II SA 3452/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA - Iwona Dąbrowska Sędzia NSA - Jolanta Rajewska Protokolant - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2004 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku pogrzebowego - oddala skargę Komendant Centrum Szkolenia [...] w J., po rozpoznaniu wniosku W. K. z dnia 15 maja 2003 r., działając na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 20 ust. 3 pkt 1, ust. 3a i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (tekst jedn. z 2002 r. Dz. U. Nr 76, poz. 693 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członków rodziny żołnierza zawodowego (Dz. U. Nr 120, poz. 1026), decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. (bez numeru) odmówił zainteresowanemu wypłaty zasiłku pogrzebowego z tytułu pokrycia kosztów pogrzebu jego ojca, E. K. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 cytowanego rozporządzenia, do wypłaty zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci członka rodziny żołnierza zawodowego niezbędne jest przedstawienie kopii skróconego aktu zgonu członka rodziny oraz oryginałów rachunków obejmujących ogół poniesionych przez osobę uprawnioną kosztów pogrzebu, w szczególności koszty zakupu trumny lub miejsca na cmentarzu. Z kolei do wypłaty wyrównania zasiłku, jeżeli koszty pogrzebu pokrył żołnierz zawodowy, wymagane są takie dokumenty, jak kopia skróconego aktu zgonu członka rodziny oraz oryginał dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku pogrzebowego przyznanego żołnierzowi na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS albo innych przepisów szczególnych, przy czym na równi z tymi dokumentami uznaje się oryginał dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku wypłaconego innej osobie, jeżeli żołnierz zawodowy udokumentuje rachunkami pokrycie kosztów pogrzebu członka rodziny. Ponieważ wnioskodawca nie przedstawił oryginału rachunków obejmujących ogół poniesionych kosztów pogrzebu, w tym zakupu trumny lub miejsca na cmentarzu, a także nie przedstawił oryginału dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku wypłaconego innej osobie, przeto brak jest przesłanek do wypłaty zasiłku pogrzebowego. W odwołaniu z dnia 4 lipca 2003 r. do Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przyznanie mu zasiłku w wysokości dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, a w uzasadnieniu podał, że w decyzji "pomieszano" przepisy o wypłacie zasiłku pełnego z jego wyrównaniem. Ponadto przedstawił on odbitkę kserograficzną, z uwagi na zagubienie oryginału, decyzji ZUS o przyznaniu zasiłku pogrzebowego jego bratu, R. K. Niezależnie od powyższego organ całkowicie pominął treść § 4 ust. 3 rozporządzenia oraz niewłaściwie ocenił treść art. 20 ust. 4 cytowanej już wyżej ustawy o uposażeniu żołnierzy. Mianowicie, zgodnie z tym przepisem należy mu się zasiłek w pełnej wysokości na podstawie art. 20 ust. 3 pkt 1 ustawy, a nie jedynie wyrównanie mimo, że jego brat pobrał zasiłek z ZUS. Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 20 ust. 3 pkt 1, ust. 3a pkt 3 i ust. 4 cytowanej ustawy o uposażeniu żołnierzy i § 2, 3 oraz 4 cytowanego już wyżej rozporządzenia, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przyznał skarżącemu wyrównanie zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci członka rodziny w wysokości 943.04 zł. W uzasadnieniu decyzji podał, że w myśl cytowanych w podstawie decyzji przepisów, organ jest zobowiązany do zmniejszenia żołnierzowi zasiłku pogrzebowego, jeżeli oprócz niego część kosztów pogrzebu członka jego rodziny pokryła inna osoba i otrzymała z tego tytułu zasiłek przewidziany w przepisach szczególnych. Zatem skarżącemu nie przysługuje prawo do zasiłku w wysokości dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego mu na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz jedynie wyrównanie w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą zasiłku pobranego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pobranego przez jego brata R. K., a kwotą stanowiącą dwunastomiesięczne uposażenie zasadnicze. Skoro zaś brat pobrał zasiłek w wysokości 4.450,92 zł, a wyliczone na powyższych zasadach uposażenie żołnierza wynosi 5.393,96 zł, to należy mu się wyrównanie w wysokości, o której mowa w sentencji decyzji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. K. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej z dnia [...] lipca 2003 r. oraz o wypłacenie mu zasiłku pogrzebowego w pełnej wysokości, powołując się na wcześniej wykazane zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Dodał jednocześnie, że powołanie się przez organ na treść § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia jest chybione i stanowi swoistą nadinterpretację w stosunku do przepisów ustawy. Reasumując, należy mu się zasiłek pogrzebowy w pełnej wysokości, bowiem nie pobrał on wcześniej zasiłku na podstawie innych przepisów, który byłby niższy od zasiłku pogrzebowego wynikającego z art. 20 ust. 3 pkt 1 ustawy. W odpowiedzi na skargę Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do treści art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (tekst jedn. z 2002 r. Dz. U. Nr 76, poz. 693 ze zm.), w razie zbiegu prawa do zasiłku pogrzebowego z prawem do takiego zasiłku przewidzianego w przepisach o ubezpieczeniu społecznym lub innych przepisach szczególnych przysługuje zasiłek wyższy, a jeżeli uprawniony pobrał zasiłek niższy - odpowiednie wyrównanie. Przez "uprawnionego" w rozumieniu tego przepisu, należy rozumieć zarówno żołnierza, który pokrył koszty pogrzebu członka rodziny (art. 20 ust. 3 pkt 1 ustawy), jak i inna osobę, która pokryła koszty pogrzebu (art. 20 ust. 3 pkt 2 ustawy). Stwierdzić bowiem należy, że w art. 20 ust. 4 ustawy jest mowa o zbiegu prawa do zasiłku na podstawie tej ustawy, z prawem do zasiłku pogrzebowego przysługującego na podstawie innych ustaw, a więc o zbiegu tego prawa w znaczeniu przedmiotowym. Stąd też dla sprawy nie ma znaczenie, czy "uprawniony" pokrył ten zasiłek na podstawie ustawy o uposażeniu żołnierzy, czy też na podstawie np. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). W każdym bowiem przypadku zbiegu tegoż prawa, przysługuje zasiłek wyższy, a jeżeli uprawniony pobrał zasiłek niższy - odpowiednie wyrównanie. Możliwa jest więc taka sytuacja, że jeden z uprawnionych pobrał zasiłek pogrzebowy na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i w takiej sytuacji, gdy jest to zasiłek niższy od zasiłku przewidzianego w ustawie o uposażeniu żołnierzy, to wówczas drugiemu uprawnionemu przysługuje "odpowiednie wyrównanie" na podstawie tej ostatniej ustawy. Skoro w cytowanym już wyżej art. 20 ust. 4 ustawy stanowi się o osobie uprawnionej w rozumieniu art. 20 ust. 3 pkt 1 i 2 tejże ustawy, to nie można przyjąć, że prawo do zasiłku wyższego bądź odpowiedniego wyrównania dotyczy tylko sytuacji, gdy ta sama uprawniona osoba pobiera zasiłek na podstawie ustawy o uposażeniu żołnierzy i na podstawie innych ustaw. Taka interpretacja powyższego przepisu pozostawałaby w sprzeczności z ratio legis regulacji dotyczących zasiłków pogrzebowych. Zasiłki te służą bowiem, stosownie do treści art. 20 ust. 1 i 3 ustawy, na pokrycie kosztów pogrzebu i stanowią, zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 7 ustawy, należności pośmiertne, a nie element uposażenia, czy też dodatku do uposażenia (art. 2 ust. 1 ustawy). Ponadto również w świetie art. 77 ust. 4 cytowanej już ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zasiłek pogrzebowy przysługuje tylko z jednego tytułu, a regulacja zawarta w ustawie o uposażeniu żołnierzy jest o tyle korzystniejsza dla zainteresowanych, że w razie zbiegu prawa do tych zasiłków przysługuje zasiłek wyższy lub odpowiednie wyrównanie. Jeżeli zaś chodzi o zarzuty skarżącego dotyczące zastosowania przez organ administracji w rozpoznawanej sprawie przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członków rodziny żołnierza zawodowego (Dz. U. Nr 120, poz. 1026) to stwierdzić należy, że przepisy tegoż rozporządzenia nie mogły mieć znaczenia w zakresie dotyczącym prawa do zasiłku pogrzebowego oraz jego wysokości. Rozporządzenie to bowiem zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 20 ust. 3b ustawy o uposażeniu żołnierzy, zgodnie z którym Minister Obrony Narodowej został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z uwzględnieniem sposobu dokumentowania uprawnień do tych zasiłków oraz wskazaniem dokumentów stanowiących podstawę wypłaty zasiłków. Jest rzeczą oczywistą, że "szczegółowe warunki i tryb wypłacania zasiłków pogrzebowych", które są zawarte w tym rozporządzeniu, nie mogły zmieniać, ani tez uzupełniać kwestii uregulowanych w ustawie o uposażeniu żołnierzy w zakresie prawa i wysokości zasiłków pogrzebowych. Przypomnieć w tym miejscu bowiem należy, że zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, rozporządzenia te są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jego wykonania. Upoważnienie zaś powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Zatem tylko rozporządzenie spełniające te wymogi, stanowi źródło prawa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Natomiast odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżącego stwierdzić należy, że zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a., stwierdza się nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Ponieważ w zaskarżonej decyzji nie występują cytowane powyżej przesłanki, przeto wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności uznać należy za chybiony. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w zw. z art. 97 § 1 cytowanej wyżej ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.