II SA 3046/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie: WSA Zbigniew Rudnicki Asesor WSA Andrzej Czarnecki /spr./ Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2004 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie: odmowy zarejestrowania pojazdu oddala skargę Umową kupna - sprzedaży A. K. nabył od B. S. samochód marki [...]; rok produkcji [...]; nr silnika [...]; nr nadwozia [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Samochód był, jak wynika z dokumentów, nabyty w dniu [...] lutego 2002r. przez B. S. na przetargu przeprowadzonym przez [...] Oddział Terenowy w [...]. W protokóle z przetargu dane identyfikacyjne pojazdu zostały podane jak w umowie kupna sprzedaży. W wyniku przeprowadzonych badań technicznych pojazdu do zaświadczenia wpisano nr nadwozia z trzecią literą "U" czyli odmiennie niż w umowie, gdzie figurowała litera "V". W związku z powyższym A. K. zwrócił się do Wydziału Komunikacji [...] o zmianę w dowodzie rejestracyjnym tej litery. Postanowieniem Starosty w [...] z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] wznowiono z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rejestracji samochodu. Powodem wznowienia postępowania była informacja [...] Oddział Terenowy w [...], iż Oddział Terenowy w [...], który miał sprzedać w drodze przetargu samochód B. S., nie istnieje. W związku z powyższą informacją Burmistrz Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] wznowił postępowanie w sprawie rejestracji samochodu, a następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] zawiesił je. Decyzją z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] Starosta w [...] uchylił decyzją o rejestracji pojazdu wydaną na nazwisko B. S. W uzasadnieniu organ administracji powołuje się na informację [...] Oddział Terenowy w [...] stwierdzającą, iż Oddział Terenowy w [...], który miał sprzedać w drodze przetargu samochód B. S., nie istnieje. W związku z tym zostało wszczęte postępowanie karne w Prokuraturze Rejonowej w [...] przeciwko B. S. i P. M. w sprawie podrobienia dokumentów – protokółu przetargu i rachunku zakupu samochodu – w celu wyłudzenia poświadczenia nieprawdy. Burmistrz Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] podjął zawieszone postępowanie w sprawie rejestracji samochodu na nazwisko A. K. i decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] na podstawie art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz art. 145 § 1, art. 149 § 1 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa, uchylił własną decyzję z dnia [...] maja 2002 r. o rejestracji samochodu marki [...]; nr rej. [...]; nr silnika [...]; nr nadwozia [...] oraz odmówił rejestracji tego pojazdu. W uzasadnieniu organ administracji podał, iż skutkiem informacji jaka wpłynęła do Starosty w [...] o nieistnieniu [...] Oddział Terenowy w [...] organ ten uchylił swoją decyzje o rejestracji pojazdu na nazwisko B. S., który na podstawie sfałszowanej umowy nabycia pojazdu i swojego dowodu rejestracyjnego sprzedał samochód A. K. W związku z tym nie zaistniała żadna z przesłanek określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz 1123). Od decyzji tej A. K. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W odwołaniu skarżący, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów oraz art. 7, 169 i 341 kc i art. 7 kpa, a także art. 21 Konstytucji RP, wnosił o jej uchylenie. Odwołujący się stwierdza, iż nabył samochód na podstawie ważnego dowodu rejestracyjnego zbywcy i jego dowodu osobistego, nie istniały zatem żadne elementy mogące wzbudzić w nim niepokój co do skuteczności transakcji, tym bardziej że przed umową dokonano kompleksowych badań pojazdu. W samochodzie nie stwierdzono żadnych przeróbek w numeracji fabrycznej, a sam pojazd nie był poszukiwany jako skradziony. Tym samym A. K. był nabywcą pojazdu w dobrej wierze w rozumieniu art. 169 kc co, zdaniem skarżącego, organ administracji pominął przy wydawaniu decyzji naruszając art. 7 kc wprowadzający domniemanie dobrej wiary. W przekonaniu skarżącego zaskarżona decyzja narusza także art. 7 kpa przez nieuwzględnienie słusznego interesu strony i art. 21 Konstytucji RP stanowiącego o ochronie prawa własności. Reasumując skarżący jest zdania, iż wykazując się należytą starannością przy zakupie samochodu, nabył przedmiotowy pojazd w następstwie czego powinien on zostać zarejestrowany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 72 ust. 1 oraz art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium stwierdza, powołując się na informacje uzyskane od Starosty w [...] o tym, iż B. S. i P. M. podrobili dokumenty o nabyciu z przetargu od [...] Oddział Terenowy w [...], która nie istniała, przedmiotowy samochód, iż te sfałszowane dokumenty nie mogą stanowić podstawy rejestracji pojazdu zgodnie z art. 72 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. W myśl § 2 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, dokumenty nieprawdziwe nie mogą stanowić podstawy do rejestracji, gdyż jedynie orzeczenie sądu powszechnego może stwierdzić czy skarżący stał się czy nie jego właścicielem na podstawie art. 169 kc, bowiem organ administracji nie jest uprawniony do stwierdzenia tytułu własności pojazdu. Kwestia dołożenia należytej staranności przez skarżącego przy nabyciu samochodu, w ocenie Kolegium, jest w sprawie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa, nieistotna. Na decyzję tą A. K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, wnosił o jej uchylenie. Skarżący podnosi, iż organ rejestracyjny w [...] powinien przy pomocy czynności sprawdzających zweryfikować dokumenty przedłożone do rejestracji przez B. S., a skoro tego nie zrobił, to istnieje podejrzenie przestępczego współdziałania pracownika tego organu ze zbywcą pojazdu. W związku z tym sąd administracyjny nie powinien sankcjonować swoim wyrokiem takiej jawnej działalności przestępczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosiło o jej oddalenie przytaczając argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje; Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie: - ustawa z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zwana u.s.a., - ustawa z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), - ustawa z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie sądowoadministracyjne toczy się na podstawie tej ustawy. Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym rejestracji pojazdów dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu; 2) karty pojazdu, jeżeli była wydana; 3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane, (wymaganie to nie dotyczyło, zgodnie z ust. 2 pkt 1 wymienionego przepisu, przedmiotowego samochodu, ponieważ był on już uprzednio zarejestrowany na terenie Rzeczypospolitej Polskiej); 4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane; 5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany; 6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy. Rejestracji pojazdu dokonuje się, na wniosek właściciela (art. 73 ust. 1 wymienionej ustawy), który w celu rejestracji składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, do którego dołącza (§ 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów) : 1) dowód własności pojazdu, 2) kartę pojazdu, jeżeli była wydana, 3) dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, 4) świadectwo oryginalności, jeżeli jest wymagane, oraz tablice (tablicę) rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów (§ 4 ust. 1 w/w rozporządzenia): 1) umowa sprzedaży, 2) umowa zamiany, 3) umowa darowizny, 4) umowa o dożywocie, 5) faktura VAT, 6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. Powołany przepis rozporządzenia nie przewiduje, jako dowodu potwierdzającego własność pojazdu dowodu jego rejestracji, albowiem o tym kto jest właścicielem pojazdu nie decyduje wpis w dowodzie rejestracyjnym, lecz dokumenty poświadczające prawo własności wymienione w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Stanowisko takie wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie IV 449/03. W rozpoznawanej sprawie okazało się, iż dokument potwierdzający nabycie samochodu w drodze przetargu od [...] Oddział Terenowy w [...], był sfałszowany – ten oddział terenowy [...] nie istniał. Tym samym osoba zbywająca samochód nie legitymowała się dowodem jego własności a więc nie mogła przenieść na nabywcę prawa, którego nie posiadała. Prawdziwość dowodów rejestracyjnych (niesporne) nie ma znaczenia dla zdolności rejestracyjnej pojazdu, ponieważ zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, rejestracji można dokonać na podstawie, między innymi, dowodu własności pojazdu określonego w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów. Jak podano wyżej zbywca pojazdu takiego dowodu własności nie posiadał, a więc decyzja o rejestracji, wydana przez Starostę w [...], podlegała uchyleniu na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa bowiem była oparta na dokumencie, który okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt 1 kpa). Konsekwencją powyższego musiało być uchylenie decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego, a ponieważ nie przedłożył on dowodu własności samochodu (za dowód taki nie można uznać, zgodnie z zasadą prawa cywilnego przytoczoną wyżej, umowy zawartej ze zbywcą), także odmowa jego powtórnej rejestracji. Nie zostały zatem spełnione ustawowe przesłanki zarejestrowania samochodu i w związku z tym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, decyzja odmawiająca skarżącemu rejestracji nie naruszyła prawa. Skarżący powołuje się na swą dobrą wiarę przy zakupie samochodu, jednakże w postępowaniu o rejestrację pojazdu organy administracji publicznej i sąd administracyjny nie mogą zajmować się oceną istnienia dobrej wiary jednej ze stron umowy zawieranej w celu przeniesienia własności pojazdu, gdyż należy to do właściwości sądu powszechnego. Ustalenia istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego (art. 189 k.p.c.) należą także do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Nie mogą zatem ich kreować ani korygować. W zakresie stanu faktycznego, występującego w rozpoznawanej sprawie, wykształciło się bogate i jednolite orzecznictwo sądów, aby przykładowo powołać wyroki: Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2004 r. (wymieniony wyżej), Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2001 r. (sygn. akt II SA 2611/00), z dnia 25 stycznia 2000 r. (sygn. akt II SA 2506/99), z dnia 10 czerwca 1999 r. (sygn. akt II SA 375/99) czy z dnia 7 kwietnia 1999 r. (sygn. akt II SA 260/99) i stanowisko Sądu wyrażone w sprawie nie odbiega od ustalonego orzecznictwem. W tym stanie faktycznym, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.