II SA 3372/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędzia WSA Maria Jagielska Asesor WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi P. P. na Uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2002r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczenia do konkursu na aplikantów adwokackich uchyla zaskarżoną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ja uchwałę z dnia [...] maja 2002 r. Uchwałą z dnia [...] września 2002r. Nr [...] Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej po rozpoznaniu odwołania P. P. (skarżącego) od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w T. z [...] maja 2002r. w przedmiocie niedopuszczenia do konkursu na aplikantów adwokackich działając na podstawie art. 58 pkt.8 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze – ustawa o adw. (Dz.U., 2002r, Nr 123, poz.1058) postanowiło odwołanie pozostawić bez uwzględnienia. Uchwałą Nr [...] Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 1999r., zmienioną Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2000r. przyjęto "Regulamin w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich" - Regulamin. W oparciu o art. 58 pkt.11 lit.j ustawy o adw. określono zasady i tryb przystąpienia do konkursu osób ubiegających się na wpis na listę aplikantów adwokackich. Działając w oparciu o wyżej wskazany regulamin, skarżący w okręgu działania Okręgowej Rady Adwokackiej w T. występował o dopuszczenie do konkursu na aplikantów adwokackich. Skarżący nie wypełnił jednego z kryteriów formalnych wymaganych przy składaniu wniosku, a mianowicie dostarczenia dokumentów opisanych w § 2 ust.1 lit.g Regulaminu. Regulamin w powołanym postanowieniu obligował kandydatów składających wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich do złożenia rekomendacji sporządzonej przez adwokata. Skarżący przedstawił żądane innymi postanowieniami Regulaminu dokumenty, z wyjątkiem rekomendacji sporządzonej przez adwokata. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] maja 2002r. Prezydium Okręgowej Rady Adwokackiej w T. postanowiło nie zakwalifikować skarżącego do konkursu, z uwagi na nieuzupełnienie wymaganych Regulaminem dokumentów w postaci rekomendacji sporządzonej przez adwokata. Odwołanie od tej uchwały wniósł skarżący wnosząc o jej uchylenie i wydanie decyzji powodującej przewrócenie możliwości ubiegania się o przyjęcie na aplikację adwokacką zgodnie z podanie. Skarżący podnosił, że zapis § 2 ust.1 lit.g Regulaminu stawiał wymogi formalne, które z góry były nie do wypełnienia. Podnosił, że występował do 10 adwokatów i wszyscy odmówili mu wydania rekomendacji. Uchwałą z dnia [...] września 2002r. Nr [...] Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podtrzymało stanowisko Okręgowej Rady Adwokackiej w T. wskazując na bezwzględny wymóg Regulaminu w tym zakresie. Wskazano, że wymóg rekomendacji nie jest aktem grzecznościowym, ale wyrazem pełnej odpowiedzialności sporządzającego ją adwokata, że osoba przez niego polecana jest właściwym kandydatem do adwokatury z uwagi na wiedzę i przymioty charakteru. Skargą z dnia 30 września 2002r. skarżący wnosił o uchylenie uchwały. Skarżący, powołując się na umowy międzynarodowe oraz Konstytucję RP gwarantującą każdemu obywatelowi równość wobec prawa, wskazywał, iż w tym wypadku samorząd zawodowy działał w obronie interesu własnej grupy posiadającej już prawo do wykonywania zawodu. Podnosił, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej rozpatrując odwołanie nie odniosło się do zarzutów, a zwłaszcza nie zostały wzięte pod uwagę rekomendacje przedstawione przez samodzielnych pracowników naukowych. Naczelna Rada Adwokacka przesyłając pismem z dnia 11 lutego 2003r. akta sprawy skarżącego wskazała, że przesyła odpowiedź Okręgowej Rady Adwokackiej w T.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawy (Dz.U. Nr 153, poz.1271), w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p.s.a (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 orzekł, że art. 58 pkt 12 lit. j ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza – co do osób niebędących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania. Orzeczenie Trybunału konstytucyjnego wydane zostało po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie zgodności m. in. cytowanego przepisu z ustawą zasadniczą. Mając to na względzie należało przyjąć, że kwestionowany Regulamin został wydany na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego (bez ustawowego upoważnienia) i dlatego jest niezgodny z art.92 ust. 1 Konstytucji RP. W rozpoznawanej sprawie obie uchwały organów adwokatury zostały wydane na podstawie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny art. 58 pkt 12 lit. j ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (potwierdzające niezgodność kwestionowanego przepisu z aktem wyższej rangi) ma wpływ na sposób załatwienia sprawy zawisłej przed Sądem. Takie orzeczenie stanowi przesłankę uchylenia zaskarżonych uchwał. Stosownie bowiem do art. 145 § 1 pkt. 1 litera b p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Można dodać, iż jeszcze na gruncie ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdził występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle tej regulacji prawnej rozważanie zarzutów podniesionych w skardze staje się zbędne. Mając to wszystko na uwadze uchylono zaskarżoną uchwałę oraz uchwałę ją poprzedzającą. Stosownie do przepisu art. 152 p.s.a. uznano za niecelowe orzekanie o niewykonywaniu zaskarżonej uchwały do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Z uwagi na zwolnienie skarżącego z ponoszenia kosztów sądowych nie orzeczono o kosztach.