II SA 309/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie WSA Dorota Wdowiak Asesor WSA Andrzej Czarnecki /spr./ Protokolant Arkadiusz Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2004 r. sprawy ze skargi G. A. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd bez zezwolenia pojazdem nienormatywnym 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu W dniu [...] czerwca 2002 r. został zatrzymany do kontroli, przez funkcjonariuszy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...], pojazd (ciągnik) z naczepą, stanowiący własność przewoźnika G. A. W wyniku kontroli stwierdzono, że zestaw jezdny nie odpowiadał normom dopuszczalnym do poruszania się po tej drodze krajowej, czyli stanowił pojazd nienormatywny, a przewoźnik nie posiadał wymaganego zezwolenia na przejazd takim zestawem jezdnym. W związku z powyższym zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie obciążenia opłatą drogowa przewoźnika za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone G. A. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b, lp. 5 pkt 1 lit. b oraz art. 18a ust. 5 i art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) i § 1-5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 44, poz. 432) i na podstawie art. 104 § 1 kpa obciążył G. A. karą pieniężną w kwocie 1 560 zł za przejazd po drodze krajowej Nr [...] pojazdem nienormatywnym z naczepą bez zezwolenia. Uzasadnieniem wysokości nałożonej kary pieniężnej było przekroczenie dopuszczalnego nacisku na drugiej osi o 5,94 kN. Przedsiębiorca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o odstąpienie od ukarania tłumacząc, że jej firma przeżywa trudności finansowe, a nadto przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś było niewielkie i spowodowane tym, iż kierowca miał kilka punktów załadunku towaru a zły stan dróg mógł spowodować przesunięcie ładunku. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w powołaniu na te same przepisy co w zaskarżonej decyzji, ze zmianą na art. 61 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym i art. 127 § 3 kpa, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ administracji uzasadnia swoje stanowisko tym, że fakt przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś nie budzi wątpliwości, jak i to, że przedsiębiorca wykonywał przewóz pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Nadto strona nie negowała powyższych ustaleń. W związku z powyższym a także mając na uwadze, że obowiązujące w tym zakresie przepisy nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia kary, ukaranie przewoźnika stanowiło obowiązek organu administracji. Na powyższą decyzję przedsiębiorca złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego z prośba o jej pozytywne rozpatrzenie. Skarżąca uzasadnia skargę niewielką szkodliwością społeczną swojego zachowania podnosząc, że dotychczas nie występowała o odszkodowania za zniszczony ładunek i uszkodzenia pojazdu spowodowane złym stanem dróg. W odpowiedzi na skargę organ administracji rządowej wnosił o jej oddalenie powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w oparciu o art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje; Decyzja Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wydana w dniu [...] września 2002 r. (jako decyzja I instancyjna) została doręczona stronie w dniu [...] sierpnia 2002 r. W decyzji znajdowało się pouczenie o terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - 14 dni od dnia doręczenia. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca nadała w placówce pocztowej w dniu [...] września 2002 r. (data wpływu do organu administracji - [...] września 2002 r.), to jest po terminie wskazanym w pouczeniu decyzji i w art. 129 § 2 kpa. W tym stanie faktycznym organ administracji nie był uprawniony do merytorycznego rozpatrzenia wniosku i powinien zachować się zgodnie z art. 134 kpa, to jest stwierdzić w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) wskazując na uchybienie terminu do jego wniesienia. Przyjmując sprawę do rozpoznania w trybie art. 127 § 3 kpa i wydając decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa (aczkolwiek podstawy tej rozstrzygnięcie nie powołuje) Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad rażąco naruszył oba przepisy postępowania w tym także art. 16 § 1 kpa, gdyż dokonał rozstrzygnięcia w sytuacji, kiedy w obrocie prawnym funkcjonowała już decyzja, od której nie służyło odwołanie, ani wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tej sytuacji wydanie decyzji w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy wypełniło dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Rozpatrzenie odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego z naruszeniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa, w sytuacji kiedy strona nie wystąpiła o jego przywrócenie, przez wydanie decyzji merytorycznej w zakresie objętym tymi środkami zaskarżenia, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 127 § 3 kpa i art. 129 § 2 kpa) w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a także rażące złamanie zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej wart. 16 § 1 kpa. Wyrażony pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądy Administracyjnego, czego przykładem może być wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 listopada 1999 r. (I SA 330/99): "1. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. 2. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 kpa)". Tą samą linię orzecznictwa prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów z dnia 12 października 1998 r. (OPS 11/98): "Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnosi się to w równym stopniu do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Załatwienie w postępowaniu administracyjnym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy merytoryczną decyzją w sytuacji, gdy upłynął termin wniesienia tego środka zaskarżenia, stanowi rażące naruszenie art. 127 § 3 in fine w związku z art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 16 § 1 k.p.a.". Nie odnosząc się tym samym do zagadnień merytorycznych skargi, gdyż w tej sytuacji musi ona pozostać poza rozpoznaniem Sądu, Wojewódzki Sąd Administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji i stwierdzając, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.