II SA 3449/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski, Sędziowie NSA Andrzej Kuba, asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Protokolant Alicja Dobrenko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia patentu oddala skargę W dniu 15 maja 1996r. J. A. złożył wniosek w Urzędzie Patentowym RP zarejestrowany za nr [...] o udzielenie patentu na wynalazek pt. "Budynek karoseryjny i folia konstrukcyjna". Decyzją z dnia [...] września 2000r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 10 i 26 ustawy z dnia 19 października o wynalazczości oraz §35 ust. 1 pkt 2 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dnia 23 marca 1993r. w sprawie ochrony wynalazków i wzorów użytkowych (MP nr 18, poz. 179), Urząd Patentowy RP odmówił udzielenia patentu na wynalazek pt. "Budynek Karoseryjny i Folia Konstrukcyjna". W uzasadnieniu decyzji podano między innymi, że na zgłoszony wynalazek nie może zostać udzielony patent, ponieważ zgłaszający w zastrzeżeniach patentowych nie spełnił warunku podanego w art. 26 ustawy o wynalazczości w związku z §5 ust. 1 pkt 2 zarządzenia Prezesa UP, gdyż "rozwiązanie nie zostało przedstawione w sposób dostatecznie ujawniający wszystkie istotne dane potrzebne do jego jednoznacznego i powtarzalnego zrealizowania, a co za tym idzie nie ujawniono jego istoty w rozumieniu art. 26 ustawy o wynalazczości. Departament Badań Patentowych pismem z dnia 19 czerwca 2000r. zawiadomił Zgłaszającego, że nie przedstawiają tytułowego rozwiązania w dostatecznym stopniu cechy podane ogólnikowo i nieprawidłowo w zastrzeżeniach dotyczących budynku "zakrycia otworów" i "wykonania przykryć dachu" oraz ogólnikowy opis, zwłaszcza przy braku przykładu rzeczywistego wykonania (co podważa stosowalność rozwiązania w rozumieniu art. 10 ustawy o wynalazczości). W odpowiedzi na zawiadomienie Zgłaszający nadesłał z pismem z dnia 19 lipca 2000r. nową wersję opisu wynalazku, zastrzeżeń patentowych dotyczących niezależnie różnych podmiotów (są to wprowadzone, poza budynkiem karoseryjnym, folia konstrukcyjna i włóknina konstrukcyjna) i rysunków, nadal nie określając jednoznacznie zakresu ochrony, a jednocześnie powiadomił, że "budynek ma niekonwencjonalny kształt obły" i wyjaśnił dlaczego wybrano tytułową nazwę "Budynek karoseryjny", wspomniał, że "zbrojona folia konstrukcyjna stanowi dodatkowy element budynku" oraz uznał, że "cytowana książka "Prefabrykacja" nie stanowi analogii do przedmiotowego wniosku". Nowa wersja zgłoszenia nie zmieniła stanowiska Urzędu o braku ustawowych warunków do udzielenia ochrony. Nadal nie jest jednoznacznie określony żądany zakres ochrony i nie precyzuje cech technicznych tak, by możliwe było jednoznaczne jego odtworzenie w kategorii wytworu. Nie wskazane zostały również niezbędne cechy techniczne odnoszące się do przedmiotu zgłoszenia, tak by możliwe było jego jednoznaczne odtworzenie w kategorii wytworu i dlatego odmówiono udzielenia patentu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. A.. Uznał, że zaskarżona decyzja jest bezzasadna. W uzasadnieniu podniósł argumenty na obronę powyższego zgłoszenia i wyjaśnił między innymi, że do zastrzeżeń patentowych sformułowano: • Forma Budynku Karoseryjnego polega na wykonaniu ścian zewnętrznych dachu jako powierzchni zakrzywionej różnego rodzaju przeważnie łagodnej. • Technologia dla wykonania Budynku Karoseryjnego jest przeważnie układ elementów naprzemiennie zespolonych skorup jak na rysunku z przykładu zastosowania. Decyzją z dnia [...] września 2002r. [...] Urząd Patentowy RP – Izba Odwoławcza utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano między innymi, że rozwiązanie przedstawione w zastrzeżeniach patentowych nie spełnia wymogów art. 26 powołanej ustawy o wynalazczości, gdyż nie zostało przedstawione w sposób dostatecznie ujawniający wszystkie istotne dane potrzebne do jego jednoczesnego i powtarzalnego zrealizowania. W szczególności opis i zastrzeżenia patentowe nie przedstawiają tytułowego rozwiązania tj. budynku i foli w dostatecznym stopniu ich ujawnienia. Zastrzegany budynek według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że forma budynku jest obła tj. ściany zewnętrzne i dach są zakrzywione" ma ogólnikowy charakter informacji związany tylko z poglądową formą budynku a nie z jego konkretnym rozwiązaniem technicznym. Podobnie zastrzegana "folia konstrukcyjna" znamienna tym, że do lub w folię wtopione są struny przeważnie stalowe przenoszące siły rozciągające" jest na tyle ogólnikowa, że nie daje żadnych informacji w jaki sposób jest wytwarzany zgłoszony produkt. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Pan J. A.. W skardze domagał się uchylenia decyzji Izby Odwoławczej. W skardze podniósł między innymi, że technologia wytwarzania foli nie stanowi istoty tematu zgłoszenia. Nieprawdą jest, że nie podał konkretnego rozwiązania technicznego na wykonanie budynku karoseryjnego. Technika polega na montowaniu dwu warstw wzajemnie zachodzących elementów skorup np. beton zbrojony, które po zmontowaniu (jak klocki lego) tworzą mocny monolit karoseryjnego budynku o dowolnym kształcie. Zdaniem skarżącego we wniosku patentowym zostały ujawnione w sposób dostateczny wszystkie istotne dane dla jednoczesnego i powtarzalnego zrealizowania. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono między innymi, że w zastrzeżeniach patentowych dotyczących foli podane są tak ogólnikowe informacje, co uniemożliwia dokonanie merytorycznej oceny produktu odnośnie jego zdolności patentowej w świetle obecnego stanu techniki. Identyczna sytuacja ma miejsce w odniesieniu do budynku karoseryjnego. Zgodnie z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 315 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. Nr 49, poz. 508) do praw m.in. w zakresie wynalazków, istniejących w dniu wejścia w życie tej ustawy (22 sierpnia 2001r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku. Tak więc w powyższym przypadku do rozpatrzenia sprawy będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 października 1972r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993r. Nr 26, poz. 117 oraz z 1997r. Nr 88, poz. 554 i Nr 121, poz. 770). Zgodnie z art. 10 ustawy o wynalazczości przedmiotem wynalazku podlegającego opatentowaniu może być tylko nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Tak więc, aby dane rozwiązanie o charakterze technicznym mogło zostać opatentowane musi spełnić trzy kryteria tzw. zdolności patentowej: 1. nowość, 2. nieoczywistość (rozwiązanie nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki), 3. stosowalność (rozwiązanie może nadawać się do stosowania). Z nowością mamy do czynienia wtedy, gdy dane rozwiązanie nie było wcześniej udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy przedmiotu dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub prezentację na wystawie publicznej. Z nieoczywistością mamy do czynienia wtedy, gdy dane rozwiązanie nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, przez który należy rozumieć wszystko, co zostało ujawnione przed datą, wg której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu. Przyjmuje się, że rozwiązanie może nadawać się do stosowania jeżeli jest rozwiązaniem zupełnym tzn. pozwalającym na osiągnięcie rezultatu bez potrzeby dokonywania rozwiązań dodatkowych, przekraczających zwyczajne zabiegi adaptacyjne. Braki w tym zakresie mogą wynikać bądź z niedopracowania samego rozwiązania bądź z wad dokumentacji. W tym drugim przypadku mówi się o potrzebie należytego ujawnienia wynalazku, bez czego patent nie może być udzielony (art. 26.). Z przedłożonego przez skarżącego opisu wynalazku i zastrzeżeń patentowych, które są bardzo ogólne nie można wprost wywieść, czy rozwiązanie to może nadawać się do zastosowania, jak również samej istoty wynalazku. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego słusznie Urząd Patentowy RP w swych decyzjach uznał, że zgłoszony wynalazek nie został w sposób należyty ujawniony zgodnie z wymogiem art. 26 ustawy o wynalazczości i nie spełnia wymagań z art. 10 ustawy o wynalazczości. Urząd Patentowy bada zdolność patentową wynalazku w oparciu o złożoną przez zgłaszającego dokumentację tj. podanie oraz dokumentację wynalazku, na którą składają się: opis, zastrzeżenia patentowe, skrót opisu i w razie potrzeby rysunki. Dokumentacja wynalazku ma ujawniać jego istotę przez co należy rozumieć przedstawienie wszystkich potrzebnych danych, które pozwoliłyby znawcy dane rozwiązanie stosować. Bez takiego ujawnienia patent nie może być udzielony. W przedmiotowej sprawie zarówno opis wynalazku jak i zastrzeżenia patentowe nie ujawniają w szczególności istoty wynalazku tj. budynku karoseryjnego i folii konstrukcyjnej. Zarówno w opisie wynalazku jak i zastrzeżeniach patentowych brak jest konkretnych rozwiązań technicznych. Część znamienna zastrzeżeń patentowych winna być tak skonstruowana, aby wynikała z niej istota wynalazku. Tymczasem skarżący formułuje zastrzeżenia patentowe w sposób następujący: 1. "budynek karoseryjny znamienny tym, że forma budynku jest obła tj. ściany zewnętrzne i dach są zakrzywione, 2. budynek karoseryjny znamienny tym, że konstrukcja składa się z naprzemiennie montowanych ułożonych elementów najczęściej łupin żelbetonowych, przeważnie z miejscem między elementami na izolację, elementy mają zakrzywienia, 3. folia konstrukcyjna znamienna tym, że do lub w folię wtopione są struny przeważnie stalowe przenoszące siły rozciągające, 4. włóknina konstrukcyjna znamienna tym, że w materiale włókniny wmontowane są struny przenoszące siły rozciągania." Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Urzędu Patentowego RP, że w/w zastrzeżenia patentowe są niejednoznaczne i ogólnikowe w swej istocie, a ponadto niedostatecznie ujawnione są charakterystyczne rozwiązania techniczne wykorzystane przy budowie i połączeniu poszczególnych elementów budynku i folii. Tak opisane rozwiązanie nie pozwala na porównanie go z innymi rozwiązaniami istniejącymi w stanie techniki. Z powyższego jasno wynika, że skarżący nie spełnił wymogów art. 26 ustawy o wynalazczości, gdyż nie przedstawił w sposób dostatecznie ujawniający wszystkich istotnych danych potrzebnych do jego stosowania. Nie zostały również przedstawione w sposób jednoznaczny trzy kryteria jakie musi spełniać rozwiązanie o charakterze technicznym aby mogło zostać opatentowane, a więc nowość, nieoczywistość i stosowalność. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozstrzyga sprawy według kryteriów słusznościowych, a jedynie bada legalności wydanych decyzji tj. ich zgodność z prawem i dlatego też na zasadzie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.