II SA 3302/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.), Sędziowie WSA Grażyna Śliwińska, Asesor WSA Andrzej Czarnecki, Protokolant Arkadiusz Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2004 r. sprawy ze skargi A. G. i J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia[...] sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej oddala skargę A. G. i J. P. – małżonkowie, jako prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...], [...] grudnia 1999r. zostali wpisani do prowadzonej przez Prezydenta W. dla Dzielnicy [...] Gminy W. ewidencji działalności gospodarczej pod nr [...]. Prawną podstawę wpisu stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej (Dz. U. nr 41, poz. 324 ze zm.). Decyzją z [...] maja 2002r. Burmistrz Gminy W. wykreślił powyższy wpis z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] maja 2002r. Powołał się w tym względzie na art. 88i w zw. z art. 88e ust. 3 ustawy z 19 listopada 1999r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178 ze zm.). Stosownie do tych przepisów wpisy do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001r. nie są przedsiębiorcami, podlegają wykreśleniu z urzędu, a wykreślenie to następuje w drodze decyzji administracyjnej. Małżonkowie A. G. i J. P. odwołali się od w/w decyzji Burmistrza do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (zwanego dalej SKO). Podnieśli, że jako małżonkowie nie składali nigdy oświadczenia woli o zawiązaniu spółki cywilnej. Prowadzą działalność gospodarczą jako jeden przedsiębiorca. Objęci są wspólnością majątkową małżeńską. SKO nie uwzględniło odwołania. Decyzją z [...] sierpnia 2002r. na zasadzie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. powyższą decyzję Burmistrza utrzymało w mocy. Wskazało w pierwszym rzędzie na art. 1a ust. 3 ustawy z 20 sierpnia 1997r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) – Dz. U. nr 121, poz. 770 ze zm. Wg tego przepisu osoby fizyczne, które do 31 grudnia 2000r. wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych, są obowiązane w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w ust. 1 (chodzi o ustawę Prawo działalności gospodarczej, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001r.) dostosować formę wykonywanej działalności do wymagań tej ustawy. Wg SKO w powszechnej praktyce przyjmuje się, iż między małżonkami prowadzącymi działalność gospodarczą wpisanymi do ewidencji istnieje umowa spółki cywilnej (domniemanie spółki cywilnej). Zatem także małżonkowie łącznie wpisani do ewidencji powinni dostosować prowadzoną działalność do wymogów ustawy o KRS. Jeżeli nie dokonali odpowiednich zgłoszeń, organ prowadzący ewidencję działalności gospodarczej, miał prawo wykreślić ich z ewidencji. A. G. i J. P. zaskarżyli powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), wnosząc o jej uchylenie. Powtórzyli argumentację odwołania, że nie zawierali umowy spółki cywilnej, natomiast przyjęcie domniemania w tym względzie nie znajduje prawnego uzasadnienia. Skarżący powołali się na przepisy dotyczące instytucji spółki cywilnej (art. 860 i nast. k.c.), akcentując dowolność stanowiska decyzji o istnieniu między nimi umowy spółki cywilnej. Zdaniem skarżących, nawet przy przyjęciu domniemania istnienia spółki cywilnej, zaskarżona decyzja narusza prawo przez przyjęcie daty wykreślenia z ewidencji na dzień [...] maja 2002r. Stosownie bowiem do uchwały NSA z 10 grudnia 2001r. (OPK 21/01), jeżeli wspólnicy spółki cywilnej nie przekształcili jej zgodnie z przepisami nowego prawa gospodarczego, wykreślenie z urzędu wpisu z ewidencji następuje z dniem, w którym decyzja o wykreśleniu stała się ostateczna. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało zajęte w sprawie stanowisko. Podkreśliło, że w/w ustawa – Prawo działalności gospodarczej zdefiniowała na nowo katalog przedsiębiorców mogących prowadzić działalność gospodarczą w oparciu o wpis w ewidencji gospodarczej przedsiębiorców. Katalog ten ma charakter zamknięty, a enumeratywnie wymienione w ustawie formy działalności są jedynymi możliwymi w ramach jej obowiązywania. Wobec tego, że ustawodawca nie dopuścił prowadzenia działalności w formie, w jakiej dotychczas funkcjonowali skarżący, wydane w sprawie orzeczenie jest uzasadnione (bez względu na to, czy zawarli umowę spółki cywilnej czy nie). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem l stycznia 2004r. weszły w życie: • ustawa z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a., • ustawa z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., • ustawa z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. Powyższe regulacje prawne statuują dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne. W świetle art. 97 §l p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie p.s.a. Zgodnie z art. l §l u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.s.a.). Rozpoznając sprawę stosownie do tych kryteriów, Sąd uznał, iż brak jest przesłanek prawnych, które pozwalałyby na uwzględnienie skargi. Jest niewątpliwe, że skarżący będąc małżonkami zostali wpisani do ewidencji działalności gospodarczej jako jeden podmiot gospodarczy. Podmiotem gospodarczym w rozumieniu w/w ustawy z 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej mogła być osoba fizyczna, prawna, a także jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej. Wynika z tego, że za jeden podmiot gospodarczy nie mogły być uznane dwie osoby fizyczne. Jeżeli więc dwie osoby fizyczne wspólnie prowadziły działalność gospodarczą i chciały występować w ewidencji jako jeden podmiot gospodarczy, to nie mogły być wpisane do tej samej ewidencji jako osoby fizyczne, lecz jako jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej. Również w/w ustawa z dnia 19 listopada 1999 roku - Prawo działalności gospodarczej nie zna podmiotu gospodarczego - przedsiębiorcy występującego jako dwie osoby fizyczne. Dodatkowo nie zna też przedsiębiorcy działającego w formie jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, z wyjątkiem spółki prawa handlowego (art. 2 ust. 2 i 3). Z tego właśnie względu przepis art. 88i tej ustawy nakazuje wykreślić z ewidencji działalności gospodarczej wpisy jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001 roku nie są przedsiębiorcami (są jednostkami organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości prawnej). Takim przedsiębiorcą w rozumieniu wspomnianego art. 2 ust. 2 i 3 tej ustawy nie jest małżeństwo wspólnie prowadzące działalność gospodarczą. Powyższe stanowisko jest zgodne z dotychczasową linią orzeczniczą w tego typu sprawach (por. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 20 marca 2003r. sygn. akt II SA 2818/01 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 stycznia 2004r., sygn. akt 6 II SA 1255/02). W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie uchybia powołanej w skardze uchwale NSA z 10 grudnia 2001r., w świetle której wykreślenie w trybie w/w art. 88i ustawy z 19 listopada 1999r. – Prawo działalności gospodarczej wpisu w ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej, gdy osoby fizyczne wykonujące do 31 grudnia 2000r. działalność gospodarczą jako wspólnicy takiej spółki nie dostosowały formy wykonywanej działalności do wymagań tej ustawy stosownie do art. 1a ust. 3 w/w ustawy z 20 sierpnia 1997r. – Przepisy wprowadzające ustawę o KRS, następuje z dniem, w którym decyzja administracyjna o wykreśleniu stała się ostateczna. Uchwała ta sprowadza się w istocie rzeczy do wskazania, iż decyzja administracyjna wydana na podstawie w/w art. 88i ustawy – Prawo działalności gospodarczej jest decyzją konstytutywną. Zatem może zmieniać zakres praw i obowiązków stron tylko na przyszłość, to jest od dnia, gdy stała się ostateczna. Tym samym NSA opowiedział się za niedopuszczalnością wykreślenia omawianego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej z mocą wsteczną. Zaskarżone w tej sprawie rozstrzygnięcie nie zostało wydane z mocą wsteczną. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.