II SA 3341/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.) Asesor WSA Janusz Walawski Protokolant Grzegorz Walczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2004 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie nadania stopnia nauczyciela mianowanego * uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2002 r. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości I. D. - nauczyciel w Liceum Ogólnokształcącym w S. pismem z dnia [...] grudnia 2001 r. zwróciła się z prośbą do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu o zwolnienie z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania stopnia nauczyciela mianowanego, na podstawie art. 7a ust. 2 - ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239). W uzasadnieniu swej prośby podała, że od [...] września 1996 r. podjęła zatrudnienie, na podstawie umowy o pracę, na stanowisku nauczyciela w Liceum Ogólnokształcącym w S., a od [...] października 2000 r. - jako nauczyciel kontraktowy. Legitymuje się dyplomem ukończenia Wyższej Szkoły [...] w Z., gdzie uzyskała tytuł inżyniera mechanika ([...] maja 1982 r.), posiada kwalifikacje z zakresu przygotowania pedagogicznego ([...] czerwca 1999 r.), ukończyła studia podyplomowe z informatyki na Uniwersytecie im. [...] - 2 semestry [...] czerwca 2000 r.). Przedstawiła ponadto swój dorobek zawodowy w zakresie przeprowadzonych badań socjometrycznych, scenariusz lekcji wychowawczej, recenzję poradnika edukacyjnego autorstwa [...], przykładowy konspekt lekcji, plan wynikowy z informacji dla klas pierwszych liceum ogólnokształcącego, test z matematyki, autorski programu nauczania. Na tej podstawie wnosiła o uwzględnienie jej prośby nadania stopnia nauczyciela mianowanego bez obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego - jej zdaniem bowiem spełnia warunki określone w powołanym wyżej art. 7a ust. 2 powołanej ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela. Minister Edukacji Narodowej i Sportu, powołując przepis art. 7a ust. 2 ustawy o Karcie Nauczyciela decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...], odmówił p. I. D. zwolnienia z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania stopnia nauczyciela mianowanego. W uzasadnieniu podał, że p. I. D. nie spełnia warunków do uwzględnienia jej wniosku o nadanie stopnia nauczyciela mianowanego bez odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego, bowiem nie ma wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela w liceum ogólnokształcącym - zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia MEN z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 ze zm.) - obowiązującego do 7 października 2002 r., zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub skończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1 288) - tj. nie legitymuje się ukończeniem (brak dyplomu) studiów magisterskich. W odwołaniu od tej decyzji p. I. D. zarzuca naruszenie art. 107 § 1 i 3 kpa, gdyż jej zdaniem decyzja ta nie zawiera żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Twierdzi, że skoro otrzymała stopień nauczyciela kontraktowego na podstawie ww. uprawnień (ukończonych szkoleń), to nic nie stoi na przeszkodzie nadania jej stopnia nauczyciela mianowanego. Minister Edukacji Narodowej i Sportu, decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję i w uzasadnieniu podał, że: * nie posiada wymaganego poziomu wykształcenia do nauki w liceum, tj. nie legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich, nie posiada osiągnięć świadczących o znacznym dorobku zawodowym. W skardze do NSA I. D. wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji i zwrot kosztów procesu zarzucając, że wbrew ustaleniom Ministra Edukacji Narodowej i Sportu posiada kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w liceum ogólnokształcącym w świetle postanowień art. 9 ust. 1 powołanej ustawy Karta Nauczyciela. Zarzuciła także, że legitymuje się 10 pracami mającymi niewątpliwie charakter dorobku zawodowego i to dorobku "znacznego" - jak mówi art. 7a ust. 2 powołanej ustawy Karta Nauczyciela. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: W związku ze zmianą struktury sądownictwa administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do postanowień art. 13 § 2 powołanej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) sądem właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę p. I. D. pod tym kątem, Sąd uznał, że skarga ta zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w zakresie możliwości zwolnienia nauczyciela z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania stopnia nauczyciela mianowanego nie oznacza bynajmniej, że organ w zakresie istniejącej delegacji ustawowej może w sposób dowolny kreować stosunki prawne. Decyzja uznaniowa musi czynić zadość zakreślonym przez ustawodawcę granicom regulacji prawnej, a w sprawie takiej jak niniejsza, decyzja musi wykazywać właściwe zastosowanie przepisu z wyczerpaniem wszystkich jego elementów w ramach zakreślonego stanu faktycznego dla pełnego określenia praw i obowiązków jej adresata. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Stosownie do treści art. 7a ust. 2 powołanej ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. - o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, na wniosek nauczyciela złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2001 r., po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, Minister Edukacji Narodowej i Sportu może zwolnić z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadać stopień nauczyciela mianowanego zatrudnionemu w szkole nauczycielowi, posiadającemu znaczny dorobek zawodowy oraz wymagane kwalifikacje. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że zawarte w nim przesłanki muszą być spełnione łącznie. Ustalenie to musi jednak nastąpić po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Minister Edukacji Narodowej i Sportu, podejmując decyzję administracyjną w sprawie zwolnienia z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania stopnia nauczyciela mianowanego w trybie art. 7a ust. 2 powołanej ustawy z 18 lutego 2000 r., jest związany rygorami procedury administracyjnej, winien więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. W niniejszej sprawie Minister Edukacji Narodowej i Sportu dopuścił się naruszenia wszystkich tych reguł procesowych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, czego dowodem są przede wszystkim uzasadnienia obu jego decyzji. Sprowadzają się one wyłącznie do przytoczenia okoliczności faktycznych, które w jego ocenie wpłynęły na odmowę, nie wspominają natomiast o tym, które mogą stanowić podstawę do uwzględnienia wniosku p. I. D. zwolnienia z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania jej stopnia nauczyciela mianowanego. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że p. I. D. posiada wyższe wykształcenie (uzyskała tytuł inżyniera mechanika) oraz odpowiednie przygotowanie pedagogiczne. Bezspornym jest również to, że wniosek o zwolnienie z obowiązku odbycia stażu i postępowania egzaminacyjnego oraz nadania stopnia nauczyciela mianowanego złożyła przed dniem 31 grudnia 2001 r. Ponadto do wniosku załączyła wykaz swego dorobku zawodowego. Minister Edukacji Narodowej i Sportu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podał przyczynę odmowy nadania skarżącej stopnia nauczyciela mianowanego w trybie powołanego art. 7a ust. 2, brak kwalifikacji określonych w § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98, poz. 433 z późn. zm.), tzn. brak dyplomu ukończenia studiów magisterskich. Powołane wyżej rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej, jeszcze przed dniem złożenia przez skarżącą wniosku o nadanie stopnia nauczyciela mianowanego w trybie art. 7a ust. 2, utraciło moc na podstawie art. 16 powołanej ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.), a więc ocenę kwalifikacji zawodowych skarżącej organ winien dokonać na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 z późn. zm.). Minister Edukacji Narodowej i Sportu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pominął zupełnie wyjaśnienie, na jakiej podstawie stwierdził, że nie zachodzi żaden szczególny przypadek uzasadniający zwolnienie p. I. D. z obowiązku odbywania stażu i postępowania egzaminacyjnego, a ponadto, że nie posiada ona osiągnięć świadczących o znacznym dorobku zawodowym. Brak takich rzetelnych kryteriów oceny przesłanek wymienionych w powołanym art. 7a ust. 2 uniemożliwia sądowi kontrolę zaskarżonej decyzji zgodnie z powołanym art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, a w oparciu o art. 152 tej ustawy wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.