II SA 3088/03
WyrokWSA w Warszawie2004-01-14
Skład orzekający: Małgorzata Borowiec, Maria Werpachowska, Eugeniusz Wasilewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku osobie, która nie spełnia wszystkich przesłanek określonych w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w tym wymogu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku uniemożliwiającego podjęcie zatrudnienia?Ratio decidendi
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku tylko w przypadku łącznego spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Sama trudna sytuacja materialna nie jest wystarczającym uzasadnieniem, jeśli nie występuje całkowita niezdolność do pracy lub wiek uniemożliwiający podjęcie zatrudnienia.Stan faktyczny
Skarżąca D. K. wniosła o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorym synem. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca nie spełnia wymogów dotyczących wieku emerytalnego (ma 51 lat) i całkowitej niezdolności do pracy, mimo posiadania wymaganego okresu zatrudnienia. Skarżąca wniosła skargę do sądu, uznając decyzję za krzywdzącą.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spraw.) Sędziowie WSA Maria Werpachowska Eugeniusz Wasilewski Protokolant Monika Kwaśniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2004r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2003r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - # SWYROK Sentencja - Wyrok
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2003r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2003r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) odmówiono Pani D. K. przyznania świadczenia w drodze wyjątku w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym synem.
W uzasadnieniu decyzji podano miedzy innymi, iż w świetle powołanego przepisu do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Wyjaśniono, że prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. nr 28, poz. 149 z póź. zm.). Z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że na dzień 31 grudnia 1998r. posiada wymagany 20-letni okres zatrudnienia. Nie spełnia natomiast wymogu dotyczącego daty powstania niezdolności dziecka, która powinna przypadać do ukończenia 18 roku życia. Stwierdzono, iż wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki określonej w art. 83 ww. ustawy dotyczącej wieku emerytalnego wynoszącego dla kobiet 60 lat oraz nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Ma ona 51 lat i może kontynuować zatrudnienie lub inną działalność objęta ubezpieczeniem społecznym celem uzyskania w przyszłości świadczenia z ubezpieczenia społecznego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi pani D. K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o jej uchylenie, gdyż jest dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić skarżącej, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270). Stosowanie do art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa.
Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. nr 162 poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługują wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawczynię określonych warunków.
W rozpoznawanej sprawie organy orzekające prawidłowo uznały, iż skarżąca nie spełnia warunku jakim jest niemożność podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Z orzeczenia stanu zdrowia skarżącej ( nie orzeczono wobec niej całkowitej niezdolności do pracy) oraz wiek 51 lat nie uniemożliwiają jej podjęcie pracy.
Sama okoliczność, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej nie uzasadnia przyznania świadczenia w drodze wyjątku, które nie jest świadczeniem socjalnym przyznawanym według potrzeb.
Ponadto zauważyć należy, iż syn skarżącej S. K. w związku z chorobą którego ubiega się ona o przyznanie emerytury, został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy po 18 roku życia i pobiera rentę wypadkową w kwocie 720 złotych miesięcznie.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło