II SA 3155/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędziowie asesor WSA Protokolant apl. prok. Jarosław Lenard po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2004 r. sprawy ze skargi M. Spółka z o.o. z siedzibą w L. na z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M. Spółka z o.o. kwotę 660 zł (sześćset sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2003r. [...] Inspektor Transportu Drogowego w S. nałożył na M. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością karę pieniężną w kwocie 500 zł. Kara ta została nałożona za nieokazanie w czasie kontroli w dniu 15 lutego 2003r. wykresówki z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierowca prowadził pojazd przy wykonywaniu transportu drogowego tj. 9 lutego 2003r. (10 i 11 luty 2003r. wg wyjaśnień kierowcy były dniami wolnymi). Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. Sp. z o.o. Do odwołania została dołączona wykresówka z dnia 9 lutego 2003r. Decyzją z dnia [...] lipca 2003r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że uchylił karę pieniężną w wysokości 500 zł nałożoną z tytułu nieokazania jednej wykresówki z urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierowca prowadził pojazd i nałożył karę pieniężną w wysokości 1500 zł za brak trzech wykresówek. W uzasadnieniu podał, że: Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2001r. Nr 123, poz. 1354 ze zm.) kierowca, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli, przedstawia zapisy z przyrządu kontrolnego za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym prowadził pojazd. Stosownie zaś do art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 200lr. o transporcie drogowym (Dz. U. z 200lr. nr 125, poz. 1371 ze zm.) podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych oraz właśnie zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Wg art. 92 ust. 1 pkt. 10 ustawy z dnia 6 września 200lr. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001r. nr 125, poz. 1371 ze zm.) kto wykonuje transport drogowy lub przewozu na potrzeby własne nie przestrzegając przepisów o czasie pracy i odpoczynku kierowców oraz nie posiadając zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju podlega karze. Konsekwencją tego rozwiązania jest przepis lp. 10.8 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999, ze zm.), zgodnie z którym karze podlega nieokazanie wykresówek z urządzenia samoczynnie rejestrującego prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierowca prowadził pojazd, przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne - w wysokości 500 zł za każdą wykresówkę. Organ pierwszej instancji nałożył na stronę karę w wysokości 500 /pięciuset/ złotych z tytułu nie okazania przez kierowcę pojazdu jednej wykresówki z urządzenia samoczynnie kontrolującego prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju za dzień 9 lutego 2003r. Inspektor Transportu Drogowego w uzasadnieniu faktycznym decyzji dokonuje zapisu: "10 i 11.02.03 wg wyjaśnień kierowcy były dniami wolnymi". Kierowca pojazdu będącego przedmiotem kontroli nie udowodnił organowi drugiej instancji, że w dniach 10 lutego 2003r. i 11 lutego 2003r. nie wykonywał pracy. Nie przedstawił mianowicie w trakcie kontroli drogowej jakichkolwiek dowodów na poparcie swej tezy (na przykład; zaświadczenia od pracodawcy, zwolnienia lekarskiego) a jedynie oświadczył kontrolującemu inspektorowi, że dni 10 i 11 lutego 2003r. były dniami wolnymi, natomiast brakujące wykresówki zostały przekazane pracodawcy wraz z innymi dokumentami. Zgodnie z powyższymi ustaleniami należy ustalić karę pieniężną za brak trzech wykresówek z urządzenia samoczynnie kontrolującego prędkość jazdy, czas jazdy i postoju na kwotę 1.500 /tysiąca pięciuset/ złotych. Skargę na powyższą decyzję wniosła M. Sp. z o.o. zwana dalej skarżącą. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 138 k.p.a., art. 74 i 93 ustawy o transporcie drogowym poprzez niewłaściwe zastosowanie, naruszenie art. 42 Konstytucji RP. Skarżona decyzja została wydana w dniu [...] lipca 2003r. po czym została wydana następna decyzja dnia [...] lipca 2003r, o nr [...] (odnosząca się do tego samego stanu faktycznego, lecz z całkowicie inną sentencją (organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję). W efekcie powyższego bezprawnego działania organu w obrocie prawnym funkcjonują dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne odnoszące się do jednego postępowania administracyjnego. Takie działanie organu nie wynika z przepisów prawa i nie może być w żaden sposób zaaprobowane w Państwie prawa. Ponadto w przedmiotowej sprawie organ drugiej instancji wydał decyzję merytoryczną bez przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz z naruszeniem podstawowej zasady odnoszącej się do organów drugiej instancji jako organów mających funkcję nadzoru a nie orzekających merytorycznie w zakresie podstawowym. Oprócz ww. naruszeń skarżąca podniosła co następuje. Ustawa o transporcie drogowym z dnia 6 września 200lr. (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z poźn. zm.) w art. 74 stanowi, iż z przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, a jego kopię doręcza się kontrolowanemu. Bezspornym jest, iż w przedmiotowej sprawie kontrolowanym był W. U. i to jemu została wręczona kopia protokołu. W tej sytuacji adekwatnie do treści art. 93 w/w ustawy, uprawnieni do kontroli mieli prawo nałożyć tylko i wyłącznie na kontrolowanego tj. W. U. karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Za bezprawne należy uznać działanie w postaci wydania decyzji na podmiot, który w ogóle nie był stroną postępowania kontrolnego (vide: art. 74 w/w ustawy) oraz który w ogóle nie został poinformowany o toczącym się postępowaniu i nie miał możliwości złożenia wyjaśnień w postępowaniu dowodowym przed wydaniem decyzji (vide: art. 73 w/w ustawy). Takie działanie kontrolujących nie ma umocowania w prawie i powinno być bezwzględnie wyeliminowane z obrotu prawnego. Ponadto w treści uzasadnienia decyzji wskazano, że kontrolując Pan W. U. nie okazał wykresówki. W ocenie pełnomocnika spółki, taki pogląd jest jednostronny i nie poparty żadnym postępowaniem dowodowym. Nie sposób także zaaprobować poglądu, iż przedmiotowa kara wynika z ustawy a tylko taką możliwość wskazał Ustawodawca w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia decyzji wynika, że kara ustanowiona została załącznikiem do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym, co jest bezprawne. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał argumenty z odpowiedzi na skargę i wyjaśnił ponadto, że: Art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że karze pieniężnej podlega podmiot, który wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne nie przestrzegając przepisów o czasie pracy i odpoczynku kierowców oraz nie posiadając zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju. Zgodnie z art. 4 ustawy transportem drogowym jest wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy. Z uwagi na to, że działalność gospodarczą prowadzi przedsiębiorca, on właśnie jest adresatem wskazanej wyżej sankcji. Pogląd ten jest tym bardziej uzasadniony, że w myśl art. 87 ust. 3 ustawy przedsiębiorca jest odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy wykonującego przewóz w wymagane dokumenty, w tym również w zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju. Tym samym zarzut o skierowaniu decyzji do podmiotu, który nie jest stroną w sprawie nie może być uznany za zasadny. Ponadto skarżący nadmienia o wydaniu przez organ II instancji kolejnej decyzji w tej sprawie (z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...]) utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. Decyzja ta została jednak wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2003r. nr [...]. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. nr 153, poz. 1271 ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności wydanej decyzji z prawem tj. pod względem jej legalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ocenia natomiast decyzji pod względem jej słuszności. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Wydając decyzję jako organ II instancji Główny Inspektor Transportu Drogowego w sposób arbitralny uznał, że nie są poparte żadnymi dowodami wyjaśnienia kierowcy złożone do protokołu kontroli z dnia 15 lutego 2003r., iż dni 10 i 11 luty 2003r. były dniami wolnymi i w związku z tym podwyższył nałożoną karę do 1500 zł. Ponadto w uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że "brakujące wykresówki zostały przekazane pracodawcy wraz z innymi dokumentami". Tymczasem z zapisu protokołu wynika, że tylko "brakująca wykresówka została przekazana szefowi firmy wraz z innymi dokumentami", chodzi oczywiście o wykresówkę z dnia 9 lutego 2003r., którą skarżąca nadesłała wraz z odwołaniem od decyzji. Ponadto należy nadmienić, że Główny Inspektor Transportu Drogowego mógł przeprowadzić odpowiednie dowody w celu wykazania, że wyjaśnienia kierowcy odnośnie dni 10 i 11 lutego 2003r. mijają się z prawdą, zezwala mu na to art. 136 k.p.a. Tego typu działanie organu administracji II instancji – tj. arbitralne przyjęcie, że wyjaśnienia kierowcy złożone do protokołu nie są prawdziwe bez zażądania od strony dowodów dokumentujących jej twierdzenia narusza, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, art. 7, 77, 80 k.p.a. Należy również zauważyć, że wydając rozstrzygnięcie jako organ II –instancyjny Główny Inspektor Transportu Drogowego naruszy zakaz reformationis in peius, o którym mowa w art. 139 k.p.a. Mając na względzie art. 134 p.p.s.a. rozważanie pozostałych zarzutów skargi nie było w tym wypadku konieczne. Uchylono jedynie decyzję organu drugiej instancji, gdyż dysponuje on odpowiednimi środkami do przeprowadzenia dowodów mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego (art. 136 k.p.a.) Ma marginesie należy stwierdzić, że nie jest dopuszczalne wydawanie dwóch decyzji (notabene odmiennych w treści) w wyniku złożenia jednego odwołania. Główny Inspektor Transportu Drogowego sam dopatrzyła się tego rażącego naruszenia prawa i decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] lipca 2004r. (tj. decyzji późniejszej). Biorąc powyższe pod rozwagę, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O wykonalności uchylonej decyzji orzeczono zgodnie z art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a