II SA 3529/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Rudnicki Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Aleksandra Borowiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2004 r. sprawy ze skargi N. Fabryki Urządzeń Górniczych S.A. "N." w N. S. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru patentowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2000 r. 2. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz N. Fabryki Urządzeń Górniczych S.A. "N." w N. S. kwotę 898 zł (osiemset dziewięćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] lipca 1998 r. nr P. [...] udzielony został patent nr [...] pn. "Wielofunkcyjne urządzenie do przesuwania odstawczych urządzeń transportowych i ich podzespołów w wyrobiskach górniczych". Uprawnionymi z tego patentu są: Centrum Mechanizacji Górnictwa "K." w G., zwany dalej "K." oraz N. Fabryka Urządzeń Górniczych S.A. "N." w N. S., zwana dalej "N.". Następnie do wyżej wymienionego patentu, na wniosek wyżej wymienionych podmiotów, jako uprawnionych z tego patentu, Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] marca 1999 r. udzielił patent dodatkowy nr [...], według zgłoszenia [...]. Pismem z dnia 25 marca 1999 r. N., uznając iż patent główny w dobrym stopniu chroni jej prawa, poinformowała drugiego uprawnionego z obu patentów, iż nie jest już zainteresowana dalszą ochroną patentu dodatkowego. Drugi uprawniony z patentu podmiot, tj. K., wyraziło zgodę na zrzeczenie się skarżącej z ochrony objętej patentem dodatkowym. Pismem z dnia 7 kwietnia 1999 r. K. zwróciło się do Urzędu Patentowego o przyjęcie zrzeczenia się N. z praw do patentu dodatkowego i dokonania odpowiedniej zmiany w rejestrze patentowym. Ostateczną decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2002 r. nr Odw. [...] utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2000 r., w której odmówiono wpisu do rejestru patentowego w przedmiocie zmiany podmiotu uprawnionego z patentu dodatkowego nr [...]. Jak ustalił Urząd Patentowy, powołując się na art. 17 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.), a także na art. 30 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), zwanej p.w.p., przedmiotem patentu dodatkowego jest wynalazek, który dotyczy tego samego przedmiotu co wynalazek wcześniejszy (będący przedmiotem patentu głównego). W świetle art. 17 ustawy o wynalazczości uprawniony z patentu na wynalazek może uzyskać patent dodatkowy dla ulepszeń lub uzupełnień tego wynalazku, jeżeli te ulepszenia lub uzupełnienia posiadają cechy wynalazku, a nie mogą być stosowane samoistnie. Można również uzyskać patent dodatkowy do już otrzymanego patentu dodatkowego (ust. 1). Patent dodatkowy traci moc razem z patentem głównym. Jeżeli jednak patent główny traci moc z przyczyny niewpływającej na wynalazek objęty patentem dodatkowym, pierwszy patent dodatkowy staje się samoistny i zachowuje moc w okresie, na który został udzielony patent główny (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 30 p.w.p. uprawniony z patentu może uzyskać patent na ulepszenie lub uzupełnienie wynalazku, które posiada cechy wynalazku, a nie może być stosowane samoistnie (patent dodatkowy). Można również uzyskać patent dodatkowy do już uzyskanego patentu dodatkowego. Patent dodatkowy, jak podkreślił Urząd Patentowy, jest obiektywnie lepszy, a ulepszenie lub uzupełnienie wynalazku wcześniejszego nie może być stosowane samoistnie. Stosowanie wynalazku będącego przedmiotem patentu dodatkowego jest więc równoznaczne ze stosowaniem wynalazku będącego przedmiotem patentu głównego. W rezultacie, pomijając wyjątki (por. art. 91 p.w.p.), przedmiotem rozporządzeń może być tylko łącznie patent główny wraz z patentem dodatkowym. Skoro zaś stronami postępowania o udzielenie patentu głównego, a tym samym uprawnionymi z tego patentu, są dwa podmioty (K. i N.), również tylko te dwa podmioty mogą być uprawnionymi z patentu dodatkowego. Stąd, zdaniem Urzędu Patentowego, zmiana w rejestrze patentowym powinna dotyczyć nie tylko patentu dodatkowego, ale także i patentu głównego. Jednakże na to już nie ma już zgody obu wspomnianych podmiotów, gdyż N. nadal jest zainteresowana ochroną wynikającą z patentu głównego. Z tych względów, zważywszy na brak zgodnych oświadczeń woli obu stron w przedmiocie zmian w rejestrze odnoszących się także i do patentu głównego, w ocenie Urzędu Patentowego narusza prawo zgodne oświadczenia woli stron ograniczone jedynie do patentu dodatkowego, w kierunku uczynienia wyłącznym uprawnionym z tego patentu K.. Na powyższą decyzję N. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając: • naruszenie art. 17 ustawy o wynalazczości poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten wymaga identycznego składu współuprawnionych z patentu dodatkowego i patentu głównego oraz, że ogranicza możliwość zbycia udziału we wspólnym patencie dodatkowym na rzecz drugiego współuprawnionego, przy zachowaniu wspólności patentu głównego. • naruszenie art. 44 i art. 45 ust. 3 ustawy o wynalazczości oraz art. 198 k.c., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że zrezygnować ze wspólnego patentu mogą jedynie wszyscy współuprawnieni łącznie. Stosownie do art. 44 ustawy o wynalazczości prawo do patentu oraz patent są zbywalne i podlegają dziedziczeniu (ust. 1). Umowa o przeniesienie praw wymaga zachowania formy pisemnej, pod rygorem nieważności (ust. 2). Przeniesienie patentu staje się skuteczne wobec osób trzecich z chwilą wpisu do rejestru patentowego (ust. 3). W świetle zaś art. 45 ust. 3 cytowanej ustawy w zakresie nieuregulowanym w ust. 1 i ust. 2 tego artykułu, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o współwłasności w częściach ułamkowych. Natomiast zgodnie z art. 198 k.c. każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. • naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustosunkowania się do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji z dnia [...] lutego 2000 r., w świetle których stosowana przez Urząd Patentowy interpretacja art. 17 ustawy o wynalazczości jest sprzeczna z art. 20 tej ustawy. Stosownie do art. 20 ust. 1 tej ustawy prawo do uzyskania patentu na wynalazek (prawo do patentu) przysługuje twórcy wynalazku. Jeżeli wynalazku dokonało więcej osób, prawo to przysługuje im wspólnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie: • ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a., • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. Jednocześnie uchylona została ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie. W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma więc miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, przynajmniej zasadniczo, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lutego 2000 r., narusza prawo w stopniu uzasadniającym uchylenie tych decyzji. Zważywszy na toczące się postępowanie przed Urzędem Patentowym od dnia 7 kwietnia 1999 r. do dnia 4 września 2002 r., a więc w okresie kiedy miała miejsce istotna zmiana stanu prawnego, a to w związku z wejściem w życie z dniem 22 sierpnia 2001 r. cytowanej ustawy Prawo własności przemysłowej, wyłania się kwestia według jakiego stanu prawnego powinien być oceniany w zaskarżonej decyzji wniosek o zmianę podmiotu uprawnionego z patentu dodatkowego nr [...]. Stanowisko Urzędu Patentowego w tej kwestii nie jest jednoznaczne, gdyż w ostatecznej decyzji organ ten powołał się bowiem zarówno na przepis art. 17 ustawy o wynalazczości, jak i art. 30 p.w.p. Mając na uwadze, iż wniosek o zmianę podmiotu uprawnionego z patentu dodatkowego nr [...] nie dotyczył kwestii spełnienia ustawowych warunków wymaganych do uzyskania tego patentu, które zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p. ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku do ochrony w Urzędzie Patentowym, w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie było już podstaw prawnych do stosowania przepisów uchylonej ustawy o wynalazczości. Innymi słowy, wydając zaskarżoną decyzję Urząd Patentowy powinien był stosować odpowiednie przepisy p.w.p. Stosownie bowiem do art. 317 p.w.p. postępowanie sporne przed Urzędem Patentowym i postępowanie przed Komisją Odwoławczą przy Urzędzie Patentowym, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, toczy się od dnia wejścia w życie ustawy według jej przepisów. Sąd nie podzielił poglądu Urzędu Patentowego, jako nieznajdującego uzasadnienia w przepisach prawa, aby dla skuteczności zgody obu współtwórców na zrzeczenie się jednego z nich z praw do patentu dodatkowego i tym samym uczynienia pozostałego współtwórcy wyłącznie uprawnionym do tego patentu, konieczne było analogiczne posunięcie uprawnionych współtwórców w odniesieniu do patentu głównego. Powiązanie pomiędzy patentem głównym a patentem dodatkowym, co wymaga podkreślenia, działa tylko w jednym kierunku, a mianowicie, że patent dodatkowy może uzyskać tylko uprawniony z patentu głównego. Natomiast już zrzeczenie się z patentu dodatkowego ze strony jednego lub ewentualnie wszystkich uprawnionych, wbrew stanowisku Urzędu Patentowego, nie musi być połączone z zrzeczeniem się praw do patentu głównego. Zgodzić się również należy ze stanowiskiem skargi, iż w przypadku autorstwa wynalazku przez dwóch lub więcej twórców w zakresie zarządzania prawem do tego wynalazku (patentu) mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego o współwłasności w częściach ułamkowych. Jednakże powoływanie tych przepisów jest bezprzedmiotowe. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie zachodzi bowiem potrzeba orzekania przez sąd cywilny (por. art. 199 i art. 201 k.c.) w kwestii wpadkowej dla postępowania przed Urzędem Patentowym, odnośnie zarządzania wspólnym prawem, gdyż nie ma tutaj sporu między współuczestnikami (uprawnionymi z patentów). Zgodnie z art. 229 ust. 1 p.w.p. w sprawach, w których wpis do rejestru jest uzależniony od złożenia wniosku, wpisu dokonuje się na podstawie decyzji. Ponadto zgodnie z § 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie rejestrów prowadzonych przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 80, poz. 723) prowadzone przez Urząd Patentowy rejestry są przeznaczone do dokonywania wpisów o stanie prawnym udzielonych patentów, praw ochronnych i praw z rejestracji, zwanych dalej "prawami", oraz wpisów o międzynarodowej rejestracji znaków towarowych uznanej w Rzeczypospolitej Polskiej. W szczególności w myśl § 7 w rubryce księgi rejestrowej oznaczonej literą E wprowadza się wpisy uzupełniające stan prawny patentu (w szczególności patenty dodatkowe, przejście patentu dodatkowego w patent). Z omawianych względów skarżący zasadnie domaga się od Urzędu Patentowego dokonania w rejestrze odpowiednich zmian co do stanu prawnego odnoszącego się do patentu dodatkowego, uwzględniających zrzeczenie się skarżącego prawa do tego patentu na rzecz K., za zgodą tego podmiotu. W tym stanie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lutego 2000 r. podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.s.a.