II SA 2923/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Sędziowie NSA Anna Robotowska, asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Protokolant Konrad Bonisławski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2004 r. sprawy ze skargi S.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmiany w rejestrze ewidencji gruntów uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] maja 2003r. Starosta S. orzekł o wprowadzeniu zmian w rejestrze ewidencji gruntów obrębu C. m. S. odnośnie danych podmiotowych działki nr [...], położonej w S., przy ulicy W., polegających na wpisaniu jako właścicieli działki nr [...] o pow. [...] m2 (wydzielonej z działki nr [...]) Państwa M. i Z. K.. W uzasadnieniu podał między innymi, że W dniu [...].05.1975 r., na podstawie Aktu Własności Ziemi [...] Państwo M. i Z. K. stali się właścicielami nieruchomości położonej w C., oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] ha. Na wyżej wymienioną nieruchomość została założona Księga Wieczysta Nr [...]. W wyniku modernizacji ewidencji gruntów obrębu C. m. S. w 1979r., działka nr [...] zmieniła numer na [...], a powierzchnia uległa zmniejszeniu i wynosiła [...] m2. W 1983r. nastąpiła zmiana powierzchni w/w działki (nowy nr [...]) na [...] m2. W dniu [...].08.2000r. (Zawiadomienie Sądu Rejonowego w S. Dz.Kw [...] z dnia [...].08.2000r.), na podstawie mapy do celów sądowych z dnia [...].06.2000r. pod numerem [...], wykonanej przez geodetę uprawnionego p. P.W., została ujawniona w Księdze Wieczystej Nr [...] działka nr [...] o pow. [...]m2 oraz działka nr [...] o pow. [...] m2. Wobec uchylenia wydanych dotychczas decyzji z up. Starosty S.: nr [...] z dnia [...].02.2001r. i nr [...] z dnia [...].04.2002r., oraz postanowienia z dnia [...].02.2003r., rozpatrując sprawę ponownie wzięto pod uwagę fakt, iż w ewidencji gruntów i budynków wykazany jest inny niż w księdze wieczystej stan prawny odnośnie przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym, należy sprostować istniejące zapisy, doprowadzając w ten sposób do zgodności ze stanem prawnym ujawnionym w KW [...], mając na uwadze, iż ewidencja gruntów i budynków rejestruje stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające a dane zawarte w ewidencji gruntów muszą być odzwierciedleniem stanu prawnego wynikającego z tytułów prawnych. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Pani S.W.. W uzasadnieniu podała między innymi, że zmiana w rejestrze gruntów nie wynika z tytułów prawnych na rzecz M. i Z.K., poza tym Z.K. nie żyje. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. Wojewoda [...] na podstawie art. 105 w zw. z art. 138 § 1 ust. 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu podał między innymi, że: Decyzją z dnia [...].05.2003r. organ prowadzący ewidencję gruntów orzekł o wprowadzeniu zmiany w rejestrze ewidencji gruntów obrębu C. m. S., odnośnie danych podmiotowych działki nr [...], położonej w S., przy ul. W., polegającej na wpisaniu jako właścicieli działki nr [...] o pow. [...] m (wydzielonej z działki nr [...]) Państwa M. i Z.K.. Od tej decyzji odwołanie złożyła Pani S.W., kwestionując między innymi zapisy w księdze wieczystej dotyczącej nieruchomości Państwa M. i Z. K.. Odwołująca się nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym, zakończonym wydaniem ww. decyzji, bowiem nie posiada żadnych praw rzeczowych do przedmiotowego gruntu oznaczonego jako działka [...] o powierzchni [...] m2. Postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji nie dotyczyło więc interesu prawnego Pani S.W.. Tym samym zainteresowana nie mogła skutecznie wnieść odwołania od decyzji organu prowadzącego ewidencję gruntów Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła pani S.W., zwana dalej skarżącą. W uzasadnieniu podała między innymi, że: 1. Decyzja Wojewody jest sprzeczna z wcześniejszym prowadzeniem sprawy przez organ I instancji, tym samym uznawano jej interes prawny. Ponadto po blisko czterdziestu latach pozbawiono skarżącą całkowitego dojazdu do jej działki i domu. 2. Proponowana przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej zmiana w rejestrze gruntów nie wynika z tytułów prawnych na rzecz M. i Z.K.. 3. W ewidencji gruntów wykazany jest inny stan prawny niż w księdze wieczystej, należy wyjaśnić, dlaczego są takie rozbieżności. 4. W księdze wieczystej ujawniono bez poparcia stosownym aktem prawnym na rzecz M. i Z. K. drogę [...], która pozostawała we władaniu władz miasta. Stało się tak pomimo zobowiązania przed Sądem Rejonowym w S. z dnia [...] grudnia 1999 r. p. M.K. do zrzeczenia się praw do drogi o numerze [...] w części niezbędnej do racjonalnego funkcjonowania jako droga dojazdowa, przy czym powyższe zobowiązanie wyczerpało wszystkie ewentualne roszczenia. Z upoważnienia Starosty Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu [...].04.2002r. decyzją [...] odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów, gdyż przedstawiona przez M. K. mapa do celów sądowych nie mogła stanowić podstawy tych zmian, a także została sporządzona sprzecznie ze stanem faktycznym i wcześniejszą dokumentacją. Biorąc pod uwagę odsunięcie skarżącej od sprawy bez odniesienia się w sposób merytoryczny do przedstawionych przez nią argumentów, potwierdza zasadność jej skargi. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał między innymi, że: Decyzją z dnia [...] maja 2003r. organ prowadzący ewidencję gruntów zaktualizował dane podmiotowe, wchodzącej w skład nieruchomości KW [...] działki nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]) – zgodnie z działem II ww. Księgi wieczystej. Ww. decyzja nie dotyczyła ani praw ani obowiązków skarżącej. Pani S.W. nie posiada przymiotu strony w ww. postępowaniu ewidencyjnym dotyczącym nieruchomości KW [...], nie mogła więc skutecznie wnieść odwołania. Dlatego postępowanie odwoławcze zostało umorzone. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. nr 153, poz. 1271 ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Pojęcie strony zostało szczegółowo wyjaśnione w art. 28 k.p.a. Stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W wyroku z dnia 13 marca 2001r. sygn. akt I SA 2312/99 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "aby mieć przymiot strony, należy wykazać interes prawny w danym postępowaniu lub w żądaniu dokonania czynności przez organ. Pojęcie interesu prawnego ma charakter materialnoprawny, to znaczy, że musi wynikać z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej stanowiącej podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Nie wystarczy wykazać jakiegokolwiek interesu, ale musi mieć on charakter prawny, a więc musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonej decyzji lub podjęcia czynności. Uznanie przez organ danego podmiotu za stronę postępowania, nie czyni go taką stroną, jeżeli nie spełnia on przesłanek art. 28 k.p.a". W niniejszej sprawie organ II instancji, tj. Wojewoda [...], zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w ogóle nie zbadał czy skarżąca ma interes prawny w niniejszej sprawie, ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że "odwołująca się nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem ww. decyzji, bowiem nie posiada żadnych praw rzeczowych do przedmiotowego gruntu oznaczonego jako działka [...] o powierzchni [...] m2., czego skarżąca nie neguje. Wojewoda [...] nie rozpatrzył natomiast w ogóle innych sytuacji mogących być źródłem interesu prawnego skarżącej. Z oświadczenia zainteresowanej M.K. złożonego na rozprawie w dniu 15 września 2004r wynika, że przedmiotowa działka nr [...] na pewnym odcinku graniczy z działką skarżącej. W takiej sytuacji, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, należy rozważyć, czy interesu prawnego skarżącej nie można wywieść z prawa własności do jej działki. Obszerne piśmiennictwo na temat interesu prawnego oraz orzecznictwo sądowe upatruje istotę interesu prawnego w jego związku z konkretną normą prawa materialnego. Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa, nie tylko administracyjnego. Źródłem interesu prawnego jest zatem norma prawa na postawie, której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli okręconego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przez naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzenie interesu prawnego wymaga więc ustalenia owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa polegającego na tym, że akt stosowania tej normy/decyzji administracyjnej/ może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniałyby zastosowanie normy prawa materialnego. Interes prawny nie jest więc kategorią abstrakcyjną. Reasumując, należy więc stwierdzić, że Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie skarżącej dopuścił się naruszenia art. 28 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, czy skarżąca rzeczywiście nie ma przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, a następnie brak uzasadnienia zastosowanych przepisów będących podstawą rozstrzygnięcia, do czego był zobowiązany dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a. Dlatego też, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, orzeczono jak w sentencji.