II SA 3311/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2004r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odszkodowania oddala skargę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2002 roku nr [...] na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie dotyczące odszkodowania za poniesioną rzeczywista szkodę z tytułu wydania decyzji – Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1978 roku, przez Naczelnika Miasta [...] z naruszeniem prawa – jako bezprzedmiotowe. Zdaniem Wojewody [...] brak jest ostatecznego orzeczenia stwierdzającego nieważność decyzji /na podstawie art. 156 kpa/ wydanej z naruszeniem prawa lub orzeczenia organu w myśl art. 158 § 2 kpa. Skoro takich decyzji brak to wnioskowane przez Z. S. odszkodowanie za poniesiona szkodę jako bezprzedmiotowe, w rozumieniu art. 105 § 2 kpa, podlega umorzeniu. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym, uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 roku stwierdzającą nieważność AWZ nr [...] i umorzył postępowanie administracyjne w związku z art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /tekst jednolity Dz.U. z 2001 r., nr 57, poz. 603 z póz. zm./. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu odwołania Z. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2002 roku umarzającej postępowanie dotyczące odszkodowania za poniesiona szkodę z tytułu wydania decyzji – Aktu Własności Ziemi z dnia [...] grudnia 1978 r. Nr [...] wydanego przez Naczelnika Miasta w [...] ; - uchylił zaskarżona decyzję, - odmówił przyznania żądanego odszkodowania w wysokości [...] złotych na rzecz Z. S. W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Wojewoda [...] błędnie uznał, iż zaistniała sytuacja stanowi podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 105 kpa. Należy odróżnić przypadki bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Żądanie odszkodowania za poniesiona szkodę z tytułu wydania decyzji z dnia [...] grudnia 1978 roku , której nieważność nie stwierdził żaden organ administracji publicznej decyzją ostateczną, jest brakiem przesłanki do uwzględnienia żądania strony. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty. Jest to przesłanka materialnoprawna, która winna skutkować odmową przyznania odszkodowania, a nie przesłanka procesowa, prowadząca do umorzenia postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 105 kpa. Proces odszkodowawczy musi być poprzedzony kontrolą legalności decyzji i dopiero stwierdzenie nieważności decyzji lub stwierdzenie naruszenia art. 156 kpa w trybie administracyjnym rodzi odszkodowanie, o którym orzeka organ administracyjny zgodnie z art. 160 § 4 kpa. Wobec tego, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 roku została przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej uchylona w całości i postępowanie umorzone, zatem decyzją ostateczną w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1994 roku jest decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] stycznia 1994 roku umarzająca postępowanie, wydana w II instancji, a nie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 roku, na którą powołuje się strona. Wobec tego, że żądanie strony jest bezzasadne, należało odmówić przyznania żądania odszkodowania. Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2003 roku skargę do Naczelnego Sądu administracyjnego złożył Z. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu jej niezgodności z prawem. Zdaniem skarżącego, Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej uchylając decyzję Wojewody [...] stwierdzającą nieważność AWZ nr [...] i umarzając postępowanie w sprawie, "dokonał jawnej i drastycznej obrazy prawa i jego łamania". Wojewoda [...] wydał decyzję w dniu [...] grudnia 1991 roku a ustawa z dnia 19 października 1991 roku weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 roku a więc w sprawie złamana została zasada niedziałania prawa wstecz. Żądanie odszkodowania jest więc zasadne z powodu poniesienia niepowetowanej i nieodwracalnej, rzeczowej szkody wobec jawnego zaboru mienia na skutek sfałszowania protokołu i aktu własności ziemi w części dotyczącej działki nr [...] . W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ Niniejsza sprawa należy do takiej kategorii spraw. W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sadów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W grę wchodzi kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnymi i przepisami procesowymi nie zaś kryteriów słusznościowych. Kontrolując zaskarżona decyzję punktu widzenia powyższych zasad skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom skarżącego, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodzić się należy z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że proces odszkodowawczy musi być poprzedzony kontrolą legalności decyzji i dopiero stwierdzenie nieważności decyzji lub stwierdzenie naruszenia przepisów art. 156 kpa w trybie administracyjnym rodzi roszczenie odszkodowawcze. Stanowił o tym art. 160 § 4 kpa w brzmieniu z daty wydania decyzji ostatecznej. Skarżący powołuje się na taką decyzję. W jego ocenie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1991 roku stwierdził nieważność Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1978 roku w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] i ona powinna stanowić źródło szkody. Wprawdzie decyzja ta została uchylona przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej a postępowanie zostało umorzone to nastąpiło to wbrew Konstytucji RP, której jedną z podstawowych zasad jest zasada niedziałania prawa wstecz. Uszło uwadze skarżącego, że decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] stycznia 1994 roku uchylająca decyzję Wojewody [...] umarzającą postępowanie została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 10 sierpnia 1995 roku oddalił skargę Z. S. Podnoszona zasada niedziałania prawa wstecz była już przedmiotem oceny sądu. Skarżący nie może się więc powoływać skutecznie na decyzję Wojewody [...] albowiem ona nie istnieje w obrocie, została uchylona a postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności zostało prawomocnie umorzone. Nie ma więc decyzji, o której mówi art. 160 § 4 kpa. Tym samym brak jest źródła szkody. Skarga stanowi w istocie polemikę z prawidłowymi ustaleniami Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi a także rozstrzygnięciem Naczelnego Sadu Administracyjnego. Z braku merytorycznych podstaw podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sad orzekł jak w wyroku oddalając skargę jako niezasadną.