II SA 3248/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie: WSA Grażyna Śliwińska (spraw.) Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2004 r. sprawy ze skargi J. W. D. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie obciążenia karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Decyzją Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] sierpnia 2002r. nr [...] wydaną na podstawie art. 13 ust.2a i 2b, Ip. 6 pkt 1 lit. b, art. 18 ust. 9 i art.20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U.z 2000r.Nr 71, poz.838 ze zm.) w związku z art. art. 64 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.Nr 98, póz. 602 z późn.zm.) oraz § 5 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, póz. 432) i na podstawie art. 104 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 98, póz. 1071 z późn. zm.) nałożona została na Pana J. W. D. kara pieniężna w wysokości: 4 440,00 zł za przejazd bez zezwolenia, zespołem nienormatywnym na drodze krajowej Nr 19. Ustalono, że w dniu 26 czerwca 2002 r. w miejscowości P. woj. P. na drodze krajowej nr 19 o dopuszczalnym nacisku osi pojedynczej na drogę 100 kN zatrzymano i przeprowadzono kontrolę zespołu samochodu ciężarowego marki Jelcz 315 nr rej. [...] z przyczepą NOPA nr rej. [...] przewożącego cement, kierowanego przez S. A. Z., a stanowiącego własność W. J. D. Podczas przeprowadzonej kontroli ważenia pojazdu stwierdzono przekroczenie nacisku na II, III i IV-tą oś pojedynczą pojazdu kolejno o 3,83kN, 10,08kN i 9,12 kN oraz przekroczenie masy całkowitej pojazdu o 6,02 t. Łączna kara za przekroczenie dopuszczalnego nacisku wyniosła 4 440zł. Kierowca pojazdu nie kwestionował sposobu ani wyników ważenia i podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń. Organ wskazał, że podstawą do wyliczenia wysokości nałożonej kary były stwierdzone przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu wraz z protokołem z kontroli i zatrzymania pojazdu, a wysokość kary pieniężnej została ustalona na podstawie powołanych w decyzji przepisów. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy złożonym do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad W. J. D. zakwestionował dokonany pomiar z uwagi na fakt, że protokół został sporządzony nieprawidłowo, albo nie może dotyczyć jego pojazdu, skoro zgodnie z dokumentami dopuszczalna masa całkowita tego zespołu wynosiła 40 ton. a przemierzona masa pojazdu wynosiła 38,02 t. Z tego względu nie jest zgodne z prawdą stwierdzenie przekroczenia przewożonej masy o 6,02 t. Kwestionował ponadto zapis w protokole, gdzie wykazano, że przyczepa posiadała 2 osie, a zgodnie z załączonymi do wniosku dokumentami posiada ona 3 osie i brak jest wyników ważenia na piątej osi zespołu. Na te okoliczności złożył kserokopię dowodu rejestracyjnego kontrolowanej przyczepy, z wpisem masy własnej, dopuszczalnej ładowności i dopuszczalnej masy całkowitej oraz kserokopie tłumaczenia z jęz. duńskiego dowodu rejestracyjnego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad utrzymał w mocy swoją decyzję. Wskazał na brak podstaw do jej uchylenia powołując się na protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu, jako główny środek dowodowy w sprawie. Wynika z niego, iż przedmiotem kontroli był zestaw składający się z pojazdu silnikowego 2-osiowego i przyczepy 2 -osiowej o wskazanych danych ustalonych w obecności kierowcy na podstawie okazanych dowodów rejestracyjnych pojazdów i po sprawdzeniu ich tablic rejestracyjnych oraz dokonanych pomiarów rozstawów osi, nacisku osi i ustalenia ilości osi zestawu. Zdaniem organu kierowca podpisując bez uwag protokół zgodził się z ustaleniami kontroli, a dane zespołu pojazdu zawarte w pkt 6 protokołu odzwierciedlały stan faktyczny w dniu kontroli. Ponadto organ II instancji wskazał, że wyjaśnienie strony w złożonym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie potwierdza udziału w kontroli przyczepy 3 osiowej marki NOPA wobec rozbieżności co do wyliczonej masy własnej przyczepy, z masą własną określoną w dowodzie rejestracyjnym. W ocenie organu z wyjaśnienia strony wynika, że na przyczepie o masie własnej ( wg dowodu rej.) 7000 kg przewożony był ładunek 16 800 kg, co dawało masę całkowitą 23 800 kg, zaś w wyniku ważenia 2 osi pojedynczych przyczepy ustalono masę całkowitą przyczepy na 23 200 kg, co przy odjęciu tolerancji daje 22 340 kg (niższą o 1460 kg). Odejmując od tak ustalonej masy całkowitej przyczepy ilość ładunku 16 800 kg otrzymuje się masę własną przyczepy tj. 5 540 kg, która nie pokrywa się z masą własną z jej dowodu rejestracyjnego tj. 7000 kg. Ponadto długość zestawu 16, 55 m w stosunku do ustalonych odległości między osiami pojazdu oraz ustalone wielkości nacisku na osie pojedyncze przyczepy w stosunku do masy całkowitej wykluczają istnienie piątej osi zestawu tj. 3 osi składowej przyczepy. W tej sytuacji organ II instancji ustalił, iż w kontroli uczestniczyła przyczepa bez określonej marki o 2-ch osiach pojedynczych wyposażona w dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjną przyczepy marki NOPA. Skoro zaś z protokołu kontroli potwierdzonego bez zastrzeżeń przez kierowcę pojazdu wynika, że kontroli poddany został zespół 4 - osiowy o stwierdzonej masie całkowitej 38,02 t, to zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U.Nr 44, póz. 432) masa całkowita pojazdu silnikowego i przyczepy o liczbie osi nie większej niż 4 nie może przekraczać 32 t. Z protokołu tego wynika jednoznacznie, że kontrolowany zespół był 4-osiowy, a nie 5-cio osiowy jak obecnie twierdzi strona. Zdaniem organu dokumenty w postaci kserokopii dowodu rejestracyjnego i dowodu zakupu przyczepy NOPA świadczą o zakupie takiej przyczepy o numerze rej. [...] , natomiast na ich podstawie nie można potwierdzić długości zestawu i odległości pomiędzy osiami pojazdu dla porównania ustalonych parametrów w czasie kontroli jak i potwierdzić, że kontrolowana przyczepą była przyczepa marki NOPA. W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Pan J. W. D. domagał się uchylenia decyzji zarzucając jej naruszenie art. 7, 10§1, art. 77§1 kpa i art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych. Nie podzielił stanowiska organu, że dowodem w sprawie może być jedynie protokół z kontroli zespołu podpisany przez kierowcę, a nie dowody rejestracyjne pojazdu i przyczepy. Zarzucił, że udowodnił we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż kontrolowany zespół składał się z 2-osiowego pojazdu marki Jelcz 315 o nr rej. [...] i 3-osiowej przyczepy marki NOPA o nr rej. [...] o masie całkowitej pojazdu i przyczepy 40 ton., a zatem masa całkowita zespołu o liczbie osi większej niż cztery nie może przekraczać 42 ton, a nie 32 tony jak to ustalił organ - zgodnie z § 3 rozporz. MTiGM z 1.04.1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Zdaniem Skarżącego podpis kierowcy potwierdzający odebranie protokołu nie oznacza jego akceptacji ustaleń z kontroli, bowiem nie został poinformowany o możliwości ustosunkowania się do jego treści. Organ nie mógł natomiast odmówić oceny dowodów przedłożonych przez stronę, tym bardziej, że strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, wobec braku zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji. Dodatkowo, na rozprawie podnosił, że gdyby przyczepa miała 2 osie, to jej dopuszczalna masa całkowita wynosiłaby 16 lub 18 ton, a ze złożonego dowodu rejestracyjnego przyczepy wynika, że dopuszczalna jej masa wynosi 24 tony. W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wnosił o jej oddalenie, podnosząc bezzasadność zarzutów z uwagi na prawidłowo przeprowadzone postępowanie kontrolne i administracyjne. Powołał się na pkt 8 protokołu z dnia 26.06.2002r., gdzie strona skarżąca została poinformowana o tym, że z chwilą sporządzenia protokołu zostaną podjęte w postępowaniu administracyjnym czynności zmierzające do wydania decyzji w sprawie obciążenia przewoźnika karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia i była na bieżąco informowana o każdym następnym etapie postępowania, bowiem dnia [...] lipca 2002r. strona otrzymała zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, ponowiono doręczenie protokołu kontroli, którego egzemplarz wcześniej otrzymał kierowca, jak i poinformowano o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Nie jest prawdziwe twierdzenie, iż podpis kierowcy na protokole oznacza jedynie potwierdzenie odbioru tego protokołu, skoro pkt. 9 stanowi o możliwości wniesienia uwag i kierującego kontrolowanym pojazdem. Zdaniem organu złożenie podpisu bez uwag świadczy o tym, że wszystkie czynności kontrolne w obecności kierowcy zostały przeprowadzone prawidłowo i że kierowca zgodził się z ustaleniami kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie zaś według kryteriów słusznościowych. W niniejszej sprawie rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było skontrolowanie, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też zarzuty skarżącego są uzasadnione. Sąd miał ponadto miał na względzie zasadę wynikającą z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, która stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe, części zarzutów skarżącego nie można odmówić słuszności. Przede wszystkim podnieść należy, że organ II instancji - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - poczynił nowe ustalenia faktyczne co do faktu, że " w kontroli uczestniczyła przyczepa bez określonej marki o 2-ch osiach pojedynczych wyposażona w dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjną przyczepy marki NOPA". Takie ustalenia zostały poczynione bez wskazania na jakich dowodach zostały oparte. Nawet jeśli można mieć wątpliwości - w świetle art. 76 § 1 i 2 kpa - co do mocy dowodowej złożonych kserokopii tłumaczeń z jęz.duńskiego dowodu rejestracyjnego przyczepy NOPA o liczbie osi ponad 2, i fragmentu tłumaczenia faktury zakupu przyczepy NOPa o wskazanym nr podwozia [...] ( bez kolejnej i podpisanej strony tłumaczenia) - złożonych bez dokumentów, które były przedmiotem sporządzenia tłumaczeń, o tyle niezrozumiałe jest nieustosunkowanie się w uzasadnieniu, dlaczego organ nie dał wiary dokumentowi w postaci złożonego przez wnioskodawcę dowodu rejestracyjnego przyczepy. W świetle wymogów jakie stawia art. 107 §3 kpa uzasadnienie decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, tak jak uzasadnienie prawne -wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zasada ta wyraża się również w orzecznictwie NSA w Warszawie, m.in. w wyroku z dnia 1999.12.20 sygn. IV SA 274/97 (LEX nr 48234) Wypowiadając się o obowiązkach organu odwoławczego, które z mocy art. 127 § 3 kpa odnoszą się do rozpoznania wniosków w trybie ponownego rozpatrzenia, Sąd stanął na stanowisku, iż organ odwoławczy rozpoznaje sprawę merytorycznie w jej całokształcie i ma obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane zarzuty mogą być zawarte także w złożonym przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i obowiązkiem organu o podstawowym znaczeniu jest wyjaśnienie wszystkich wątpliwości, tym bardziej, że ustalił on nowy stan faktyczny w zakresie tożsamości kontrolowanego pojazdu. Z tych także przyczyn należy podzielić zarzuty Skarżącego co do naruszenia art. 7 i 77 § 1 kpa, bowiem z pomiarów przeprowadzonych przez kontrolujących w obecności kierowcy pojazdu w postaci sporządzonego protokółu i jego treści, nie wynika na jakiej podstawie organ ustalił dane zespołu, w szczególności - wpisał w protokół kontroli dane przyczepy. Mając na uwadze zasadę wynikającą z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zauważyć należy, że protokół kontroli stanowiący integralną część decyzji administracyjnej sporządzony został w sposób niedbały. Argument ten jest niezwykle istotny w świetle zarzutów strony co do pominięcia przez kontrolujących trzeciej osi przyczepy. Ubocznie zauważyć należy, że w protokole brak jest wskazania osoby uczestniczącego w kontroli funkcjonariusza Policji (z imienia i nazwiska). Nie jest wskazane, skąd uzyskane zostały wpisane w protokóle dane przyczepy typu NOPA: czy z dowodu rejestracyjne go, czy tylko z wyniku jej oględzin przez kontrolujących. W pkt. 6 b i 6c i 6d protokołu kontroli wpisane tam dane stanowiące podstawę do wydania decyzji i wymierzenia kary pieniężnej przypisane zostały bowiem pojazdowi, a nie zespołowi pojazdów, zaś w pkt. 6 e brak jest jakichkolwiek zakreśleń, których pozostawiona bez wykreślenia treść stanowiłaby podstawę do ustalenia stanu faktycznego. Wprawdzie, wbrew zarzutom skarżącego kierujący pojazdem miał możliwość w pkt. 9 protokołu zawarcia uwag co do przeprowadzonego sposobu kontroli jak i jej wyników, ale nieskorzystanie z tego prawa nie powoduje konwalidacji braków wynikających z treści protokołu kontroli leżących po stronie kontrolujących i budzi wątpliwości co do jej rzetelności. Z powyższych względów Sąd podzielił zarzuty Skarżącego w zakresie dokonanych ustaleń faktycznych i pomiarów przeprowadzonych przez służby drogowe, mimo podpisania przez kierowcę protokółu kontroli bez żadnych uwag. Sąd natomiast nie podzielił zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 10 § 1 kpa, albowiem po przeprowadzonej kontroli zespołu pojazdów w dniu [...] 06.2002r. i sporządzeniu protokołu zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2002r. skarżący został poinformowany o wszczęciu postępowania administracyjnego i prawie wglądu do akt jak i prawie do złożenia wyjaśnień w terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia. Pismo to zostało Skarżącemu doręczone w dniu 9 lipca 2002r., zatem termin do złożenia wyjaśnień upłynął 16 lipca 2002r. i przed jego upływem skarżący nie zajął żadnego stanowiska, ani nie złożył dowodów. Z tego względu zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa przez pozbawienie Skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz przedstawienia swoich wyjaśnień jest nieuzasadniony. Nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, brak ustosunkowania się do całokształtu materiału dowodowego, w tym zarzutów Skarżącego jest wyrazem naruszenia art. 7, 77 i art. 107 § 3 kpa. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy, (por. 1998.04.22 wyrok NSA w Lublinie l SA/Lu 21/98 LEX nr 34147) Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd orzekł jak wyroku na mocy art. 145 § 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.,Nr 153, poz.1270), zaś o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji oraz kosztach postępowania orzekł po myśli art. 152 i 200 powołanych przepisów.