II SA 3107/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski Asesor Janusz Walawski (spraw.) Protokolant Beata Gibzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2004 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...], po rozpoznaniu wniosku B. K. z dnia 22 lutego 2003 r., powołując się na art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) odmówił przyznania wnioskodawczyni renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa powyżej, muszą być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania tegoż świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podał w uzasadnieniu, że zmarły ojciec dzieci w ciągu 45 lat życia miał udowodniony niespełna 8- letni okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne. Ostatni udokumentowany okres składkowy zmarłego przypadł na dzień 31 stycznia 1995 r., a za całkowicie niezdolnego do pracy został uznany od dnia [...] maja 1998 r. okresowo do maja 2001 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2003 r. i w jej uzasadnieniu stwierdził min., iż wnioskodawczyni nie udowodniła, że w liczne przerwy w zatrudnieniu zmarłego były wynikiem stanu jego zdrowia. Ponadto wskazał, iż wnioskodawczyni posiada niezbędne środki na utrzymanie własne i małoletnich dzieci, gdyż pracuje i z tego tytułu pobiera wynagrodzenie w wysokości 2.224,95 zł. Wnioskodawczyni otrzymuje również świadczenie alimentacyjne z Funduszu Alimentacyjnego w wysokości 480 zł miesięcznie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskodawczyni wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 83 powyżej powołanej ustawy oraz rażące naruszenie art. 7 k.p.a. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że zgon ojca nie pogorszył sytuacji materialnej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W związku ze zmianą struktury sądownictwa administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sąd Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek -podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że zawarte w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie. Podkreślić należy, iż pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji organu nie oznacza, iż ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Podejmując zaskarżoną decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych był związany rygorami procedury administracyjnej, co wynika wprost z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że w postępowaniach w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Tak więc organ zobowiązany jest do przestrzegania zawartych w nim przepisów, a w szczególności art. 7 k.p.a. poprzez podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest także zobowiązany do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całości materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie organ nie naruszył tych rygorów. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że M. i P. K. są pozostałymi po zmarłym G. K. członkami rodziny, jak również, że ze względu na wiek nie mogą podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Jednakże posiadają oni niezbędne środki na utrzymanie, gdyż ich matka pracuje i dodatkowo otrzymuje świadczenie alimentacyjne. Jednak poza wymienionymi przesłankami, następną obligatoryjną przesłanką do przyznania renty w drodze wyjątku jest uznanie, że tylko wskutek szczególnych okoliczności nie zostały spełnione przez ich ojca warunki do uzyskania prawa do renty na zasadach ogólnych. Rozpatrując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego. Zauważyć bowiem należy, że zmarły G. K. na przestrzeni 45 lat życia udowodnił jedynie niespełna 8 letni okres zatrudnienia (7 lat, 11 miesięcy i 12 dni), a ostatni dzień pracy przypadł na dzień 31 stycznia 1995 r. Orzeczeniem lekarza orzecznika z dnia [...] maja 1998 r. za całkowicie niezdolnego do pracy został uznany od stycznia 1998 r. Ponadto z akt sprawy nie wynika, że powstałe przerwy w aktywności zawodowej były niezawinione przez niego i niezależne od jego woli. Za szczególne okoliczności, które uniemożliwiłyby zmarłemu wykonywanie zatrudnienia w wymiarze pozwalającym na przyznanie ustawowych świadczeń rentowych na podstawie art. 83 § 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie może być uznany fakt przebywania przez niego w zakładach karnych, skoro nie była to okoliczność od niego niezależna, lecz wynikała ze świadomego naruszenia prawa. Niespełnienie tej przesłanki oraz przesłanki nie posiadania niezbędnych środków na utrzymanie uniemożliwia przyznanie dzieciom zmarłego świadczenia w drodze wyjątku. Na marginesie ponieść należy, że świadczenie w drodze wyjątku nie ma charakteru socjalnego przyznawanego wyłącznie według potrzeb wnioskodawcy. Mając na względzie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w zw. art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.