II SA 3069/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2004r. sprawy ze skargi M. S. na z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie uregulowania własności nieruchomości rolnych oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] lipca 2002r. M. S. reprezentowana przez adwokata K. L. wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie, że decyzja administracyjna (akt własności ziemi) z dnia [...] grudnia 1977 r. nr [...] wydana przez Naczelnika Miasta i Gminy w [...] na rzecz M. W. w odniesieniu do działki położonej w [...] gm. [...] wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wnioskodawczyni podnosił, iż M. W. na rzecz której stwierdzono nabycie przedmiotowej nieruchomości objęła ją w posiadanie samoistne na podstawie nieformalnej umowy darowizny podpisanej ze swoją matką J. W. w 1968 r. i od tego czasu ja użytkuje. Tymczasem z treści Księgi Wieczystej KW [...] prowadzonej dla wskazanej nieruchomości przez Sąd Rejonowy w [...] wynika, że w 1968r. właścicielem darowanej przez J. W. nieruchomości była M. z K. I. A zatem M. W. sporną nieruchomość objęła w posiadanie w złej wierze zaledwie na trzy lata przed wejściem w życie ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz. U. Nr 27 poz. 250 ze zm.). Stosownie natomiast do treści art. 1 ust 2 powołanej ustawy właścicielami nieruchomości z mocy prawa stawali się rolnicy którzy od dnia wejścia w życie ustawy posiadali nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze nabycie własności następowało tylko wówczas gdy posiadanie trwało co najmniej przez lat dziesięć . Wobec tego M. W. nie mogła z mocy prawa stać się właścicielką nieruchomości opisanych w akcie własności ziemi, a tym samym organ wydając sporną decyzję dokonał tego z naruszeniem przepisów prawa. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2003r.nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 63 ust 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ( tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 57 poz. 603 z póź. zm. ), zgodnie z którym z dniem 1 stycznia 1992 r. do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji, a postępowanie administracyjne toczące się w wyżej wymienionych sprawach podlega umorzeniu. Pismem z dnia [...] marca 2003 r. pełnomocnik M. S. złożył odwołanie od decyzji Wojewody [...] do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zarzucając nieprawidłową wykładnię art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. -2- 0 gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa polegającą na uznaniu że przepis ten stanowi podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego. Ponadto pełnomocnik skarżącej wskazał na naruszenie art.158 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie oraz art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając że przepis art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa zakazuje stosowania nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego w stosunku do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych wprowadzając jednocześnie nakaz umorzenia postępowań administracyjnych w sprawach wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, zmiany lub uchylenia aktów własności ziemi. W związku z powyższym brak jest prawnych możliwości do zmiany decyzji Wojewody [...]. Jednocześnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił iż brak jest podstaw do stwierdzenia, iż wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego albowiem weryfikacja tej decyzji możliwa jest jedynie w trybie nadzwyczajnym jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji którego to trybu w świetle powołanego art. 63 ust. 2 i 3 stosować nie można. W dniu [...] sierpnia 2003r. pełnomocnik skarżącej M. S. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Ministra Rolnictwa 1 Rozwoju Wsi wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, iż organ administracji dokonał niewłaściwej wykładni art.63 ust.2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, albowiem w powołanym przepisie nie ma mowy o tym że dotyczy on także przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących stwierdzenia wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem przepisów prawa. Zarzucił ponadto naruszenie art. 158 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odmowę jego zastosowania w sytuacji gdy brak jest jakichkolwiek przesłanek przemawiających za uznaniem , że powołany przepis nie może mieć w zaistniałym stanie faktycznym żadnego zastosowania szczególności gdy nie można było uznać że stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa stanowi uzupełnienie stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie pełnomocnika skarżącej M. S. organ przyjmując wskazaną wyżej wykładnię art.63 ust.2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa naruszył również art.6 kodeksu postępowania administracyjnego. -3- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jako sąd właściwy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) do rozpoznania wyżej wymienionej skargi, zważył, co następuje: Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. Badając w tym zakresie zaskarżoną decyzję uznać należy, iż nie narusza ona prawa a skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnym Skarbu Państwa do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Art. 63 ust. 3 powołanej ustawy stanowi natomiast, iż postępowanie administracyjne toczące się w powyższych sprawach podlega umorzeniu. Oznacza to , zatem że z woli ustawodawcy wymienionych trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszenia ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi) nie stosuje się, nawet w sytuacji gdyby decyzje te dotknięte były kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane w tym przepisie skutkowałyby stosowanie tych przepisów. Stwierdzić zatem należy iż organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 63 ust.2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1971 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa , uznając że merytoryczne rozpoznanie sprawy nie jest możliwe, a postępowanie administracyjne toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu. Jednocześnie trudno zgodzić się z zarzutem podniesionym w skardze, iż organy obu instancji umarzając postępowanie administracyjne dokonały błędnej wykładni art. 63 ust 2 i 3 wskazanej ustawy przyjmując, iż dotyczy on także przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie stwierdzenia wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem przepisów prawa, a tym samym nie zastosowały art. 158 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Jak stanowi art. 158 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności z powodu których nie można stwierdzić nieważności. -4- Wydanie zatem decyzji o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa jest możliwe w przypadku ustalenia, iż występuje co najmniej jedna z przesłanek pozytywnych do stwierdzenia nieważności ustanowionych w art. 156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego i jednocześnie jedna z przesłanek negatywnych z art. 156 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Ustaleń tych jednak nie można poczynić bez wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Skoro zaś w świetle art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1971 r. 0 gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stosowanie nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi) przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w tym stwierdzenia nieważności decyzji nie stosuje się , nie jest możliwa weryfikacja zaskarżonej decyzji 1 stwierdzenie zgodne z żądaniem strony skarżącej, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa. Strona skarżąca podniosła również naruszenie przez organy art.6 kodeksu postępowania administracyjnego wyrażającego konstytucyjną zasadę praworządności, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach określonych przepisami prawa. Tymczasem przyjęta przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi interpretacja powołanego art. 63 ust. 2 i 3 zamyka w sposób bezwzględny drogę do dochodzenia roszczeń, a tym samym narusza konstytucję. Odpowiadając na podniesione zarzuty zasadne wydaje się powołanie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 22 lutego 2000 roku rozstrzygający, iż przepis art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie narusza wynikających z art. 2 i art. 64 Konstytucji RP zasad ochrony prawnej własności oraz demokratycznego państwa prawnego. Trybunał Konstytucyjny uznał bowiem, iż przepisy umożliwiające podważanie decyzji administracyjnych o nadaniu własności gospodarstw rolnych w drodze nadzwyczajnych środków ich zaskarżenia do końca 1991 r. wprowadzają wystarczająco długi okres czasu dla zapewnienia osobom zainteresowanym możności skorzystania z przysługujących im środków wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Trybunał Konstytucyjny podnosi w cyt. wyroku, iż "przyjęcie zaskarżonego rozwiązania prawnego uzasadniało dążenie ustawodawcy do zapewnienia stabilności prawa własności nieruchomości rolnych nabytych na drodze określonej ustawą z 26 października 1971 r. i pewności obrotu prawnego tymi nieruchomościami" (OTK 2000/4/110). Mając, więc na uwadze iż zaskarżona decyzja nie narusza sprawa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu administracyjnym( Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) oddalił skargę.