II SA 307/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. Anna Robotowska (spr.), Sędziowie WSA Maria Jagielska, WSA Halina Święcicka, Protokolant Marlena Chmielewska, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi "P." z/s w Chorwacji na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] maja 2000r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia znaku towarowego słowno-graficznego nr [...] uchyla zaskarżoną decyzję 6 II SA 307/02 U Z A S A D N I E N I E Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] maja 2000r. oddalił wniosek firmy P. o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno – graficznego nr [...]. W uzasadnieniu podano, że Firma P. występując z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji przedmiotowego znaku wskazała, iż posiada zarejestrowane na swoją rzecz dwa znaki nr rej. [...] i [...] na towary w klasie 30. Wnioskodawca jako podstawę prawną swego wystąpienia wskazał naruszenie przy rejestracji przedmiotowego znaku przepisów art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych. Zdaniem wnioskodawcy, przedmiotowy znak nr [...] jest podobny do znaku towarowego "kucharz z ręką", dla towarów tego samego rodzaju tak, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego może wprowadzić w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów, a zatem znak ten spełnia negatywną przesłankę rejestracji przewidzianą w art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o znakach towarowych. W odpowiedzi na wniosek, uprawniony z rejestracji znaku [...] wniósł o oddalenie wniosku, uzasadniając swoje stanowisko posiadaniem szeregu zarejestrowanych na swoją rzecz znaków. Znaki te odnoszą się zarówno do warstwy fonetycznej "Degusta" i "Degusta Królowa Przypraw" jak i do warstwy graficznej. Zastrzeżone znaki w pełni obejmują całość elementów słownych i graficznych występujących na opakowaniu, jak również składają się na przedmiotowy znak towarowy. Analiza szaty graficznej opakowań "P." i "V." z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy pozwala wyróżnić odmienne elementy słowne oraz graficzne, takie jak postać ludzką, nazwę produktu. Twórczy i oryginalny sposób wyrażenia powyższych elementów indywidualizuje opakowanie w obrocie gospodarczym. Kwestionowanie przez wnioskodawcę koloru niebieskiego, który zdaniem wnioskodawcy imituje kolor jego opakowań, nie znajduje uzasadnienia wobec istnienia na rynku bardzo wielu opakowań przypraw różnych producentów stosujących także kolor niebieski tła, przykładowe zestawienie 22 opakowań dołączone zostało do akt sprawy. Podnoszony przez wnioskodawcę zarzut naruszenia znaku powszechnie znanego również nie znajduje uzasadnienia, zwłaszcza, że produkt [...] znajduje się na rynku w dwóch różnych wersjach kolorystycznych – w kolorze czerwonym i niebieskim. Urząd Patentowy po rozpoznaniu sprawy podniósł, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca występując o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego zarejestrowanego pod nr [...] powołał naruszenie przy rejestracji art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o znakach towarowych. Przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy wyłącza od rejestracji znak towarowy, który będąc przeznaczony do oznaczania towarów tego samego rodzaju, jest podobny w takim stopniu do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę zarejestrowane znaki towarowe, jednorodzajowość towarów występuje jedynie w porównaniu ze znakiem graficznym nr [...] (kucharz z ręką). Jednakże sam fakt jednorodzajowości towarów nie stanowi jeszcze podstawy do stwierdzenia, iż przy rejestracji nastąpiło naruszenie przepisu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy. Niezbędnym bowiem jest jeszcze stwierdzenie, że znaki są podobne w taki sposób, że mogą wprowadzić w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Zdaniem Kolegium Orzekającego taka sytuacja nie występuje przy porównywanych znakach – graficznym według rejestracji nr [...] i znakach zarejestrowanych na rzecz uczestnika postępowania. Porównując zasadniczy element obu znaków – postaci kucharza i kucharki – jedyną ich wspólną cechą może być tylko funkcja jaką wykonują, a mianowicie przygotowywanie potraw. Jednakże, dla tego rodzaju towarów jakim są przyprawy sama postać kucharza czy kucharki jest elementem typowym, bo kojarzącym się z osobą, która te przyprawy używa, natomiast sam sposób pokazania tej postaci może dopiero stanowić element wyróżniający, a w tym przypadku obie postaci są zdecydowanie różne. Również pokazane warzywa w przedmiotowym znaku są skomponowane z postacią kucharki, gdy tymczasem na opakowaniu wnioskodawcy pokazane są w oderwaniu od postaci kucharza. Należy także zauważyć, że samo pokazanie warzyw w znaku, czy też na opakowaniu przypraw, nie stanowi oryginalnego elementu wyróżniającego, ponieważ są to surowce do wytworzenia tego produktu. Dodatkowo, znak nr [...] jest znakiem słowno – graficznym, zawierającym szereg różnicujących elementów słownych i graficznych, zarejestrowanych jako znaki towarowe także na rzecz uczestnika postępowania. Zdaniem organu wskazane przez wnioskodawcę jako podstawę wniosku o unieważnienie naruszenie przy rejestracji art. 9 ust. 1 pkt 2 nie zostało poparte żadnymi dowodami, a przede wszystkim wnioskodawca nie sprecyzował postaci znaku, która jego zdaniem jest powszechnie znaną, ponieważ jak podaje we wniosku znak został szeroko wypromowany jako opakowanie zawierające oba znaki zarejestrowane na jego rzecz oraz charakterystyczne niebieskie tło opakowania. Natomiast na rynku występuje powszechnie przyprawa wnioskodawcy w opakowaniach jednostkowych 75g, które są najczęściej kupowane przez indywidualnych odbiorców, w kolorze czerwono – białym, zawierająca znaki wnioskodawcy nr [...] i [...], jednakże zdecydowanie różniąca się od przedmiotowego znaku nr [...]. W toku rozprawy wnioskodawca nie wykazał, że to on pierwszy wprowadził na rynek opakowania do przypraw z niebieskim tłem. Uczestnik postępowania natomiast podniósł, że na rynku istnieje bardzo wiele opakowań przypraw z tłem w kolorze niebieskim, co dowodzi, że ten kolor nie może stanowić elementu wyróżniającego, który wskazywałby na określonego producenta przyprawy. W odwołaniu od powyższej decyzji, które następnie jako skarga zostało przekazane do rozpoznania sądowi administracyjnemu, przedsiębiorstwo P. domagało się uchylenia decyzji. W uzasadnieniu podniosło te same argumenty jak w postępowaniu przed Urzędem Patentowym, a dodatkowo wskazało, iż powszechna znajomość jego znaków została uznana przez Komisję Odwoławczą w orzeczeniu z dnia [...] października 1999r. w sprawie [...] (dotyczy znaku [...]). Zdaniem skarżącego uprawniony do znaku wykorzystał renomę znaków wnioskodawcy poprzez zgłoszenie do rejestracji znaku towarowego naśladującego w głównych wyróżniających cechach używane od przeszło 25 lat i powszechnie znane niebieskie opakowanie przypraw produkowanych przez P. Dodatkowo podniesiono, iż organ nie rozważył czy przy podejmowaniu decyzji o rejestracji spornego znaku [...] nie naruszono również art. 8 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy o znakach towarowych. Działanie uczestnika postępowania jest bowiem klasycznym przykładem masowo obecnie występujących działań zdefiniowanych w art. 8 pkt 1 i art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych w powiązaniu z art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji polegających na naśladowaniu opakowań firm od lat znanych na polskim rynku, cieszących się renomą, na którą te firmy zasłużyły wysoką jakością produktu i intensywną, bardzo zwykle kosztowną reklamą. Renoma ta jest bez skrupułów wykorzystywana przez nieuczciwych konkurentów, którzy uznali, że najtańszą i najskuteczniejszą metodą wypromowania swego produktu jest skopiowanie znanego od lat opakowania obcej firmy z wprowadzeniem nieistotnych, niezauważalnych dla przeciętnego odbiorcy w zwykłych warunkach obrotu zmian, które potem są podnoszone i w Urzędzie Patentowym i w Sądach jako "dowody" różnic w rozpatrywanych opakowaniach. Uczestnik postępowania dodatkowo udoskonalił tą metodę poprzez zgłoszenie tak spreparowanego opakowania do rejestracji w Urzędzie Patentowym. Wykorzystał on fakt, że dotychczasowe przepisy nie przewidują publikacji zgłoszeń znaków towarowych, co wobec braku tych informacji uniemożliwia firmie, której znak jest naśladowany złożenie sprzeciwu na etapie zgłoszenia. W tej sytuacji ekspert Urzędu Patentowego nie mając w aktach sprawy sprzeciwu nawet przy bardzo starannym badaniu nie miał możliwości stwierdzenia podobieństwa zgłoszonego znaku do znaku powszechnie stosowanego do oznaczenia tych samych towarów innej firmy, lecz nie zgłoszonego jako całość do rejestracji, a więc występującego w bazie porównawczej Urzędu Patentowego. Dlatego więc doszło do rejestracji tego znaku. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż nie sprecyzował znaku powszechnie znanego przeciwstawionego zarejestrowanemu znakowi uczestnika postępowania. We wniosku podano wyszczególnione elementy składające się na znak powszechnie znany. Istotnymi elementami tego znaku jest intensywnie niebieskie tło, na którym w centralnym punkcie znajduje się wizerunek kucharza oraz umieszczony poniżej różnokolorowy zestaw warzyw, a wszystkie te elementy w tym samym usytuowaniu i wersji kolorystycznej zostały powtórzone w znaku uczestnika postępowania. Do odwołania skarżący dołączył dowody mające świadczyć o powszechnej znajomości powyższego znaku (wyniki badań Pentora z 1995 i 1996r. o markach przypraw, pisma dotyczące kryteriów i metod badań statystycznych firm P. i A., zestawienie tonażowe i wartościowe dostaw firmy "P." w latach 1990 – 1998r., zestawienie kosztów producenta ponoszonych na reklamę przypraw). Urząd Patentowy wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Uprawniony do znaku również wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Urząd Patentowy podejmujący decyzję administracyjną w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Zasada ta obowiązywała na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego co wynikało z art. 38 u.z.t. oraz § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 kwietnia 1993r. w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z odmową wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. nr 36, poz. 160 ze zm.). Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza m.in., że Urząd Patentowy jest obowiązany do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7, 77 §1 kpa), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Ma również obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych, prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Musi także uzasadnić swoje rozstrzygnięcie stosownie do wymagań określonych w art. 107 §3 kpa. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ nie przestrzegał w/w zasad procesowych. Nie można przede wszystkim zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż skarżący nie sprecyzował postaci znaku przeciwstawionego, do którego jak podnosił przysługuje mu prawo, a jak twierdzi jest to znak powszechnie znany. Organ, jeżeli uważa, iż postać tego znaku nie została przez skarżącego sprecyzowana, winien podjąć stosowne działania celem wyjaśnienia tych wątpliwości. Skarżąca firma w odwołaniu złożonym do Komisji Odwoławczej zgłosiła nowe wnioski dowodowe mające znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, w szczególności jeżeli uwzględni się argumentację zawartą w decyzji iż nie wykazano w sprawie, że przeciwstawiony znak za który organ uznał opakowanie przypraw, jest w Polsce powszechnie znany. Urząd Patentowy ponownie rozpoznając sprawę rozważy zgłoszone dowody i oceni czy świadczą one o powszechnej znajomości przeciwstawionego znaku. Stosownie do tej oceny, rozstrzygnie czy został naruszony przepis art. 9 ust. 1 pkt 2 u.z.t. przy rejestracji znaku będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Z omawianych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 §1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.