji wydawanych przez Starostę Z. w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (Ośrodek Zamiejscowy w L), na który powołała się w piśmie z dnia 16 stycznia 2003 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003 r. na podstawie art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 1 i 2, art. 148, 149 kpa orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2001 r. W uzasadnieniu organ podał, że jak wynika z akt sprawy podanie o wznowienie oparto na przesłankach z art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 kpa, tj. na fakcie, że w podobnych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął kwestię uprawnień do zasiłku przedemerytalnego odmiennie. Podanie o wznowienie zostało złożone 19 marca 2003 r., a B. N. przyznała, że o wyrokach OZ NSA w L. dowiedziała się w styczniu 2003 r., zatem po upływie jednomiesięcznego terminu określonego w art. 148 § 1 kpa, po którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej ewentualną podstawę do wznowienia postępowania. Wojewoda uznał, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie, ponieważ postanowienie z [...] lutego 2003 r. zawierające pouczenie o nadzwyczajnych trybach wzruszania decyzji ostatecznych zostało doręczone w dniu 3 marca 2003 r., a podanie zostało wniesione 19 marca 2003 r. Zatem, zdaniem organu uchybiono siedmiodniowemu terminowi do wniesienia prośby o przywrócenie terminu określonego w art. 58 kpa. Po rozpatrzeniu zażalenia z dnia [...] maja 2003 r., Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji uznając, że brak jest istotnej przyczyny dla przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2003 r. B. N. wniosła o uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia utrzymanego nim w mocy oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła, że pismo z dnia 19 marca 2003 r. było podaniem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o przyznaniu zasiłku przedemerytalnego i stwierdziła, że nie wnosiła wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi z uwagi na to, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne ze stanem faktycznym i prawa nie narusza. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonana według kryterium legalności kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia prowadzi do wniosku, że skarga jest zasadna. W przedmiotowej sprawie kluczową jest kwestia czy przedmiotem rozpoznania organu w tej sprawie mogła być kwestia przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Skarżąca konsekwentnie wskazywała w toku postępowania administracyjnego, że jej podanie z dnia 19 marca 2003 r. nie zawierało prośby o przywrócenie terminu lecz jedynie wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną w przedmiocie przyznawania zasiłku przedemerytalnego. Wywodzi wręcz, że wniosek o wznowienie złożony został w terminie. Takie stanowisko skarżącej jednoznacznie wskazuje, że w przedmiotowej sprawie organ błędnie ocenił treść podania z dnia 19 marca 2003 r., a więc rozpatrywał kwestię przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie bez wniosku i wbrew wyraźnej woli strony, czym naruszył przepis art. 149 § 1 - 3 k.p.a. a także art. 7, 8, i 59 w związku z art. 58 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Naruszenie tych przepisów powoduje, że zarówno zaskarżone postanowienie jak i postanowienie utrzymane nim w mocy podlega uchyleniu. Rozstrzygnięcie Sądu skutkuje powrotem do sytuacji sprzed wydania przez Wojewodę [...] postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie i obliguje organ I instancji do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 19 marca 2003 r. o wznowienie postępowania z uwzględnieniem poniższych wytycznych Sądu, co do trybu postępowania określonego w rozdziale 12 kodeksu postępowania administracyjnego. Według utrwalonego i jednoznacznego orzecznictwa sądowoadministracyjnego postępowanie o wznowienie postępowania, zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, jest nowym postępowaniem administracyjnym /por. m.in. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 1991 r. sygn. akt III AZP 4/91/. Wynikają z tego określone konsekwencje a w szczególności to, iż w postępowaniu o wznowienie postępowania należy wyróżnić dwa etapy postępowania: - pierwszy etap tzw. wstępny /wyjaśniający/, który rozpoczyna wniosek strony i który kończy się albo wydaniem postanowienia o wznowieniu /art. 149 § 1 kpa/ albo podjęciem decyzji o odmowie wznowienia postępowania /art. 149 § 3 kpa/, - drugi etap, po wydaniu postanowienia o wznowieniu /tzw. właściwy/ polegający na przeprowadzeniu postępowania dowodowego i który ma na celu zbadanie czy zaistniały przesłanki do wznowienia; etap ten kończy się wydaniem albo decyzji z art. 151 § 1 pkt 1 kpa albo z art. 151 § 1 pkt 2 względnie z art. 151 § 2 kpa. Odmowa wznowienia postępowania następuje tylko i wyłącznie ze względów formalnych, a nie merytorycznych. Decyzja o odmowie wznowienia może być wydana jedynie, gdy wznowienie nie jest możliwe z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyny podmiotowe to złożenie wniosku przez osobę, niebędącą stroną, złożenie go przez osobę nieposiadającą zdolności do czynności prawnych bez udziału przedstawiciela ustawowego. Przyczyny przedmiotowe to złożenie żądania po ustaniu terminu, gdy termin nie został przywrócony, gdy sprawa nie była rozstrzygnięta w formie decyzji lub postanowienia zaskarżalnego, gdy decyzja nie była ostateczna, gdy podnoszono inne zarzuty niż ujęte w art. 145 i 145a kpa. Powodem tym nie może być brak podstaw do wznowienia, gdyż ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. W myśl przepisu art. 148 § 1 kpa strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, a w sprawie gdy żąda wznowienia na podstawie określonej w art. 145 § 1 pkt 4, od dnia w którym dowiedziała się o decyzji. Strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach lub decyzji stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Należy więc przyjąć, że zachowanie terminu miesięcznego musi być udowodnione przez stronę. Oczywiście, organ swobodnie ocenia dowody w tej mierze i może uznać za dostateczny dowód nawet oświadczenie strony, wyjaśniając w uzasadnieniu dlaczego dał wiarę stronie. Od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może bronić się wnosząc prośbę o przywrócenie terminu (art. 58 § 1 kpa) ( por. B. Adamiak i J. Borkowski kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 1996, str. 649). Zatem rzeczą organów, w toku ponownego rozpoznania sprawy, będzie nadanie żądaniu wznowienia postępowania prawidłowego biegu, dokonanie oceny żądania zgodnie z prawidłową wykładnią powoływanych powyżej przepisów prawa, regulujących nadzwyczajny tryb postępowania jakim jest postępowanie o wznowienie postępowania. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w pkt 1 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na mocy art. 152 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.