II SA 3477/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba, Sędziowie WSA Maria Jagielska, as. WSA Piotr Borowiecki, Protokolant Szymon Brzozowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2004 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2003r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów adwokackich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2003r. i uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] stycznia 2003r. 2. w pozostałej części skargę odrzuca. 6 II SA 3477/03 UZASADNIENIE T.K. dnia [...] maja 2002r. skierował do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. wniosek o wpisanie go na listę aplikantów adwokackich Okręgowej Rady Adwokackiej w W.. Do wniosku załączył niezbędne dokumenty w tym odpis dyplomu ukończenia studiów, dyplom złożenia egzaminu sędziowskiego oraz rekomendacje i opinie. Na posiedzeniu dnia [...] lipca 2002r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. uchwałą odmówiła wnioskodawcy wpisu na listę aplikantów Izby Adwokackiej w W.. W uzasadnieniu powołała wyniki konkursu na aplikację adwokacką, który odbył się zgodnie z zasadami określonymi uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 1999r. - Regulamin w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich; wobec przyznania T.K. 48 punktów w ustnym etapie konkursu, komisja konkursowa nie rekomendowała ORA w W. kandydata do wpisu na listę aplikantów adwokackich tej izby. W wyniku rozpoznania odwołania zainteresowanego od uchwały ORA Naczelna Rada Adwokacka uchyliła zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. Ustalono, że podjęta przez ORA w W. uchwała w części uzasadnienia nie odpowiada wymogowi zindywidualizowania i przejrzystości decyzji, nie wystarczy bowiem przytoczenie postanowień Regulaminu, ale konieczne jest wskazanie w jaki sposób i w jakim stopniu wskazane okoliczności uwzględnione zostały w końcowej punktacji, a w konsekwencji – w decyzji o odmowie wpisu. Okręgowa Rada Adwokacka w W. uchwałą z dnia [...] stycznia 2003r. ponownie odmówiła zainteresowanemu wpisu na listę aplikantów adwokackich. W uzasadnieniu podała, że ponowne rozważenie oraz dokładna analiza wyników uzyskanych przez skarżącego na egzaminie podczas obu etapów konkursu wykazała, że poziom uzyskanych punktów nie pozwolił na wpisanie kandydata na listę aplikantów adwokackich izby w.. Nie podzielono poglądu odwołującego się, że Zasady przeprowadzenia konkursu na aplikację adwokacką jak również zasady ustalania liczby kandydatów, którzy w danym roku mogą rozpocząć aplikację adwokacką są niezgodne z Konstytucją, bowiem mają swoje oparcie w altach rangi ustawowej. W wyniku złożonego przez T.K. odwołania Naczelna Rada Adwokacka postanowiła uchwałą z dnia [...] czerwca 2003r. utrzymać w mocy zaskarżony akt. Kwestionowany przez odwołującego się Regulamin znajduje oparcie w ustawie, nie został zaskarżony jako sprzeczny z prawem przez Ministra Sprawiedliwości w ramach jego uprawnień nadzorczych i stanowi obowiązujący akt prawny. Podważanie jego mocy jest czynnością nieuprawnioną. Odwołanie do Ministra Sprawiedliwości złożył skarżący w niniejszej sprawie. Minister Sprawiedliwości decyzją nr [...] z dnia [...] września 2003r. nie podzielił stanowiska skarżącego i nie uwzględnił odwołania. Jak stwierdził w uzasadnieniu z akt sprawy nie wynika, aby komisja konkursowa nie uwzględniła stopnia uzyskanego na obronie pracy magisterskiej i znajomości języków obcych, bądź ukończenia aplikacji sędziowskiej. Ocena z aplikacji nie była ani celująca ani bardzo dobra, więc nie zwiększono przyznanej punktacji. Rozpoznanie dalszych zarzutów dotyczących niekonstytucyjności przepisów art. 58 pkt 12 lit.j) i art. 40 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze oraz braku podstaw prawnych do poboru opłaty egzaminacyjnej Minister uznał, w świetle braku rozstrzygnięcia powyższego zagadnienia przez Trybunał Konstytucyjny, za bezprzedmiotowe. W złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze T. K. wniósł o stwierdzenie nieważności względnie uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2001r. utrzymującej w mocy zaskarżone, a opisane wyżej, uchwały samorządu adwokackiego. Zarzucił, że uchwały zostały podjęte bez podstawy prawnej, co stanowi naruszenie art. 6, 7 i 8 Kpa oraz art. 2, 7 i 93 Konstytucji RP. Jako uzasadnienie tego zarzutu podał, że uchwały zostały wydane w oparciu o art. 40 pkt 4, art. 58 pkt 12 lit. j) i art. 75a) ustawy – Prawo o adwokaturze, które są niezgodne ze wskazanymi w skardze przepisami Konstytucji RP. Zarzucił też, iż uchwały podjęte zostały z naruszeniem przepisów Kpa. – art. 107 § 1 i 3, a także przepisów wewnętrznych regulujących procedurę konkursową. Skarżący zakwestionował prawidłowość ustalenia i poboru opłaty egzaminacyjnej dowodząc, że uchwała NRA – Regulamin w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich została wydana bez podstawy prawnej z uwagi na to, że jest niezgodna z Konstytucją RP przez to, iż jako przepis wewnętrzny nie mogła stanowić podstawy do poboru opłaty od podmiotów nie podlegających organizacyjnie samorządowi adwokackiemu. Również uchwała ORA w W. wydana na podstawie § 3 powołanej uchwały NRA – Regulamin w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich jest niezgodna z Konstytucją przez to, że jako przepis wewnętrzny reguluje pobór opłaty od osób nie podlegających samorządowi. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Skarga, w ocenie organu, nie zawiera zasadnych zarzutów, a postępowanie konkursowe prowadzone było w oparciu o uchwalone przez organy samorządu adwokackiego regulaminy, w szczególności na podstawie przyjętego na mocy art. 58 pkt 12 lit. j) p.o a. przez NRA Regulaminu w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich. Zarzut niekonstytucyjności art. 58 pkt 12 lit. j) i art. 40 pkt 4 ustawy – Prawo o adwokaturze należy uznać za bezprzedmiotowy w związku z brakiem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w tej kwestii. W części zarzutów dotyczących nałożenia i pobrania opłaty egzaminacyjnej w postępowaniu konkursowym poprzedzającym wpis na listę aplikantów adwokackich, Minister stwierdził że nie były one przedmiotem zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który rozpoznawał sprawę na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ), zważył, co następuje. Rozpoznając sprawę pod kątem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i wskazanych uchwał Naczelnej Rady Adwokackiej i Okręgowej Rady Adwokackiej w W., w świetle wydanego dnia 18 lutego 2004r. sygn. akt P 21/02 przez Trybunał Konstytucyjny wyroku, skarga jest uzasadniona. Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku orzekł, że art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982r. – Prawo o adwokaturze ( Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1058 ze zmianami ) jest niezgodny z art. 2 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskutek niewskazania ustawowych przesłanek dla ustalania maksymalnej liczby aplikantów adwokackich dopuszcza dowolność w ograniczeniu konstytucyjnych wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Orzekł również, iż art. 58 pkt 12 lit. j ustawy p.o a. jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że dopuszcza – co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. Mając na uwadze, że wydana na podstawie art. 58 pkt 12 lit j ustawy p.o a. uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 1999r. nr [...] w sprawie Regulaminu w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich została wydana na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego - bez ustawowego upoważnienia, jak również, że uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w W. ustalająca limit [...] miejsc dla aplikantów adwokackich w 2002r. podjęta z upoważnienia art. 40 pkt 4 ustawy p.o a. którego sprzeczność z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny należało przyjąć, że z tych powodów zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości utrzymująca w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2003r. i uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] stycznia 2003r. nie mogą się ostać. Przeprowadzony, w oparciu o przywołany Regulamin i przyjęte nim zasady, konkurs oraz ustalenie limitu [...] miejsc na aplikację w 2002r. w Izbie w. miały decydujący wpływ na podjętą w oparciu o jego wyniki uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W., a następnie uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej i zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości. Stosownie do art. 145a § 1 Kpa. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1b) ustawy p.p.s.a. zobowiązuje sąd administracyjny do uchylenia decyzji w razie zaistnienia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tak więc ponieważ rozstrzygnięcia w sprawie oparte są na niekonstytucyjnym przepisie, co mogłoby stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b) p.p.s.a. uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości i uchwały samorządu adwokackiego, które utrzymała ona w mocy. Skargę, w części kwestionowanych przez skarżącego uchwały Naczelnej Rady Adwokackiej – Regulamin w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich oraz wydanej na podstawie § 3 przywołanej uchwały NRA uchwały ORA w W. ustalającej opłatę, należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 )