II SA 3074/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia del. NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie WSA Maria Jagielska Dorota Wdowiak Protokolant Aleksandra Macewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Zarząd Dróg Miejskich w [...] (ZDM) działający na podstawie art. 19 ust. 6 i art. 40 ust. 1 - 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), art. 104 kpa oraz na podstawie uchwały Zarządu m. [...] nr [...] z [...] stycznia 2001 r. w sprawie upoważnienia dyrektora i zastępców dyrektora ZDM do załatwiania w imieniu Zarządu m. [...] spraw z zakresu zarządzania drogami publicznymi, decyzją z [...] kwietnia 2002 r. nr [...] odmówił R. Sp. z o.o. w O. (obecnie po zmianie nazwy B. Sp. z o.o. w O.; zwanej dalej Spółką) wydania zezwolenia "na zajęcie pasa drogowego (trawnika i jezdni) w Al. [...] na odc. [...] na czas wykonania robót drogowych". Spółka złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (SKO). Z treści odwołania wynika, że Spółka nie zgadza się z tą decyzją. SKO postanowieniem z [...] sierpnia 2002 r. nr [...] na zasadzie art. 134 kpa stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. SKO podało w uzasadnieniu postanowienia, że decyzja ZDM została doręczona Spółce [...] kwietnia 2002 r. Odwołanie złożone zostało natomiast w ZDM [...] kwietnia 2002 r., a więc z przekroczeniem 14-dniowego terminu przewidzianego w art. 129 § 2 kpa na wniesienie odwołania, który to termin biegnie od dnia doręczenia decyzji stronie. Ponieważ odwołanie wpłynęło po terminie, organ odwoławczy nie mógł rozpoznać sprawy pod względem merytorycznym. W skardze na powyższe postanowienie Spółka wniosła o uchylenie tego postanowienia. Zdaniem Spółki SKO błędnie przyjęło, że odwołanie zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia w/w decyzji ZDM, albowiem nie została ona skutecznie doręczona. Organ nie wyjaśnił też podstaw faktycznych i prawnych wydanego postanowienia. Decyzję ZDM przekazano do sekretariatu Spółki [...] sierpnia 2002 r. Została ona zarejestrowana pod tą datą, jako datą doręczenia. Nie zdołano ustalić "w jaki sposób nastąpiło to przekazanie". Spółka podniosła w szczególności, że w/w decyzję odebrała z urzędu pocztowego pracownica innej spółki A. D., która podpisała się na dokumencie potwierdzenia odbioru przesyłki. Według skarżącej dopiero "potem innym charakterem pisma dopisano na tym potwierdzeniu nazwę Spółki (...)". Na potwierdzeniu nie ma pieczątek firmowych. A. D. nie jest pracownikiem Spółki, ani jej pełnomocnikiem. Nie miała upoważnienia Spółki do odbioru korespondencji. Podczas wyjaśniania okoliczności związanych z tym doręczeniem urząd pocztowy powołał się na pełnomocnictwo nr [...]; wskazał jednocześnie, iż pełnomocnictwo to udzieliła [...] czerwca 1998 r. inna spółka, która działa pod tym samym adresem, ale jest inną osobą prawną. Zatem brak podstaw do uznania w/w doręczenia za zgodne z obowiązującymi przepisami. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi. Podkreśliło doręczenie decyzji stronie [...] kwietnia 2002 r. w siedzibie Spółki – O. oraz złożenie odwołania [...] kwietnia 2002 r. w ZDM. Zdaniem SKO "decyzja została stronie doręczona, skoro złożone zostało od niej odwołanie". Skarżąca nie wskazała, kiedy A. D. przekazała odwołanie Spółce. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej ustawą prawo o psa). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy prawo o psa. Doręczenie pism i dokumentów stanowi bardzo ważną czynność w postępowaniu administracyjnym. Doręczenie jest bowiem warunkiem koniecznym skuteczności działania organu administracji. Jeżeli chodzi o jednostki organizacyjne (a do takich zalicza się skarżąca Spółka, która jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością), przepis art. 45 kpa przewiduje tylko doręczenie w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pisma. Osoba odbierająca pismo winna potwierdzić doręczenie swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Brzmienie art. 45 kpa wyklucza możliwość odstępstw od sformułowanych w tym przepisie zasad doręczenia, które determinują skutek prawny doręczenia. Ustalenie doręczenia pisma w sposób niezgodny z wymaganiami art. 45 kpa, skutkowałoby brak podstaw do twierdzenia, że termin do wniesienia odwołania w ogóle zaczął biec i upłynął na skutek jego uchybienia. Omawiane doręczenie (art. 45 i nast. kpa) oparte jest na domniemaniu, że pismo organu dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo w terminie odnotowanym w dowodzie doręczenia przez adresata przesyłki i doręczającego. Organ administracji nie ma obowiązku badania w każdym wypadku z urzędu, czy poświadczona urzędowo relacja organu doręczającego względem odbiorcy przesyłki odpowiada rzeczywistości. Niemniej jednak organ odwoławczy powinien sprawdzić prawdziwość tej relacji, gdy nasuwa ona wątpliwości w tym względzie. W ocenie Sądu zachodzą w sprawie wątpliwości co do prawidłowości, a tym samym skuteczności doręczenia skarżącej Spółce decyzji pierwszoinstancyjnej ZDM z [...] kwietnia 2002 r., nad którymi organ odwoławczy przeszedł do porządku, nie podejmując się ich wyjaśnienia. W sytuacji, gdy w wypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością osobą uprawnioną do odbioru pisma jest członek organu spółki uprawniony do jej reprezentowania, pełnomocnik albo pracownik uprawniony do odbioru pism (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 października 1994 r. III ARN - OSN 1994/12/187), natomiast na znajdującej się w aktach administracyjnych kserokopii pokwitowania odbioru decyzji ZDM widnieje jedynie adres przeznaczenia korespondencji, tj. adres Spółki, data "[...].04.2002 r." i podpis "A. D. p. [...]", jako podpis odbiorcy - jednak nieopatrzony prezentatą albo pieczęcią firmową strony, przed wydaniem postanowienia w trybie art. 134 kpa organ miał obowiązek przeprowadzić dowód i ustalić w sposób pewny, czy przesyłkę doręczono w lokalu siedziby Spółki i do rąk osoby uprawnionej. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w powyższym zakresie, należy ten brak ustaleń uzupełnić. Pamiętać też trzeba, że strona skarżąca nie może czuć się zwolniona od udziału w ustaleniu okoliczności uzasadniających jej stanowisko, z których wywodzi dla siebie określone konsekwencje prawne. Bierność strony może bowiem spowodować, że organ nie uzyska podstaw faktycznych do uwzględnienia stanowiska strony. Za osobę uprawnioną do odbioru pisma można uznać jedynie osobę, która z racji podziału czynności w jednostce organizacyjnej wykonuje te czynności, jednak dotyczy to tylko pracownika tej jednostki. Skoro strona skarżąca podniosła w skardze, że wzmiankowana A. D. nie była pracownikiem Spółki i nie legitymowała się stosownym upoważnieniem do odbioru korespondencji, winna tego dowieść przed organem odwoławczym za pomocą jednoznacznych w treści dokumentów, w tym wskazać jakie konkretnie działania podjęła po powzięciu wiadomości o odebraniu przez osobę nieuprawnioną (a więc de facto obcą) korespondencji adresowanej do Spółki. Jest to o tyle istotne, że w aktach sądowych znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru przez Spółkę korespondencji sądowej (chodzi o wezwanie z [...] października 2002 r. do opłacenia wpisu sądowego oraz o wezwanie z [...] lipca 2003 r. do nadesłania wyciągu z KRS). Na potwierdzeniach odbioru tej korespondencji - odpowiednio z [...] września 2002 r. i z [...] lipca 2003 r. widnieją podpisy "A. D.", jako osoby pokwitującej. Jeżeli jest to ta sama osoba, co kwestionowana w tej sprawie przez Spółkę, okoliczność ta może przeczyć twierdzeniom Spółki, że nie była ona jej pracownikiem, ewentualnie nie działała w warunkach odpowiedniego porozumienia ze Spółką. Również udokumentowania przez skarżącą Spółkę wymaga podniesiony w skardze fakt odebrania przedmiotowej korespondencji z urzędu pocztowego, a więc nie w lokalu siedziby Spółki i przekazania jej do "sekretariatu Spółki" dopiero [...] sierpnia 2002 r. Skoro Spółka powołuje się w skardze na wyjaśnienia okoliczności związanych z doręczeniem udzielone przez urząd pocztowy, który "powołał się na pełnomocnictwo zarejestrowane pod numerem [...], ale jednocześnie wskazał, iż pełnomocnictwo to udzieliła w dniu [...] czerwca 1998 r. zupełnie inna spółka (...), która działała pod tym samym adresem (...)", winna dysponować stosownym pismem obejmującym te wyjaśnienia (bądź potwierdzić to innym dokumentem) i przedstawić je organowi odwoławczemu na wezwanie tego organu. Niezależnie od tego organ odwoławczy winien zwrócić się do urzędu pocztowego o udzielenie pisemnej odpowiedzi co do okoliczności w jakich nastąpiło kwestionowane w tej sprawie przez Spółkę doręczenie przedmiotowej korespondencji, w tym o podanie, gdzie to doręczenie miało miejsce. Reasumując, w wypadku, gdy istnieją wątpliwości co do okoliczności doręczenia pisma stronie, a ustalenia w tym zakresie mogą mieć istotny wpływ na ocenę jego skuteczności, obowiązkiem organu odwoławczego jest przeprowadzenie wszelkich dowodów umożliwiających te ustalenia w sposób pewny - stosownie do przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w/w ustawy prawo o psa, orzekł jak w sentencji wyroku.