II SA 3377/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski, Sędziowie WSA Ewa Frąckiewicz (spr.), Asesor WSA Piotr Borowiecki, Protokolant Kinga Płociak, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2004 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "A." s.c. A. M., L. D. na decyzję Urzędu Patentowego RP Izby Odwoławczej z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji znaku towarowego oddala skargę Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A." s.c., A. M., L. D. zgłosiło w dniu 5 czerwca 1997 roku za numerem [...] do rejestracji znak słowny "KRECIK" przeznaczony do oznaczania towarów w klasie 3, a mianowicie "środki do udrażniania syfonów i rur kanalizacyjnych". Urząd Patentowy RP po przeprowadzeniu badania stwierdził, że w/w znak jest podobny w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych (Dz. U. nr 5 z 1985 roku, poz. 17) do zarejestrowanego z pierwszeństwem od dnia 27 października 1992 roku za numerem [...] na rzecz J. Zakładów Chemii Gospodarczej P. w J. znaku towarowego słownego "KRET" przeznaczonego do oznaczania wyrobów chemii gospodarczej O powyższym Urząd Patentowy RP powiadomił strony pismem z dnia 11 października 1999 roku. Uprawniony z rejestracji znaku towarowego "KRET" nie wypowiedział się w sprawie, natomiast zgłaszający do rejestracji znak słowny "KRECIK" tj. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A." s.c. A. M., L. D. w piśmie z dnia [...] stycznia 2000 roku podtrzymało stanowisko odnośnie rejestracji zgłoszonego znaku. Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] maja 2000 roku znak [...] odmówił rejestracji znaku towarowego słownego "KRECIK" zgłoszonego do rejestracji przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A." s.c. A. M., L. D.. W uzasadnieniu decyzji podniesione zostało, iż Urząd Patentowy RP po ponownym rozpatrzeniu podania o rejestrację stwierdził, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych "niedopuszczalna jest rejestracja znaku dla towarów tego samego rodzaju, jeżeli jest podobny w takim stopniu do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzić w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów". Znak towarowy ma zatem pełnić role odróżniającą w taki sposób, aby nie wprowadzał w błąd uczestników obrotu gospodarczego co do pochodzenia towarów. W obu w/w znakach przeznaczonych do oznaczania tego samego rodzaju towarów "wyroby chemii gospodarczej", na rzecz uprawnionego z rejestracji i "środki do udrażniania syfonów i rur kanalizacyjnych" w przypadku zgłaszającego, pochodzących z różnych przedsiębiorstw występują podobne w płaszczyźnie znaczeniowej słowa: "KRET" w znaku zarejestrowanym i "KRECIK" w znaku zgłoszonym. Obydwa znaki przeznaczone są do oznaczania tego samego rodzaju towarów. Zarejestrowany znak "KRET" znany jest od lat przez uczestników obrotu gospodarczego jako znak do oznaczania wyrobów przeznaczonych do udrażniania syfonów i rur kanalizacyjnych i kojarzony z J. Zakładami Chemii Gospodarczej P. w J.. Zarejestrowanie przez Urząd Patentowy znaku "KRECIK" przeznaczonego do ochrony "środków do udrażniania syfonów i rur kanalizacyjnych" na rzecz "A." s.c. wprowadziłoby odbiorców w błąd co do źródła pochodzenia towarów. Z tych wszystkich względów Urząd Patentowy RP na mocy art. 44 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 z późn. zm.) orzekł o odmowie rejestracji zgłoszonego znaku. Od decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia 29 maja 2000 roku odwołanie do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP wniosło Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A." s.c. A. M., L. D. wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. W odwołaniu z dnia 25 lipca 2000 roku podniesione zostało, że zgłoszenie przez Przedsiębiorstwo "A." znaku "KRECIK" w klasie 3 nastąpiło z dniem 5 czerwca 1997 roku za numerem [...]. w "Alfabetycznym wykazie zgłoszeń znaków towarowych do 31 grudnia 1997 roku" ujawniono zgłoszenie przez J. Zakłady Chemii Gospodarczej "P." znaku "KRECIK" za numerem [...] z datą zgłoszenia 9 czerwca 1997 roku w klasie 3 (dla: Towary: wyroby z chemii gospodarczej i kosmetyki"), które to zgłoszenie uzyskało rejestrację ochronną za numerem [...], co opublikowano w W.U.P. Nr 4/2000r. W tym stanie rzeczy powołanie się przez Urząd Patentowy RP w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2000 roku na art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych nie jest zasadne. Urząd Patentowy RP Izba Odwoławcza decyzją z dnia [...] września 2002 roku w sprawie [...] na podstawie art. 245 i art. 318 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001r. Nr 49, poz. 508) orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2000 roku w mocy. W uzasadnieniu decyzji Izba Odwoławcza powołała się na art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, który stanowi, że niedopuszczalna jest rejestracja znaku towarowego dla towarów tego samego rodzaju, jeżeli jest on podobny do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa w takim stopniu, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Jak wynika z treści tego przepisu, dla wypełnienia jego dyspozycji jest konieczne łączne spełnienie następujących przesłanek: 1) wystąpić musi jednorodzajowość towarów, dla których znaki towarowe są przewidziane, 2) znaki te muszą być do siebie podobne. Konsekwencją występującego podobieństwa towarów i znaków jest niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd konsumentów co do pochodzenia towarów oznaczonych tymi znakami. Znaki słowne zgłaszającego i uprawnionego z rejestracji w płaszczyźnie znaczeniowej są identyczne, albowiem znak zgłaszającego "KRECIK" stanowi zdrobnienie słowa "KRET". Przy identycznym znaczeniu znaków i braku warstwy graficznej w obydwu przeciwstawionych oznaczeniach mogą one wprowadzać w błąd co do pochodzenia towarów nimi oznaczonych. Stąd też potencjalny nabywca może mieć przeświadczenie o ogólnym źródle pochodzenia towarów oznaczanych takimi znakami, a także że zgłoszony znak słowny jest odmianą znaku zarejestrowanego. Ponadto Urząd Patentowy Izba Odwoławcza stwierdziła, że udzielenie rejestracji na przedmiotowy znak doprowadziłoby do sytuacji istnienia na rynku towarów oznaczonych w mylący sposób przez dwa różne podmioty gospodarcze. Tym samym podstawowa funkcja znaku towarowego, jaką jest odróżnianie towarów tego samego rodzaju pochodzących od różnych podmiotów gospodarczych nie zostałaby spełniona. Przy ustalaniu podobieństwa towarów bierze się również pod uwagę ich rodzaj, przeznaczenie oraz warunki zbytu. W przedmiotowej sprawie bezsporny jest fakt jednorodzajowości towarów, do oznaczania których przeznaczone są przeciwstawione znaki. Obydwa znaki służą bowiem do oznaczania towarów tego samego rodzaju tj. wyrobów chemii gospodarczej. Zgłaszający co prawda zawęził zakres towarów do środków do udrażniania syfonów i rur kanalizacyjnych, jednakże towary te są wyrobami chemii gospodarczej, sprzedawanymi w powszechnych punktach sprzedaży. Ta jednorodzajowość towarów jest wystarczającą przesłanką braku zdolności odróżniającej znaków podobnych. Jednocześnie Urząd Patentowy RP poinformował, że przywołana w odwołaniu z dnia 25 lipca 2000 roku rejestracja znaku towarowego słowno-graficznego "KRECIK", zgłoszonego w dacie 9 czerwca 1997 roku została dokonana na rzecz tego samego podmiotu, mającego rejestrację [...] na znak towarowy "KRET", który został wykazany zgłaszającemu jako przeszkoda do uzyskania prawa ochronnego na zgłoszone oznaczenie KRECIK. Od decyzji Urzędu Patentowego RP – Izby Odwoławczej z dnia [...] września 2002 roku skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A." s.c. A. M., L. D., wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. W skardze podniesione zostało, że zaskarżona decyzja narusza art. 11 ustawy o znakach towarowych, z którego wynika iż pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji znaku towarowego przysługuje według daty prawidłowego zgłoszenia do rejestracji tego znaku w Urzędzie Patentowym. Tę samą zasadę utrzymano w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 roku – Prawo własności przemysłowej (art. 123 pkt 1). Przyjmując powyższe jako obowiązujący fakt prawny – treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie jest zasadna, co wcześniej zostało umotywowane w odwołaniu z dnia 25 lipca 2000 roku do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP. Zarejestrowanie w tej sytuacji znaku [...] "KRECIK" z datą zgłoszenia 9 czerwca 1997 roku przeczy cytowanej zasadzie obowiązującego stanu prawnego co wyżej wskazano. W odpowiedzi na skargę Urząd patentowy RP Izba Odwoławcza wniosła o oddalenie jej jako bezzasadnej, podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "A." s.c. A. M., L. D. nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP Izby Odwoławczej z dnia [...] września 2002 roku oraz utrzymana nią w mocy decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] maja 2000 roku odpowiadają prawu. Zgłoszenie do rejestracji znaku towarowego "KRECIK" przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A." s.c. A. M., L. D. nastąpiło w dniu 5 czerwca 1997 roku za nr [...], wtedy kiedy obowiązywała ustawa z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych (Dz. U. nr 5, poz. 17 ze zm.). Zgodnie z art. 43 ust. 1 cyt. wyżej ustawy Urząd Patentowy w toku postępowania rejestracyjnego bada, czy zgłoszony znak odpowiada ustawowym warunkom rejestracji oraz czy nie narusza praw osób trzecich. W przypadku ustalenia, że zgłoszony znak nie odpowiada ustawowym warunkom rejestracji lub narusza prawa osób trzecich Urząd Patentowy powiadamia o tym zgłaszającego i osoby, których prawa mogłyby być naruszone i wzywa je do wypowiedzenia się w terminie 3 miesięcy. W niniejszej sprawie powyższa procedura została zastosowana przez Urząd Patentowy, który powziął wątpliwości odnośnie rejestracji zgłoszonego znaku "KRECIK" w klasie 3 z uwagi na istniejącą przeszkodę, przewidzianą w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, albowiem znak "KRECIK" jest podobny do zarejestrowanego z pierwszeństwem od dnia 27 października 1992 roku pod numerem [...] na rzecz J. Zakładów Chemii Gospodarczej "P." w J. SA znaku towarowego słownego "KRET" przeznaczonego do oznaczania wyrobów chemii gospodarczej. Na wezwanie Urzędu Patentowego nie odpowiedział uprawniony z rejestracji znaku towarowego "KRET", natomiast zgłaszający podtrzymał stanowisko, podkreślając, iż jego zgłoszenie nastąpiło odnośnie wąskiego rodzaju towarów, tj. środków do udrażniania syfonów i rur kanalizacyjnych oraz wskazał, iż znaki KRET I KRECIK różnią się w płaszczyźnie fonetycznej, co było uwzględnione przez Urząd Patentowy przy rejestracji znaków KASIA i KASIEŃKA, KUBA i KUBUŚ. Urząd Patentowy nie uwzględnił stanowiska zawartego przez zgłaszającego w piśmie z dnia 12 stycznia 2000 roku i wydał w dniu [...] maja 2000 roku w oparciu o art. 44 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych decyzję odmawiającą zarejestrowania znaku słownego "KRECIK", zgłoszonego przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A." A. M., L. D.. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Urzędu Patentowego – Izby Odwoławczej z dnia [...] września 2002 roku, wydaną w następstwie rozpatrzenia odwołania, złożonego przez zgłaszającą firmę. Decyzjom Urzędu Patentowego i Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego nie można odmówić słuszności. Udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy jest uwarunkowane brakiem względnych i bezwzględnych przeszkód do rejestracji. W niniejszej sprawie wystąpiła względna przesłanka odmowy rejestracji zgłoszonego znaku towarowego "KRECIK", sformułowana w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych. Przepis ten formułuje zasadę niedopuszczalności rejestracji znaku towarowego, gdyby w jej wyniku powstało prawo, którego zakres pokrywałby się chociaż częściowo z zakresem prawa z rejestracji z wcześniejszym pierwszeństwem. O tym, czy w konkretnym przypadku mogłoby dojść do kolizji prawa z rejestracji, czy zatem obydwa znaki towarowe są podobne, rozstrzyga się na podstawie kryterium niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów jest rezultatem podobieństwa towarów i podobieństwa oznaczeń. Problem jednorodzajowości towarów stanowi kwestię wstępną rozstrzyganą przed badaniem podobieństwa oznaczeń. W niniejszej sprawie, jak trafnie podkreślił Urząd Patentowy RP podobieństwo towarów występuje, albowiem znak "KRET" i zgłoszony do rejestracji znak "KRECIK" służą do oznaczania towarów tego samego rodzaju i o tym samym przeznaczeniu tj. wyrobów chemii gospodarczej. Zgłaszający zawęził zakres towarów do środków do udrażniania syfonów i rur kanalizacyjnych, ale towary te są wyrobami chemii gospodarczej, sprzedawanymi w powszechnych punktach sprzedaży. To stwierdzenie jednorodzajowości (podobieństwa towarów) uzasadnia badanie podobieństwa oznaczeń. Ustawa nie zawiera szczegółowych kryteriów ustalania podobieństwa oznaczeń. Pozostawione to zostało praktyce Urzędu Patentowego oraz orzecznictwa, w tym sądowoadministracyjnemu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z dwoma znakami słownymi "KRET" i "KRECIK". Podobieństwo ich należy oceniać w płaszczyźnie fonetycznej i znaczeniowej. Znak "KRECIK" pochodzi od słowa "KRET", jest formą zdrobniałą tego słowa. Zakres znaczeniowy obu znaków jest ten sam. To implikuje podobieństwo oznaczeń w obu znakach przy stwierdzonej już jednorodzajowości towarów. Podobieństwo towarów i podobieństwo oznaczeń obu znaków powoduje, iż przeciętny odbiorca może być wprowadzony w błąd co do pochodzenia tych towarów. Z powyższych względów zgłoszony znak towarowy "KRECIK" nie podlega rejestracji, albowiem naruszałoby to prawa osób trzecich tj. uprawnionych z rejestracji znaku "KRET". Zdolność rejestracyjną danego znaku towarowego ocenia się na datę zgłoszenia do rejestracji. Tak więc w niniejszej sprawie jest to data 5 czerwca 1997 roku. W tej dacie istniał rejestrowany na rzecz J. Zakładów Chemii Gospodarczej P. w J. SA znak "KRET". Znak towarowy słowno-graficzny "KRECIK" zgłoszony został do rejestracji przez tą samą spółkę w dniu 9 czerwca 1997 roku, a jego rejestracja nastąpiła później, tak więc nie może być przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie. Kwestia poruszana przez skarżącego najpierw w odwołaniu z dnia 25 lipca 2000 roku do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym, a następnie w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego winna podlegać rozpoznaniu w innym trybie tj. w sprawie o unieważnienie znaku towarowego. W tym miejscu należy zaznaczyć, że rejestracja znaku towarowego słowno-graficznego "KRECIK" w klasie towarów 3 nastąpiła na rzecz tego samego producenta tj. J. Zakładów Chemii Gospodarczej P. w J. SA, a więc bez naruszenia art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych. W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nietrafną na mocy art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, Nr 240, poz. 2052), art. 3 §1 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku.