II SA 3159/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Stanisław Marek Pietras, Asesorzy WSA Joanna Kube (spr.), Janusz Walawski, Protokolant Krzysztof Dytczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2004 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Pan S. K. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w W. w dniu 1 kwietnia 2003r. o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na czas niezdolności do pracy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. o Nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) - powoływanej nadal jako ustawa o emeryturach i rentach, odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2003r. uznano Pana S. K. za częściowo niezdolnego do pracy od [...] czerwca 2002r. do marca 2004r. Jeśli chodzi o podnoszoną w sprawie trudną sytuację materialną to wskazano, że brak środków utrzymania nie stanowi przesłanki przesądzającej o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 23 czerwca 2003r. wnioskodawca szczegółowo opisał swój stan zdrowia i stwierdził, że jako zawodowy kierowca kat [...] oraz [...] jest wyeliminowany z zawodu. Wyrażając nadzieję, że po rehabilitacji powróci do zawodu podkreśla, że jego wniosek podyktowany jest brakiem zdrowia, a nie brakiem pracy w tym zawodzie. Z adnotacji urzędowych dokonanych na tym wniosku wynika, że sprawa na tym etapie była dodatkowo skontrolowana przez skierowanie jej w ramach nadzoru Prezesa ZUS do Głównego Lekarza Orzecznika. Prezes ZUS decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2003r. Organ wyjaśnił, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w przepisie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach powinny być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. W przedmiotowej sprawie świadczenie nie może być przyznane z tego względu, że nie został spełniony – określony w powołanym przepisie - wymóg całkowitej niezdolności do pracy. W przypadku ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku zachodzi częściowa niezdolność do pracy. W dniu 20 sierpnia 2003r. Pan S. K. skierował od tej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w której stwierdził, że obecnie nie może podjąć pracy ze względu na obrażenia jakich doznał podczas pożaru oraz zwrócił uwagę na wypracowane przez siebie lata do emerytury w warunkach szkodliwych dla zdrowia. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS, wnosząc o oddalenie skargi wyjaśnił, iż na potrzeby przyznania świadczeń przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach całkowita niezdolność do pracy oraz data jej powstania powinna być orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS. W przypadku zaś skarżącego została przez tegoż lekarza stwierdzona częściowa niezdolność do pracy, która wprawdzie świadczy o znacznym stopniu utraty zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, jednak pracy nie wyklucza (choć ograniczonej względami orzeczonego uszczerbku na zdrowiu). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, (art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszenia prawa. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostającym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej wysokości odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy zatem wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia 1) niespełnienie wymagań dających prawo do renty lub emerytury musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, 2) ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym, z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, 3) osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Niespełnienie choćby jednego z tych warunków skutkuje odmową przyznania takiego świadczenia bez względu na inne okoliczności zaistniałe w sprawie. W niniejszej sprawie niespornym jest, że skarżący orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2003r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy na okres od [...] czerwca 2002r. do marca 2004r. W związku ze złożonym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, orzeczenie to w dniu [...] czerwca 2003r. zostało dodatkowo skontrolowane przez Głównego Lekarza ZUS. Zatem miało ono wiążący charakter dla organu orzekającego – Prezesa ZUS – w sprawie o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Podnoszony przez skarżącego fakt niemożliwości (w związku z doznanymi podczas pożaru obrażeniami ciała) podjęcia pracy w zawodzie dotychczas wykonywanym nie mają wpływu na fakt, że skarżący jest tylko częściowo niezdolny do pracy. W tych warunkach niespełniona została podstawowa przesłanka do przyznania świadczenia na podstawie przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jaką jest całkowita niezdolność do pracy orzeczona w odpowiednim trybie przez lekarza - orzecznika ZUS. Świadczenie przyznawane w trybie ostatnio powołanego przepisu ma charakter wyjątkowy i z tego powodu obwarowane jest spełnieniem szeregu ściśle określonych w tym przepisie warunków. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nie nasunęło Sądowi rozstrzygającemu tę sprawę wątpliwości, co do jego prawidłowości również i z tej racji, że było dodatkowo weryfikowane w ramach wewnętrznej kontroli ZUS. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).