II SA 3210/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Śliwińska (spraw.), Sędziowie NSA Stanisław Gronowski, Asesor WSA Andrzej Wieczorek, , Protokolant Marta Siemiątkowska, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2004 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 1998 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania na listę doradców podatkowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 1998 r. 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącego P. P. kwotę 305 zł (trzysta pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z [...] października 1998 r., wydaną w trybie art. 127 § 3 kpa, Minister Finansów RP utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] sierpnia 1998 r. odmawiającą skarżącemu P. P. wpisu warunkowego na listę doradców podatkowych. W jej uzasadnieniu Minister podkreślił, że prowadzenie działalności w zakresie doradztwa podatkowego przez okres 9 miesięcy i 14 dni nie spełniło warunku uprawniającego do dokonania wpisu warunkowego na listę doradców podatkowych w myśl art. 84 ust. 1-2 i art. 85 pkt 4 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym(Dz. U. Nr 102, poz. 475). Nie było możliwe zaliczenie skarżącemu zatrudnienia w charakterze pracownika urzędu skarbowego, ponieważ nie wykonywał czynności doradztwa podatkowego w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy. Rozstrzygnięcia dokonał na podstawie bezspornej okoliczności zatrudnienia P. P. od dnia [...] lutego 1994r. do [...] lutego 1996r. był zatrudniony w Urzędzie Skarbowym w [...], zaś od dnia [...] marca 1996r. do dnia złożenia wniosku prowadził on Biuro Doradztwa Podatkowego "[...]" s.c. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji ministra i nadal utrzymywał, że nie ma przeszkód prawnych do zaliczenia jego pracy w Urzędzie Skarbowym w [...], gdzie według jego oceny wykonywał czynności doradztwa podatkowego określone w art.2 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 5 ustawy i ten okres pracy wraz z pracą na własny rachunek biura doradztwa podatkowego -jest dłuższy niż wymagany przez art. 1 ustawy. Zarzucił naruszenie art. 7 kpa, gdyż decyzja odmowna narusza zarówno interes społeczny jak i interes skarżącego jako obywatela, tym bardziej, że rozpatrzenie jego wniosku nastąpiło 15 miesięcy po ustawowym terminie. W piśmie złożonym [...] listopada 2003r., w przeddzień rozprawy w Naczelnym Sadzie Administracyjnym skarżący nadto zarzucił, że decyzje wydane w jego sprawie nie zostały podpisane przez osobę upoważnioną do ich wydawania takich decyzji. W piśmie złożonym dnia [...] grudnia 2003r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika zgłosił kolejne zarzuty naruszenia. * art. 10 § 1kpa przez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem rozstrzygnięcia * art. 10 § 3 kpa przez nie uczynienie adnotacji w aktach sprawy na temat odstąpienia od obowiązku wynikającego oraz 77 kpa. Na rozprawie w dniu 24 lutego 2004r. zarzucił, ze złożone upoważnienie Ministra dla p. B. jest z dnia [...] listopada 1998r., zaś decyzja, która podpisywał została wydana [...] sierpnia 1998r. i należy uznać, że osoba podpisująca te decyzje nie miała upoważnienia Ministra Finansów. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. Powtórzył zawartą w uzasadnieniach obu decyzji argumentację przemawiającą, jego zdaniem, za odmówieniem skarżącemu wpisania go na listę doradców podatkowych. Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia art. 7 kpa wywodził, że zasada uwzględnienia interesu społecznego oraz słusznego interesu strony nie może być traktowana jako zasada nadrzędna, dająca podstawę do nieuwzględnienia przez organ rozpatrujący sprawę regulacji o charakterze materialnoprawnym, nakazujących zweryfikowanie, czy wnioskodawca spełnia określone warunki dokonania wpisu warunkowego. Jednocześnie przyznał nie dotrzymanie 3 miesięcznego terminu na rozpatrzenie wniosku, co jednak nie miało wpływu na rozstrzygniecie sprawy. Podnosił, ze organ przy wydaniu decyzji oparł się na dokumentach złożonych przez wnioskodawcę, który nie podnosił nowych okoliczności. Natomiast uchybienie nie wezwania strony do zapoznania się z materiałem dowodowym nie miało istotnego wpływu na postępowanie. W odpowiedzi na zarzuty zgłoszone w pismach procesowych skarżącego i jego pełnomocnika złożył upoważnienia Ministra Finansów dla osób wydających w jego imieniu decyzje. Wynikało z nich, że decyzje Ministra Finansów: z dnia [...] października 1998r. podpisana przez Głównego Specjalistę D. O. i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] sierpnia 1998r. podpisana przez Wicedyrektora Departamentu Z. B. zostały wydane na mocy upoważnienia jakiego udzielił Minister tym osobom w dniu [...] listopada 1998r. , z tym że D. O. miała już upoważnienie wcześniejsze od dnia [...] stycznia 1997r. Zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz.U. Nr 153, poz.1270 z 20.09.2002r.) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Jego kontrola sprowadza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przed badaniem merytorycznym kwestii, czy decyzja Ministra Finansów odmawiająca skarżącemu wpisu warunkowego na listę doradców podatkowych jest zgodna z przepisami prawa materialnego mającymi zastosowanie w tej sprawie: art. 84 ust. 1, w zw. z art. 85 pkt 1 ww. ustawy o doradztwie podatkowym (Dz.U.Nr 102, poz. 475) należało rozpoznać i zbadać formalny zarzut skarżącego, że osoba podpisująca decyzję w imieniu organu uprawnionego czyli Ministra Finansów nie legitymowała się upoważnieniem organu. Bezspornym jest, że organem administracji właściwym do wydawania decyzji w sprawie będącej przedmiotem sporu jest Minister Finansów. Zgodnie z art. 268a kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.( Ustawa z dnia 23 października 1987 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z dnia 24 października 1987 r., Dz.U98.162.1126) . Organ zobowiązany został przez Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie przed 1 stycznia 2004r. do złożenia upoważnień, na mocy których osoby wydające decyzje, co wynikało z ich treści, działały z upoważnienia Ministra Finansów: Z. B. jako Dyrektor Departamentu podpisując decyzję z dnia [...] sierpnia 1998r. i D. O. Główny Specjalista podpisując decyzję w dniu [...] października 1998r.. Przy piśmie złożonym do akt sprawy w dniu [...] stycznia 2004r. organ złożył trzy upoważnienia do wydawania w imieniu Ministra m.in. decyzji w sprawach przewidzianych w ustawie o doradztwie podatkowym: upoważnienie z dnia [...] stycznia 1997r. m. in. dla p. D. O., z dnia [...] listopada 1998r. dla p. O. i p. Z. B. Trzecie upoważnienia z dnia [...] listopada 2001r. nie dotyczyło tych osób. Mając na względzie przedstawione upoważnienia Sąd podzielił zarzut skarżącego, iż decyzja z dnia [...] sierpnia 1998r. wydana przez Ministra Finansów jako organ administracyjny została podpisana przez Z. B. nie mającego w tej dacie upoważnienia do jej wydawania w imieniu Ministra ponieważ takie upoważnienia otrzymał dopiero [...] listopada 1998r. Art. 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, jakie elementy powinna zawierać decyzja administracyjna: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Nie ulega zatem wątpliwości, iż zarzut skarżącego okazał się w pełni uzasadniony. Organ nie wykazał, że pan Z. B. Dyrektor Biura Reformy Systemu Podatkowego w dacie [...] sierpnia 1998r posiadał upoważnienie do wydania i podpisywania decyzji w imieniu Ministra. Tego rodzaju brak stanowi o wadliwości wydanego przez organ aktu. W tej sytuacji z naruszeniem prawa została też wydana decyzja Ministra Finansów przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, podpisana przez osobę upoważnioną p. D. O. utrzymującą w mocy decyzję dotkniętą wadą braku upoważnienia. Należy zaznaczyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane są rozbieżne poglądy co do konsekwencji braku podpisu osoby upoważnionej do wydania decyzji. Jednakże wynika z nich, że ujecie decyzji administracyjnej jako oświadczenia woli czyni istotnym złożenie podpisu, bowiem dopiero po złożeniu podpisu na dokumencie oświadczenie woli zostaje wyrażone w formie pisemnej (wyrok NSA z dnia 12.02.1991r.,SA/Lu 889/90, OSP 1992,z.2 poz.27). Brak podpisu osoby upoważnionej powoduje, iż pismo takie traci charakter decyzji, (por.wyrok NSA z 30.07.1982r. I SA/Kr 88/97,Wspólnota 1998,nr l,s.26). Niewątpliwie takiego braku nie można uzupełnić po jej doręczeniu stronie i z tej przyczyny należy podzielić pogląd, że podpis jest przesłanką istnienia decyzji. (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz MJaśkowska, AWróbel Zakamycze 2000 - str.625-627) Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie uznał, iż ta istotna wada zaskarżonej decyzji narusza wskazane wyżej przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i stanowi podstawę do jej uchylenia wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją z [...] sierpnia 1998r. na mocy art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.,Nr 153, poz.1270). O kosztach postępowania Sąd orzekł po myśli art. 200 cyt. wyżej ustawy.